Γνωστές θρυλικές φιγούρες από την κυπριακή λαϊκή παράδοση όπως ο Διγενής, η Σιερολόττα, οι Καλικάντζαροι, η Ρήγαινα ζωντανεύουν στην πολυθεματική έκθεση με τίτλο «Μύθοι της Κύπρου», που διοργανώνει το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών στη Μεσαιωνική Αίθουσα Καστελιώτισσα.
Η έκθεση μεταφέρει τους επισκέπτες σε ένα συναρπαστικό ταξίδι στον πλούτο της κυπριακής μυθολογίας. Μέσω τρισδιάστατων κατασκευών και μοντέλων, αλλά και της χρήσης της εικονικής πραγματικότητας, οι μύθοι παρουσιάζονται με τρόπο που επιτρέπει στον επισκέπτη να τους «συναντήσει από κοντά».
Οι «Μύθοι της Κύπρου» δημιουργήθηκαν από μια βαθιά ανάγκη να διατηρηθεί, να αναδειχθεί και να διαδοθεί η πολιτιστική μας κληρονομιά. Οι μύθοι και οι παραδόσεις ενός τόπου δεν αποτελούν απλά αφηγήσεις του παρελθόντος, αλλά ζωντανές ιστορίες που ενώνουν γενιές, αποτυπώνουν τις αξίες ενός λαού και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής του ταυτότητας.
Η έκθεση του ΓΤΠ εγκαινιάστηκε τη Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2026, στη μεσαιωνική αίθουσα Καστελιώτισσα στη Λευκωσία. Ο ιστορικός αυτός χώρος μετατράπηκε σε ένα διαδραστικό περιβάλλον, όπου η λαϊκή φαντασία συναντά τη σύγχρονη τεχνολογία, προσφέροντας μια βιωματική εμπειρία για όλες τις ηλικίες. Τα εγκαίνια τέλεσε η Πρώτη Κυρία Φιλίππα Καρσερά Χριστοδουλίδη.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους η Υφυπουργός Πολιτισμού δρ Βασιλική Κασσιανίδου, η Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας Κλέα Χατζηστεφάνου Παπαέλληνα, ο Πρόεδρος του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λευκωσίας Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης, ο Δήμαρχος Λευκωσίας Χαράλαμπος Προύντζος και ο Καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Σιένα, στην Ιταλία, με πεδίο έρευνας την Κύπρο και το Αιγαίο Luca Bombardieri. Στην εκδήλωση παρευρέθηκε ο Χαμπής Τσαγγάρης, εμβληματική μορφή της σύγχρονης κυπριακής χαρακτικής, καθώς και πλήθος κόσμου.
Καλωσορίζοντας τους προσκεκλημένους, η Διευθύντρια του ΓΤΠ κα Αλίκη Στυλιανού ανέφερε ότι «Οι Μύθοι της Κύπρου» προέκυψαν μέσα από την αναζήτηση από το ΓΤΠ ενός νέου τρόπου επικοινωνίας και ουσιαστικής σύνδεσης με το κοινό, μέσω της παγκόσμιας γλώσσας της Μυθολογίας.
Στο πλαίσιο αυτό, επισήμανε, η προσέγγιση των μύθων στηρίχθηκε στην ομηρική έννοια του μύθου ως λόγου, γνώμης και συμβουλής, και όχι απλώς ως αφηγήματος φαντασίας. Μέσα από αυτή τη διαδικασία οι μύθοι αναδεικνύονται ως ανεξάντλητη πηγή σοφίας, καθώς αποτυπώνουν την ψυχή των ανθρώπων που έζησαν και δημιούργησαν στην Κύπρο και αποτελούν ζωντανό στοιχείο της πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου.
Η κα Στυλιανού εξέφρασε θερμές ευχαριστίες προς την Πρώτη Κυρία, η οποία είχε θέσει υπό την αιγίδα της την πρώτη προβολή της σειράς ταινιών του ΓΤΠ «Οι Μύθοι της Κύπρου» τον Οκτώβριο του 2024 στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας. Τόνισε ότι η διαχρονική στήριξή της αποτέλεσε ουσιαστική ώθηση για τη συνέχιση της δημιουργικής προσπάθειας.
