Το θέμα των ημερών είναι αναμφίβολα η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις που αυτή έχει επιφέρει στη χώρα μας, με πρώτη και σημαντικότερη την αναστάτωση στον τουριστικό κλάδο. Πόσο δε μάλλον, στην περίπτωση που οι πολεμικές συγκρούσεις στην περιοχή συνεχιστούν, οπότε η αναστάτωση αναπόφευκτα θα μετεξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα, ένεκα του γεγονότος ότι ο τουρισμός αποτελεί κομβικό κλάδο για την κυπριακή οικονομία.
Ωστόσο, έχει ενδιαφέρον να εστιάσουμε και σε μια άλλη είδηση που είδε προ ημερών το φως της δημοσιότητας και η οποία θα μπορούσε να διασυνδεθεί με ορισμένα άλλα βασικά στοιχεία της κυπριακής οικονομίας. Ειδικότερα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε προ ημερών η Eurostat, το υψηλότερο ποσοστό πολιτών που δεν χρησιμοποιούν δημόσιες συγκοινωνίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφηκε το 2024 στην Κύπρο.
Αναλυτικότερα, το 85% των ατόμων ηλικίας άνω των 16 ετών στην Κύπρο δήλωσε ότι δεν χρησιμοποιεί καθόλου δημόσιες συγκοινωνίες. Η δεύτερη στη σειρά χώρα ακολουθεί με διαφορά περίπου 20 ποσοστιαίων μονάδων. Συγκεκριμένα στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Ιταλία (68,0%) και ακολουθεί η Πορτογαλία (67,8%), η Γαλλία (65,1%), η Σλοβενία (61,6%) και η Ελλάδα (61,3%). Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στο Λουξεμβούργο, όπου 15,7% των κατοίκων δήλωσε ότι δεν χρησιμοποιούσε δημόσιες συγκοινωνίες το 2024. Στη συνέχεια βρέθηκε η Εσθονία (26,6%) και η Σουηδία (26,7%). Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε η Eurostat, το 4,5% των ατόμων άνω των 16 ετών στην Κύπρο χρησιμοποιεί καθημερινά δημόσιες συγκοινωνίες, το 4,3% σε εβδομαδιαία βάση, το 2,9% μία φορά τον μήνα, ενώ το 3,3% λιγότερο από μία φορά τον μήνα.
Για τους κατοίκους των υπόλοιπων χωρών της ΕΕ, σίγουρα θα φαίνεται μεγάλο το ποσοστό των ατόμων στην Κύπρο που δεν χρησιμοποιεί καθόλου δημόσιες συγκοινωνίες. Για εμάς όμως, φαίνεται μεγάλο το ποσοστό του 15% που χρησιμοποιεί δημόσιες συγκοινωνίες. Γιατί ουσιαστικά δεν υπάρχουν στην Κύπρο δημόσιες συγκοινωνίες. Όταν χρησιμοποιούμε τον συγκεκριμένο όρο στην Κύπρο, εννοούμε ασφαλώς τα λεωφορεία. Δεν υπάρχει κάτι άλλο. Τα οποία χρησιμοποιούν κατά συντριπτικό ποσοστό οι ξένοι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι που θέλουν να επισκεφτούν το γιατρό τους και ενδεχομένως κάποιοι φοιτητές. Μέχρι εκεί. Γιατί συμβαίνει αυτό είναι γνωστό και χιλιοειπωμένο, επομένως δεν χρειάζεται να το αναλύσουμε αυτή τη στιγμή περαιτέρω.
Επί της ουσίας, πώς ακριβώς μεταφράζεται η πιο πάνω κατάσταση; Μα ασφαλώς ότι όλος ο υπόλοιπος πληθυσμός χρησιμοποιεί τα ιδιωτικά του οχήματα για να μετακινηθεί. Να πάει στη δουλειά του, να πάρει τα παιδιά στο σχολείο τους, ακολούθως στις εξωσχολικές τους δραστηριότητες, να μετακινηθεί για τα ψώνια του, να βγει έξω για τη διασκέδαση του και ούτω καθ’ εξής. Εδώ λοιπόν προκύπτει το κυκλοφοριακό πρόβλημα σε όλες τις πόλεις και κυρίως σε Λευκωσία και Λεμεσό. Εξηγείται όμως σε μεγάλο βαθμό – βάση των πιο πάνω – και ένα άλλο στατιστικό στοιχείο που είδε το φως της δημοσιότητας τη βδομάδα που πέρασε. Σύμφωνα με το οποίο, η Κύπρος παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ενεργειακής εξάρτησης από πετρελαϊκά προϊόντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως αναφέρεται στην έκδοση του 2026 «Ενέργεια στην Ευρώπη» που δημοσίευσε προ ημερών η Eurostat, κατά το 2024, το 86% της διαθέσιμης ενέργειας στην Κύπρο προέρχονταν από αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου, ενώ η χώρα εισήγαγε το 96% της ενέργειάς της από πετρελαϊκά προϊόντα, καταγράφοντας τον υψηλότερο δείκτη εξάρτησης στην ΕΕ. Οι μεγαλύτεροι καταναλωτές πετρελαίου στην Κύπρο είναι (α) η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ), (β) οι μεταφορές (οδικές και αεροπορικές) και (γ) η βιομηχανία / θέρμανση για θέρμανση κατοικιών και βιομηχανική χρήση. Σημαντικοί καταναλωτές πετρελαίου είναι επίσης τα ξενοδοχεία και ευρύτερα τα τουριστικά καταλύματα, τα νοσοκομεία και ο κατασκευαστικός κλάδος.
Από τα πιο πάνω, συνάγεται το συμπέρασμα ότι ως χώρα και ως οικονομία, είμαστε δέσμιοι του πετρελαίου.
(1) Χρησιμοποιούμε σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα τα ιδιωτικά μας οχήματα για τις μετακινήσεις μας, ένεκα απουσίας οποιασδήποτε άλλης αξιόπιστης επιλογής.
(2) Η ΑΗΚ δεν είναι ακόμα σε θέση να χρησιμοποιεί φυσικό αέριο αντί μαζούτ.
(3) Δεν βρήκαμε ακόμη τρόπο να αξιοποιήσουμε πλήρως τα φωτοβολταϊκά για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών σε κατοικίες και άλλα υποστατικά.
Η κρίση στην περιοχή μας με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου διεθνώς, φέρνει για μια ακόμη φορά στο προσκήνιο την ανάγκη απεξάρτησης μας από τον μαύρο χρυσό και αξιοποίησης των εναλλακτικών μορφών ενέργειας. Συναφώς, την εξεύρεση λύσεων που θα μειώσουν ευρύτερα την κατανάλωση πετρελαίου. Στο κυκλοφοριακό, στα ακίνητα, στις βαριές βιομηχανίες κτλ.
