Κατά την ορολογία, ίνφλουένσερ (influencer) είναι ένα άτομο με σημαντική παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το οποίο έχει την ικανότητα να επηρεάζει τις απόψεις, τις τάσεις και τις αγοραστικές συνήθειες ενός συγκεκριμένου κοινού. Εάν το άτομο αυτό συνεργάζεται με εταιρείες ή οργανισμούς για την προώθηση προϊόντων (influencer marketing), και μάλιστα επ’ αμοιβή, τότε αυτομάτως θα πρέπει να θεωρείται επάγγελμα.
Αγορά δισεκατομμυρίων
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η παγκόσμια αγορά του influencer marketing αναμένεται να παρουσιάσει εντυπωσιακή ανάπτυξη το 2025, με τις περισσότερες εκτιμήσεις να συγκλίνουν ότι θα ξεπεράσει τα 30 δισεκατομμύρια δολάρια (USD), σημειώνοντας σημαντική άνοδο από τα περίπου 24 δισ. δολάρια του 2024. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι το διαδικτυακό marketing με Influencers τείνει να μετατραπεί στην κυρίαρχη μέθοδο διαφήμισης πολλών επιχειρήσεων. Αν και ξεκίνησαν ως μια παροδική μόδα των καιρών, οι influencers έχουν καταφέρει μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα να εξελιχθούν σε κυρίαρχο κομμάτι της διαφημιστικής πίτας, καθώς έχουν καταφέρει να είναι σε θέση να διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τις καταναλωτικές μας συνήθειες.
Στο παρελθόν, το ρόλο των influencer, διαδραμάτιζαν οι διασημότητες, (κυρίως καλλιτέχνες και αθλητές) που συμμετείχαν σε διαφημίσεις προϊόντων. Οι σημερινοί όμως influencers έχουν ένα μεγάλο πλεονέκτημα. Μπορεί να μην είναι διάσημοι, μπορεί να μην έχουν εκατομμύρια θαυμαστές, ωστόσο έχουν τη δυνατότητα της καθημερινής επαφής και αλληλεπίδρασης με το κοινό τους. Απαντούν στα μηνύματα των followers, διατηρώντας μια σχέση οικεία, αμφίδρομη και εμπορικά απολύτως αποδοτική.
Και κάπου εδώ είναι που περιπλέκονται τα πράγματα. Διότι καθίσταται θολή η γραμμή μεταξύ της επαγγελματικής προώθησης προϊόντων (διαφήμιση) και της σύστασης, πρότασης ή παρότρυνσης για την αγορά τους. Σε μια εποχή που οι καταναλωτές λαμβάνουν αποφάσεις βάσει διαδικτυακού περιεχομένου, είναι κρίσιμο να διασφαλίζεται ότι η πληροφόρηση είναι διαφανής και όχι παραπλανητική. Επομένως, θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο για τον καταναλωτή και follower, ότι το βίντεο που βλέπει από τον κάθε influencer είναι διαφήμιση για ένα προϊόν. Για το οποίο ο ίδιος έχει πληρωθεί.