Εξέφρασε επίσης την ευγνωμοσύνη της προς το προσωπικό του ΓΤΠ, τους συντελεστές της παραγωγής και όλους όσοι συνέβαλαν στην εκδήλωση. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στον χαράκτη Χαμπή Τσαγγάρη για τη μοναδική εικαστική απόδοση των καλικάντζαρων.
Η κα Στυλιανού αναφέρθηκε επίσης στον καθηγητή Bombardieri, σημειώνοντας ότι η παρουσίαση της σειράς στο Πανεπιστήμιο της Σιένα τον Μάρτιο του 2025, στο πλαίσιο εκδήλωσης υπογραφής συμφωνίας μεταξύ του ΓΤΠ και του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Σιένα, αποτέλεσε την πρώτη διεθνή επαφή των «Μύθων της Κύπρου» και οδήγησε σε στενή επιστημονική συνεργασία.
Στον χαιρετισμό της, η Πρώτη Κυρία Φιλίππα Καρσερά Χριστοδουλίδη εξέφρασε τη χαρά της για την παρουσία της στα εγκαίνια της έκθεσης «Οι Μύθοι της Κύπρου» και την εκτίμησή της για την πορεία της πρωτοβουλίας του ΓΤΠ, η οποία, όπως είπε, εξελίχθηκε σε ένα πολυδιάστατο έργο που ταξίδεψε διεθνώς και ανέδειξε την Κύπρο στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη. Τόνισε ότι η έκθεση δίνει νέα ζωή στους μύθους μέσα από εικαστικές αναπαραστάσεις, τρισδιάστατες κατασκευές και εικονική πραγματικότητα, γεφυρώνοντας το παρελθόν με τις τεχνολογικές δυνατότητες του παρόντος και καθιστώντας τα μηνύματά τους προσιτά ιδιαίτερα στους νέους.
Υπογράμμισε ότι οι μύθοι αποτελούν διαχρονικά καθρέφτη της ανθρώπινης σκέψης και έναν από τους πρώτους τρόπους, με τους οποίους ο άνθρωπος επιχείρησε να εξηγήσει τα μεγάλα ερωτήματα της ύπαρξης, μεταδίδοντας γνώση, εμπειρία, σοφία και φαντασία από γενιά σε γενιά. Επισήμανε πως ειδικά στην Κύπρο οι μύθοι και οι θρύλοι είναι άρρηκτα δεμένοι με την ιστορία, τις μνήμες και τις εμπειρίες του λαού, επηρεασμένοι από τον ελληνικό πολιτισμό, τη χριστιανική παράδοση και την ιστορία του νησιού.
Μεσαιωνική Αίθουσα Καστελιώτισσα, Λευκωσία, Κύπρος
Η Πρώτη Κυρία Φιλίππα Καρσερά Χριστοδουλίδη τελεί τα εγκαίνια της πολυθεματικής έκθεσης του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών (ΓΤΠ) με τίτλο «Οι Μύθοι της Κύπρου», στην παρουσία της Υφυπουργού Πολιτισμού δρ Βασιλικής Κασσιανίδου και της Διευθύντριας του ΓΤΠ κας Αλίκης Στυλιανού.
//
Press and Information Office – Inauguration of the multi-thematic exhibition of PIO titled “Myths and Tales of Cyprus”
Casteliotissa Hall, Lefkosia, Cyprus
First Lady Philippa Karsera Christodoulides inaugurates the multi-thematic exhibition of the Press and Information Office of the Republic of Cyprus (PIO) titled “Myths and Tales of Cyprus”, in the presence of the Deputy Minister of Culture of the Republic of Cyprus, Dr Vasiliki Kassianidou, and the Director of PIO of the Republic of Cyprus, Ms Aliki Stylianou.
Καταλήγοντας, σημείωσε ότι οι μύθοι παραμένουν ζωντανοί, επειδή φωτίζουν αλήθειες που δύσκολα εκφράζονται αλλιώς, και συνεχίζουν να εμπνέουν σκέψη και δημιουργία. Τόνισε τη σημασία στήριξης τέτοιων πρωτοβουλιών, επισημαίνοντας ότι όταν η τέχνη συναντά την τεχνολογία, ανοίγονται νέοι δρόμοι για τη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομιάς ως ζωντανής δημιουργικής δύναμης. Εξέφρασε, θερμά συγχαρητήρια στους δημιουργούς και ευχαριστίες προς το ΓΤΠ και τους συνεργάτες του, ευχόμενη η πορεία των Μύθων να συνεχιστεί με επιτυχία εντός και εκτός Κύπρου.
