Στην Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ βασίζεται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για τα δικαιώματα των Καταναλωτών (BEUC) για να βοηθήσει και η Κύπρος με τη σειρά της στη διαμόρφωση της στρατηγικής ατζέντας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τρόπο που να εξυπηρετεί την κοινωνία, τους καταναλωτές και την οικονομία.
Στο μνημόνιο 40 σελίδων που απέστειλε στην Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ ο οργανισμός, αναφέρει ότι αναμένει από την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ να βοηθήσει στην προώθηση ή την ολοκλήρωση μέτρων, με τρόπο που να ωφελεί τους καταναλωτές και να αναλάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση.
Ο Φιλελεύθερος παρουσιάζει τα κυριότερα σημεία που καταγράφονται στο μνημόνιο «Cyprus Presidency of the European Union -BEUC priorities 2026» και έχει αποσταλεί στην κυπριακή προεδρία, καθώς πολυάριθμοι νομοθετικοί και μη νομοθετικοί φάκελοι που αφορούν τους καταναλωτές θα βρίσκονται στην ατζέντα της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ.
Τι χρειάζονται οι καταναλωτές
Στο μνημόνιο των 40 σελίδων γίνεται αναλυτική καταγραφή για το τι χρειάζονται οι καταναλωτές σε όλο το φάσμα αγορών προϊόντων και υπηρεσιών. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Καταναλωτών, στο έγγραφό του προς την Κυπριακή Προεδρία, αναφέρει ότι τα δικαιώματα αποζημίωσης σε περίπτωση καθυστερήσεων και ακυρώσεων πτήσεων θα πρέπει να διατηρούνται και όχι να περιορίζονται.
Πρέπει να εξεταστούν φιλόδοξες και καινοτόμες διατάξεις για την ενίσχυση της επιβολής των κανονισμών για τα δικαιώματα των επιβατών και τη διασφάλιση ότι οι καταναλωτές μπορούν εύκολα να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους (π.χ. αυτοματοποιημένη επιστροφή χρημάτων, εναρμονισμένες εξουσίες έρευνας και επιβολής κυρώσεων από τις αρχές).
Τα βασικά δικαιώματα των επιβατών, όπως η ενημέρωση, η μεταφορά με άλλο δρομολόγιο, η φροντίδα και η βοήθεια θα πρέπει να ισχύουν για όλους τους επιβάτες. Θα πρέπει να θεσπιστούν αυστηροί κανόνες για τους μεσίτες ηλεκτρονικών κρατήσεων σε όλους τους τομείς των μεταφορών, όχι μόνο στις αεροπορικές μεταφορές. Σημειώνεται επίσης ότι οι χειραποσκευές θα πρέπει να περιλαμβάνονται δωρεάν στη βασική τιμή του αεροπορικού εισιτηρίου. Oμάδες καταναλωτών έχουν καταγγείλει ότι ορισμένες αεροπορικές εταιρείες χρεώνουν αδικαιολόγητα τους επιβάτες για τις χειραποσκευές τους.
Υποδεικνύεται ότι το ψηφιακό περιβάλλον πρέπει να είναι δίκαιο εκ σχεδιασμού και εξ ορισμού, υποστηρίζοντας την ελεύθερη επιλογή και προστατεύοντας τους καταναλωτές από παραπλανητικές πρακτικές.
Η ακύρωση συνδρομών πρέπει να διευκολυνθεί, για παράδειγμα με την εισαγωγή ενός κουμπιού ακύρωσης. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός τονίζει ότι η απλούστευση δεν πρέπει να μετατραπεί σε απορρύθμιση. Τα θεμελιώδη δικαιώματα των καταναλωτών πρέπει να προστατεύονται. Το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα δεν πρέπει να γίνει συμβιβασμός για χάρη της ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης και της κερδοφορίας (λίγων) εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης.
Εμπιστευτικότητα
Οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες πρέπει να είναι εμπιστευτικές, σύμφωνα με το έγγραφο. Δεν θα πρέπει να είναι δυνατή η επεξεργασία δεδομένων ηλεκτρονικών επικοινωνιών βάσει ευρέων νομικών λόγων, όπως για «έννομα συμφέροντα» ή «συμβατούς σκοπούς».
Ενώ θα μπορούσε να προβλεφθεί η επεξεργασία δεδομένων χωρίς προηγούμενη συγκατάθεση του χρήστη για στατιστική καταμέτρηση, αυτό πρέπει να υπόκειται σε ισχυρές διασφαλίσεις και να περιορίζεται αυστηρά σε σκοπούς δημόσιου συμφέροντος.
Επίσης σημειώνεται ότι οι συσκευές και το λογισμικό πρέπει να έχουν ρυθμιστεί ώστε να παρέχουν το υψηλότερο επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής. Η συγκατάθεση των καταναλωτών πρέπει να είναι απαραίτητη για την παρακολούθηση της συμπεριφοράς και των δραστηριοτήτων τους. Πρέπει επίσης να έχουν πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες χωρίς να αναγκάζονται να δέχονται περιττές παραβιάσεις της ιδιωτικής τους ζωής. Οι καταναλωτές θα πρέπει να μπορούν να βασίζονται στις οργανώσεις καταναλωτών για την εκπροσώπηση των συμφερόντων τους και την ανάληψη πρωτοβουλιών κάθε φορά που έχουν παραβιαστεί τα δικαιώματα των χρηστών.
Υψηλής ποιότητας υπηρεσίες
Ο νόμος για τα ψηφιακά δίκτυα θα πρέπει να υποστηρίζει τους πρωταρχικούς στόχους του νομικού πλαισίου της ΕΕ για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, που κατοχυρώνεται στον Ευρωπαϊκό Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών (EECC), δηλαδή την «προώθηση του ανταγωνισμού, της εσωτερικής αγοράς και την προστασία των συμφερόντων των τελικών χρηστών».
