Τη νομοθετική κατοχύρωση του δικαιώματος των ατόμων με αναπηρίες να συνοδεύονται από σκύλους-οδηγούς σε όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους που είναι ανοιχτοί στο κοινό, καθώς και στα δημόσια ή ιδιωτικά μέσα μαζικής μεταφοράς, χωρίς επιπλέον χρέωση και όρους, εισηγείται η Επίτροπος Διοικήσεως.
Σε Έκθεσή της μετά από αυτεπάγγελτη έρευνα και αφού προηγήθηκαν δημοσιεύματα για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα αυτά, η Επίτροπος Μαρία Στυλιανού Λοττίδη διαπιστώνει ύστερα από έρευνα, νομοθετικό κενό στην Κύπρο, όσον αφορά στο θέμα με αποτέλεσμα να προκαλείται αλαλούμ: Άλλοι να επιτρέπουν την είσοδο σκύλων – οδηγών στα υποστατικά τους και άλλοι όχι. Μάλιστα, καταγράφεται περίπτωση καφέ σε δασικό πάρκο όπου απαγόρευσε την είσοδο σκύλου οδηγού επειδή αυτό αναφερόταν στη σύμβαση μίσθωσης που υπέγραψε.
Στην Έκθεση τονίζεται ότι οι σκύλοι οδηγοί/βοηθοί δεν είναι κατοικίδια ζώα. Για τα άτομα με αναπηρία και, ιδίως τους τυφλούς, αποτελούν και αναγνωρίζονται ως εξειδικευμένα βοηθήματα κινητικότητας, τα οποία, μέσω μακρόχρονης εκπαίδευσης προσφέρουν ασφάλεια, αυτοπεποίθηση και ανεξαρτησία στους χειριστές τους, επιτρέποντάς τους να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνική, επαγγελματική και πολιτιστική ζωή. Ως εκ τούτου, αναφέρεται, η νομοθετική κατοχύρωσή τους συνιστά θεμελιώδες ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κοινωνικής ένταξης, καθώς αφορά άμεσα την καθημερινή ζωή και την αυτονομία των ατόμων με αναπηρία. Αντιθέτως, η έλλειψη σαφούς, ενιαίου και επαρκώς εφαρμοζόμενου νομικού πλαισίου συχνά οδηγεί σε φαινόμενα αποκλεισμού, όπως η άρνηση πρόσβασης σε μέσα μεταφοράς, δημόσιους χώρους ή χώρους παροχής υπηρεσιών.
Τι ισχύει σήμερα
➢ Στον ξενοδοχειακό τομέα, εναπόκειται στην εκάστοτε επιχειρηματική οντότητα για το κατά πόσο θα επιτρέπει την είσοδο σε σκύλους οδηγούς.
➢ Σε επίπεδο δημόσιων μεταφορών, κατ’ εφαρμογή του σχετικού Ευρωπαϊκού Κανονισμού, οι σκύλοι οδηγοί ατόμων με προβλήματα όρασης επιτρέπεται να ταξιδεύουν στις δημόσιες επιβατικές μεταφορές με λεωφορεία τακτικών γραμμών, εφόσον έχουν μαζί το βιβλιάριο υγείας. Ωστόσο, το Υπουργείο Μεταφορών έχει προσθέσει τον όρο ότι οι σκύλοι οδηγοί θα πρέπει να φέρουν λουρί και φίμωτρο, ως μέτρο ούτως ώστε η συμπεριφορά του σκύλου να ελέγχεται από τον χειριστή του, κάτι το οποίο στις πλείστες των περισσότερων δεν απαιτεί τη χρήση λουριού και φίμωτρου, δεδομένου ότι πρόκειται για κατάλληλα εκπαιδευμένο ζώο. Έχουν υπάρξει, όπως αναφέρει το Υφυπουργείο Τουρισμού, παράπονα για απαγόρευση της μεταφοράς των σκύλων οδηγών σε υπεραστικά λεωφορεία, εκτός αν αυτά είναι τοποθετημένα στο χώρο των αποσκευών.
➢ Σε επίπεδο ιδιωτικών μεταφορών, π.χ. μέσω τουριστικών πούλμαν ή ταξί, δεν προβλέπεται νομοθετικά το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία να συνοδεύονται από τους σκύλους οδηγούς τους. Επαφίεται, συνεπώς, στη διακριτική ευχέρεια της εμπλεκόμενης εταιρίας ή οδηγού να αποφασίσει.
➢ Στις επιχειρήσεις εστίασης (εστιατόρια, καφετέριες, καφενεία και λοιπά κέντρα αναψυχής) οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων οφείλουν να εξαιρούν από την απαγόρευση εισόδου και μεταφοράς στους χώρους όπου κάθεται το κοινό, τους σκύλους-οδηγούς τυφλών και λοιπών ατόμων με αναπηρίες, εφόσον οι σκύλοι αυτοί είναι εκπαιδευμένοι για τον σκοπό αυτό.
Η Επίτροπος διαπιστώνει νομοθετικό κενό σε σχέση με το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες γι’ αυτό εισηγείται τη ρύθμισή του ώστε «τα άτομα με αναπηρία που συνοδεύονται από σκύλους οδηγούς να μην αντιμετωπίζουν διαρκώς τον κίνδυνο να αποκλειστούν από χώρους που σε άλλα πρόσωπα είναι ανοιχτοί και άρα να υποστούν απαγορευμένη διάκριση στη βάση της αναπηρίας τους».
Η κ. Λοττίδη διαβίβασε την Έκθεση της στο Υφυπουργείο Τουρισμού και στον Γενικό Εισαγγελέα για ενημέρωσή του, ενώ για το ζήτημα της θεσμοθέτησης διαδικασίας εκπαίδευσης και πιστοποίησης των σκύλων οδηγών, ζητά όπως συνεργαστούν το Υφυπουργείο με την Κυπριακή Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρίες και την Παγκύπρια Οργάνωση Τυφλών.