Από πλευράς του, ο καθηγητής Bombardieri ανέφερε ότι στον πυρήνα της έκθεσης «Οι Μύθοι της Κύπρου» βρίσκεται η ιδέα πως οι μύθοι δεν αποτελούν απλώς αρχαίες αφηγήσεις, αλλά ζωντανές ιστορίες που ενώνουν γενιές, μεταδίδουν αξίες και συμβάλλουν στη διαμόρφωση της πολιτισμικής ταυτότητας.
Τόνισε ότι η έκθεση λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην παράδοση και το παρόν. Μια παρόμοια «γέφυρα», σημείωσε, συνδέει την Κύπρο με την Ιταλία μέσα από τη Μεσόγειο, η οποία ιστορικά δεν χώριζε τους λαούς, αλλά τους ένωνε. «Η Ιταλία κοιτά την Κύπρο και αναγνωρίζει τον εαυτό της», είπε χαρακτηριστικά.
Ο καθηγητής Bombardieri υπέδειξε ότι αυτή η σχέση αποτυπώνεται και στη μακροχρόνια αρχαιολογική έρευνα ιταλικής ομάδας στην Κύπρο, ως ένδειξη της διαρκούς δέσμευσης για τη μελέτη και ανάδειξη της ιστορίας του νησιού. Τέλος, κατέληξε λέγοντας ότι οι μεσογειακοί μύθοι, παρότι μεταμορφώνονται μέσα στον χρόνο, συνεχίζουν να μιλούν μια κοινή γλώσσα για όλους τους λαούς της περιοχής.
Η τελετή εγκαινίων ολοκληρώθηκε με μια μουσική ερμηνεία από την εθνομουσικολόγο Νικολέττα Δημητρίου.
Από τη σειρά ταινιών στην εκθεσιακή εμπειρία
Κεντρικό στοιχείο της έκθεσης είναι οι τρισδιάστατες κατασκευές και τα μοντέλα μυθικών μορφών της κυπριακής παράδοσης. Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να βρεθούν «πρόσωπο με πρόσωπο» με φιγούρες όπως ο Διγενής, η Σιερόλοττα, οι Καλικάντζαροι και η Ρήγαινα. Μορφές που για αιώνες επιβίωναν μόνο μέσα από προφορικές ιστορίες και λαϊκές δοξασίες αποκτούν τώρα οπτική και χωρική υπόσταση, γεφυρώνοντας τη μνήμη με το παρόν.
Παράλληλα, η χρήση της εικονικής πραγματικότητας (VR) ενισχύει τον βιωματικό χαρακτήρα της εμπειρίας. Ο επισκέπτης δεν περιορίζεται στον ρόλο του παρατηρητή, αλλά εισέρχεται στο αφηγηματικό περιβάλλον, βιώνοντας την ατμόσφαιρα και τη συμβολική δύναμη των μύθων.
Η έκθεση αποτελεί συνέχεια της σειράς ταινιών μικρού μήκους «Οι Μύθοι της Κύπρου», επίσης παραγωγής ΓΤΠ. Η σειρά, διαθέσιμη διαδικτυακά, από το 2025, περιλαμβάνει δεκατέσσερις ιστορίες επιλεγμένες από τον πλούτο της κυπριακής λαογραφίας και συνδυάζει την κινηματογραφική αφήγηση με στοιχεία κινουμένων σχεδίων.
Πίσω από το δημιουργικό εγχείρημα, το οποίο φέρει τη σκηνοθετική υπογραφή του Μάρκου Κάσσινου, βρίσκονται, μεταξύ άλλων, ο ερευνητής, συγγραφέας και παρουσιαστής Ιωσήφ Χατζηκυριάκος, η ανθρωπολόγος Ιωάννα Παντελή και ο σχεδιαστής κινουμένων σχεδίων Ιωάννης Φιλιαστίδης. Στόχος τους ήταν η διατήρηση και η ανάδειξη της πολιτισμικής κληρονομιάς μέσα από μια σύγχρονη, προσιτή και οπτικά ελκυστική προσέγγιση.