Τα κράτη μέλη και οι ρυθμιστικές αρχές να διασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή και επιβολή του EECC σε ολόκληρη την ΕΕ. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός αναφέρει στο έγγραφο, ότι οι καταναλωτές χρειάζονται οικονομικά προσιτή, υψηλής ποιότητας πρόσβαση στο διαδίκτυο για να μπορούν να συμμετέχουν σε μια ψηφιακή κοινωνία και οικονομία.
Οποιοδήποτε πιθανό μέτρο για την αύξηση των επενδύσεων σε υποδομές ευρυζωνικής συνδεσιμότητας υψηλής ποιότητας θα πρέπει να διατηρεί υψηλό επίπεδο ανταγωνισμού, να διασφαλίζει την ουδετερότητα του δικτύου και να αποφεύγει την απορρύθμιση της αγοράς.
Επίσης, η επίτευξη των στόχων συνδεσιμότητας για το 2030 πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην ανάπτυξη υποδομών σε περιοχές όπου υπάρχει έλλειψη συνδεσιμότητας, εστιάζοντας σε απομακρυσμένες περιοχές και υποστηρίζοντας τους ευάλωτους καταναλωτές.
Προσοχή και στα καλλυντικά
Στο έγγραφο γίνεται αναφορά και για τη νομοθεσία της ΕΕ που αφορά τα καλλυντικά και απαγορεύει τη χρήση συστατικών που μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο, να αλλάξουν το DNA ή να βλάψουν την υγεία (καρκινογόνες και τοξικές ουσίες CMR). Αυτή η απαγόρευση των ουσιών CMR αποτελεί ουσιαστική προστασία για τους καταναλωτές, η οποία θα πρέπει να διατηρηθεί με την απόρριψη των αλλαγών που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Οι χημικές ετικέτες θα πρέπει να λειτουργούν για τους καταναλωτές, με τρόπο χρήσιμο, κατανοητό και αξιόπιστο. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Καταναλωτών σημειώνει ότι αυτό θα συμβάλει σε υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος. Ο καταναλωτής θα πρέπει να έχει πρόσβαση σε όλες τις σημαντικές πληροφορίες που σχετίζονται με μια διαφημιζόμενη χημική ουσία και όχι μόνο κατά τη στιγμή της αγοράς, όταν μπορεί να έχει ήδη ληφθεί μια απόφαση.
Προς όφελος όλων το ψηφιακό ευρώ
Από τις αναφορές του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Καταναλωτών δεν θα μπορούσε να απουσιάζει το ψηφιακό ευρώ. Ζητά να σχεδιαστεί με επίκεντρο τον καταναλωτή και να καθοδηγείται από το δημόσιο συμφέρον και όχι από αυτό των ιδιωτικών τραπεζών. Να ακολουθεί πάντα τις αρχές της ιδιωτικότητας, εξαρχής και εξ ορισμού, επιτρέποντας ανώνυμες συναλλαγές έως ένα ορισμένο ποσό, σύμφωνα με τους νόμους κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Να προσφέρει τη δυνατότητα πραγματοποίησης συναλλαγών, να βελτιώνει την οικονομική ένταξη και να προσφέρεται σε όλους τους καταναλωτές δωρεάν. Να διασφαλίζει δίκαιη επιστροφή χρημάτων σε περίπτωση απάτης με τη μορφή μηχανισμών αντιστροφής χρέωσης και επιπλέον, τα μετρητά πρέπει να συνεχίσουν να γίνονται ευρέως δεκτά, και να παραμένουν εύκολα προσβάσιμα στους καταναλωτές.
Ευελιξία στις έρευνες και κυρώσεις στους εμπόρους
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Καταναλωτών επισημαίνει στο έγγραφο ότι οι παραβάσεις επηρεάζουν τους καταναλωτές σε πολλές χώρες και η αποκλειστική εξάρτηση από τις εθνικές αρχές οδηγεί σε αναποτελεσματικότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να έχει την εξουσία να κινεί και να ηγείται ερευνών με τα κράτη μέλη και να επιβάλλει κυρώσεις όταν οι έμποροι δεν συνεργάζονται ή παραβιάζουν δεσμεύσεις. Για τον λόγο αυτό προτρέπει στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας και των πόρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ένας ισχυρότερος ρόλος επιβολής για την Επιτροπή πρέπει να συνοδεύεται από μεγαλύτερη ανεξαρτησία. Οι ενέργειες της Επιτροπής Προστασίας Δεδομένων κατά των εμπόρων θα πρέπει να είναι απαλλαγμένες από πολιτικές επιρροές, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη του κοινού. Ο κανονισμός για την προστασία των καταναλωτών και η οδηγία για την εναλλακτική επίλυση διαφορών καταναλωτών θα πρέπει να είναι διασυνδεδεμένες.
Οι ενώσεις καταναλωτών πρέπει να υποστηριχθούν από τις κυβερνήσεις ώστε να γίνουν ισχυροί ιδιωτικοί φορείς επιβολής του νόμου, χρησιμοποιώντας τόσο ασφαλιστικά μέτρα όσο και συλλογικές αγωγές έννομης προστασίας, σημειώνει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Καταναλωτών. «Αυτό θα προσέφερε καλύτερη πρόσβαση στη δικαιοσύνη και μεγαλύτερη ισότητα για τους καταναλωτές και θα διασφάλιζε ότι οι αγορές καταναλωτών είναι επίσης δίκαιες και διαφανείς για τους ανταγωνιστές».