Έλεγχοι σε λογαριασμούς
Προ ημερών, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή και ο Φορέας Ελέγχου Διαφήμισης σε σχετική ενημέρωση, επισήμαναν ότι πλέον οι influencers βρίσκονται στο επίκεντρο των ελεγκτικών μηχανισμών στην Κύπρο όσον αφορά στη γνωστοποίηση του εμπορικού και διαφημιστικού χαρακτήρα των αναρτήσεων τους. Και οι δύο φορείς τόνισαν ότι, σε ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου η διαφήμιση ενσωματώνεται στο περιεχόμενο των κοινωνικών δικτύων, η ανάγκη για σαφή διάκριση μεταξύ προσωπικής άποψης και εμπορικής προώθησης καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ. Οι influencers, όταν προωθούν προϊόντα ή υπηρεσίες έναντι αμοιβής ή άλλων ωφελημάτων, θεωρούνται βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας εμπορευόμενοι και υποχρεούνται να δηλώνουν ξεκάθαρα τον διαφημιστικό χαρακτήρα των αναρτήσεών τους. Η παράλειψη σαφούς γνωστοποίησης ή η παρουσίαση εμπορικού περιεχομένου ως αυθόρμητης προσωπικής εμπειρίας ενδέχεται να συνιστά παραπλανητική εμπορική πρακτική. Άλλωστε, η προστασία των καταναλωτών στην ψηφιακή οικονομία αποτελεί βασική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως αποτυπώνεται στο νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές 2025-2030 (2030 Consumer Agenda). Στο πλαίσιο αυτό, οι εθνικές αρχές ενισχύουν την εποπτεία τους στον τομέα του influencer marketing.
Πότε είναι διαφήμιση
Μιλώντας στον «Φ» ο Διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή Κωνσταντίνος Καραγιώργης, ξεκαθάρισε πως όταν οι influencers προωθούν προϊόντα ή υπηρεσίες στο πλαίσιο συνεργασιών από τις οποίες αποκομίζουν οικονομικό ή άλλο όφελος, θεωρούνται εμπορευόμενοι σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και εθνικό καταναλωτικό δίκαιο. Ως εκ τούτου, υποχρεούνται να συμμορφώνονται με τη νομοθεσία περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Συγκεκριμένα, διευκρίνισε ότι μια ανάρτηση θεωρείται διαφήμιση, όταν υπάρχει οποιασδήποτε μορφής αντιπαροχή — χρηματική αμοιβή, δωρεάν προϊόντα, υπηρεσίες, εκπτώσεις, ταξίδια ή άλλες παροχές — και το περιεχόμενο αποσκοπεί στην προώθηση επιχείρησης ή προϊόντος.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εμπορική πρόθεση πρέπει να δηλώνεται με σαφή, ευδιάκριτο και άμεσα αντιληπτό τρόπο. Πώς μεταφράζεται αυτό; Ο καταναλωτής πρέπει να αντιλαμβάνεται άμεσα και χωρίς αμφιβολία ότι αυτό που βλέπει αφορά διαφήμιση. Η σχετική ένδειξη δεν μπορεί να είναι κρυμμένη, ασαφής ή τοποθετημένη με τρόπο που να δυσκολεύει την κατανόηση. Η διαφάνεια είναι βασική προϋπόθεση για τεκμηριωμένη απόφαση συναλλαγής. Από την πλευρά τους, οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν παρακολουθούν προωθητικό περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να ελέγχουν αν υπάρχει σαφής ένδειξη διαφήμισης. Σε περίπτωση παραπλανητικών πρακτικών, μπορούν να υποβάλουν καταγγελία στην Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή.
Επιστολές και πρόστιμα
Από την αρχή του 2025, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή (ΥΠΚ), σε συνεργασία με τον Φορέα Ελέγχου Διαφήμισης (ΦΕΔ), έχουν προχωρήσει σε στοχευμένους ελέγχους σε λογαριασμούς influencers σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Όπως ανέφερε ο κ. Καραγιώργης, οι έρευνες επικεντρώθηκαν κυρίως στη διαφάνεια του εμπορικού χαρακτήρα των αναρτήσεων και στην αποφυγή παραπλανητικών πρακτικών. Διαπιστώθηκαν περιπτώσεις όπου δεν γινόταν σαφής γνωστοποίηση της εμπορικής συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, εκδόθηκαν προειδοποιητικές επιστολές και σε μία περίπτωση επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο.