Πέρα από το θεαματικό της στοιχείο, η διοργάνωση υπογραμμίζει τη δύναμη της αφήγησης των Μύθων ως μέσου σύνδεσης σε μια εποχή υπερπληροφόρησης και κατακερματισμού.
Τα κάστρα τηςΡήγαινας
Σύμφωνα με το μύθο οι εργάτες δούλευαν μέρα και νύχτα για να κατασκευάσουν τα κάστρα τηςΡήγαινας με την ίδια να επιβλέπει την κάθε τους κίνηση. Όταν οι εργασίες ολοκληρώθηκαν και δεν τους χρειαζόταν, τους προσκάλεσε στα υπόγεια δωμάτια υποσχόμενη να τους προσφέρει θησαυρούς. Αντ’ αυτού δεν βγήκαν ποτέ από εκεί. Στην αδιάκοπη αναζήτηση των θησαυρών, λένε ότι κάθε Πάσχα, όταν ο ιερέας ψάλλει «το Χριστός Ανέστη», ανοίγει μια μυστική πόρτα. Όποιος τη βρει θα ανακαλύψει και τους κρυμμένους θησαυρούς. Τη στιγμή που τελειώνει η ψαλμωδία οι πόρτες σφραγίζουν και όποιος μείνει μέσα χάνεται για πάντα. Όποιος θέλει να μάθει αν έχει προσπαθήσει κάποιος να βρει τους μυθικούς θησαυρούς κι αν τα κατάφερε, υπάρχει η δυνατότητα σκαναρίσματος για να μάθει.
Οι πέτρες του Διγενή
Ο μύθος αφορά το Διγενή Ακρίτα, τον θρυλικό ήρωα τεραστίων διαστάσεων, με δύναμη λιονταριού, ο οποίος με ένα άλμα διέσχιζε ποτάμια και με μια κίνηση του σπαθιού του έκοβε δένδρα. Όταν οι πειρατές πλησίαζαν την Κύπρο δεν φοβόταν τίποτα. Έσκυβε, άρπαζε έναν ογκόλιθο και τον πετούσε στα πλοία τους, αναγκάζοντάς τα να τραπούν σε φυγή…
Η Σιερόλοττα
Ο μύθος αφορά μια γουρούνα από σίδερο, που τρομοκρατούσε τους κατοίκους του χωριού Δωρός. Το τρίχωμά της μεταμορφωνόταν σε φίδια και το έδαφος έτρεμε κάτω από τις οπλές της. Μια μέρα στο χωριό έφτασε ένα μοναχός. Ήταν τόσο ήρεμος που δεν κούνησε ούτε το μικρό του δακτυλάκι, όταν η Σιερόλοττα όρμησε κατά πάνω του. Κατάφερε άραγε να νικήσει το θηρίο; Η απάντηση δίνεται σε όσους σκανάρουν τον κωδικό του μύθου.
Ιστορίες του Αλατιού
Η ιστορία αφορά την Αλυκή της Λάρνακας και πιο συγκεκριμένα πως αυτή δημιουργήθηκε στη συγκεκριμένη περιοχή. Η παράδοση λέει πως όταν έφτασε στη Λάρνακα ο Άγιος Λάζαρος ήταν πεινασμένος και διψασμένος. Ζήτησε ένα τσαμπί σταφύλι. Η γυναίκα που φρόντιζε τους αμπελώνες αρνήθηκε να του προσφέρει και εκείνος είπε πως όλα θα μετατραπούν σε αλάτι. Η απάντηση για το τι έγινε το αλάτι και τι επακολούθησε για τους κατοίκους της πόλης δίνεται σε όσους σκανάρουν τον κωδικό του μύθου.
ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΟΙΧΤΗ
17 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ- 25 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ
>>Η έκθεση «Οι Μύθοι της Κύπρου/Myths and Tales of Cyprus» είναι ανοικτή στο κοινό από τις 17 Ιανουαρίου έως τις 25 Φεβρουαρίου 2026 στην Καστελιώτισσα, στην οδό Αγίου Μάρωνα, στην περιοχή της Πύλης Πάφου, στη Λευκωσία. Οι ώρες λειτουργίας είναι Τετάρτη και Παρασκευή από τις 16:00 έως τις 19:30 και Σάββατο και Κυριακή από τις 10:00 έως τις 13:00. Για πληροφορίες το κοινό μπορεί να επικοινωνεί στο τηλέφωνο +357 22 865889.