Αναλυτικότερα, η βασικότερη δράση των δυο φορέων που έλαβε χώρα κατά το 2025, ήταν το monitoring, το οποίο κάλυψε σχεδόν 4000 αναρτήσεις για πάνω από 30 Influencers. Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή υλοποίησε πρώτο κύκλο ερευνών σε λογαριασμούς με υψηλή αναγνωρισιμότητα και στη συνέχεια προωθήθηκαν δεκατέσσερις προειδοποιητικές επιστολές και εκδόθηκε μία διοικητική απόφαση με επιβολή προστίμου. Σε δεύτερο κύκλο ελέγχων, με έμφαση σε λογαριασμούς με σημαντική απήχηση σε νέους ηλικίας 18-25 ετών, προωθήθηκαν έξι προειδοποιητικές επιστολές. Ταυτόχρονα, ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη νέα έρευνα και οι δράσεις ενημέρωσης και εποπτείας θα συνεχιστούν και το 2026. Στόχος μας, ανέφερε ο κ. Καραγιώργης, είναι η εμπέδωση κουλτούρας διαφάνειας, η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην ψηφιακή αγορά.
Οι δράσεις του Φορέας Ελέγχου Διαφήμισης
Από την πλευρά του, ο Φορέας Ελέγχου Διαφήμισης πραγματοποίησε ευρεία ενημερωτική εκστρατεία, προς διαφημιστικές και διαφημιζόμενες επιχειρήσεις και influencers. Επιπλέον, την περίοδο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου 2025, υλοποιήθηκε διαφημιστική εκστρατεία με στόχο την ενημέρωση του κοινού για την ανάγκη γνωστοποίησης του εμπορικού χαρακτήρα των αναρτήσεων από influencers.
Η Πρόεδρος του Φορέα, Σωτηρούλλα Σωτηρίου ανέφερε ότι ο ΦΕΔ συνεργάζεται με διεθνή πλατφόρμα που καταγράφει influencers σε πληθώρα κοινωνικών μέσων, διασφαλίζοντας έτσι την αξιοπιστία και την ακρίβεια των δεδομένων. Όπως ανέφερε κατά το 2025: (α) Αποστείλαμε ενημερωτικά emails σε περισσότερους από 30 influencers, διασφαλίζοντας ότι ήταν πλήρως ενήμεροι για τις υποχρεώσεις τους. (β) Οι διαφημιστικές εταιρείες μέλη του Συνδέσμου Διαφήμισης & Επικοινωνίας Κύπρου, καθώς και οι διαφημιζόμενες επιχειρήσεις μέλη του Συνδέσμου Διαφημιζομένων Κύπρου, ενημερώθηκαν για τον Οδηγό Influencer Marketing, την ορθή χρήση hashtags για τη γνωστοποίηση του εμπορικού χαρακτήρα των αναρτήσεων και για το γεγονός ότι η δημιουργία collab posts δεν αποτελεί εκ προοιμίου γνωστοποίηση του εμπορικού χαρακτήρα. (γ) Αποστείλαμε ενημερωτικά emails και σε επιχειρήσεις που δεν ανήκουν στους δύο συνδέσμους, όταν διαπιστώσαμε ότι δεν ήταν επαρκώς ενημερωμένες για την ανάγκη γνωστοποίησης από τους συνεργαζόμενους influencers.
Τα αποτελέσματα του monitoring
Από 1 έως 25 Φεβρουαρίου 2025, πραγματοποιήθηκε το πρώτο κύμα influencer monitoring κατά το οποίο εξετάστηκαν περισσότερες από 100 αναρτήσεις στο Instagram από 23 influencers και περισσότερες από 200 αναρτήσεις στο TikTok από 12 influencers. Ακολούθησαν έξι επιπλέον κύματα, με αποτέλεσμα, συνολικά, από 17 Μαρτίου έως 16 Νοεμβρίου 2025, να εξεταστούν 3.631 αναρτήσεις από 32 influencers. Τέλος στην Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή παραδόθηκαν επτά αναλυτικές εκθέσεις με παρατηρήσεις και εισηγήσεις του ΦΕΔ για περαιτέρω ενέργειες.
