Αν και η προγραμματισμένη για την περασμένη Δευτέρα και Τρίτη επίσκεψη της Επιτροπής Προϋπολογισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο ακυρώθηκε λόγω της κατάστασης που είχε διαμορφωθεί στη χώρα μετά την επίθεση στις Βρετανικές Βάσεις και τις ακυρώσεις πτήσεων από και προς τη χώρα, οι ευρωβουλευτές Siegfried Mureşan (ΕΛΚ, Ρουμανία) και Carla Tavares (Σ&Δ, Πορτογαλία) παραχώρησαν συνέντευξη στον «Φ».
Οι δύο ευρωβουλευτές είναι συνεισηγητές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το 2027 και βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των διαπραγματεύσεων για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ένωσης.
Στη συνέντευξή τους εξηγούν γιατί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά μεγαλύτερο προϋπολογισμό από αυτόν που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προειδοποιώντας ότι η ΕΕ καλείται να αντιμετωπίσει ένα ολοένα και πιο σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, αυξημένες ανάγκες ασφάλειας και άμυνας, καθώς και τις προκλήσεις της ανταγωνιστικότητας, της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.
Ο Siegfried Mureşan υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη χρειάζεται νέους πόρους για να ανταποκριθεί στις νέες προτεραιότητες, χωρίς όμως να υπονομευθούν πολιτικές που στηρίζουν επί δεκαετίες την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση, όπως η πολιτική συνοχής και η Κοινή Γεωργική Πολιτική, από τις οποίες επωφελούνται και οι πολίτες της Κύπρου. Για τον λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει μια αύξηση του προϋπολογισμού κατά περίπου 10% σε σχέση με το αρχικό σχέδιο της Επιτροπής.
Από την πλευρά της, η Carla Tavares επισημαίνει ότι η πρόταση της Επιτροπής ουσιαστικά διατηρεί τα σημερινά επίπεδα χρηματοδότησης, κάτι που, όπως σημειώνει, δεν ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες ανάγκες της Ένωσης. Το Κοινοβούλιο ζητεί τουλάχιστον το 1,27% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος της ΕΕ για τα ευρωπαϊκά προγράμματα, εξαιρουμένων των αποπληρωμών του χρέους του NextGenerationEU.
Οι δύο συνεισηγητές εκφράζουν επίσης ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο η νέα αρχιτεκτονική του προϋπολογισμού θα μπορούσε να αποδυναμώσει τον δημοκρατικό και δημοσιονομικό έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ιδίως εάν οδηγήσει σε μεγαλύτερη συγκέντρωση πόρων σε εθνικά σχέδια. Όπως τονίζουν, το Κοινοβούλιο θα επιμείνει στη διατήρηση διακριτών ευρωπαϊκών πολιτικών και προγραμμάτων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα διαφάνεια και λογοδοσία στη χρήση των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Παρά τις διαφορές με την πρόταση της Επιτροπής, οι δύο ευρωβουλευτές εμφανίζονται αισιόδοξοι ότι οι διαπραγματεύσεις που ξεκινούν θα οδηγήσουν σε έναν πιο φιλόδοξο και ισχυρό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ικανό να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας.
– Ως συνεισηγητές, πώς αξιολογείτε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να τεθεί ανώτατο όριο στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) στο 1,26% του ΑΕΕ της ΕΕ, ιδίως σε μια περίοδο που η Ένωση αντιμετωπίζει αυξανόμενες πολιτικές ανάγκες και σημαντικές αποπληρωμές χρέους;
Συνεισηγητής Siegfried Mureșan: Σε ένα ολοένα και πιο ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον, η Ευρώπη αντιμετωπίζει περισσότερες προκλήσεις και χρειάζεται να διασφαλίσει την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της, καθώς και να προωθήσει τη στρατηγική της αυτονομία. Ωστόσο, οι νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα, πρέπει να έχουν επιπρόσθετους πόρους αλλά όχι περικοπές σε μακροχρόνιες πολιτικές, όπως είναι η πολιτική συνοχή και η γεωργία, οι οποίες εδώ και χρόνια έχουν αποφέρει σαφή οφέλη και στους Κυπρίους πολίτες. Γι’ αυτό, ως συνεισηγητές για το ΠΔΠ, η πρότασή μας για τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι μια μετριοπαθής αύξηση κατά 10% του προϋπολογισμού της ΕΕ σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο προϋπολογισμού που κατέθεσε η Επιτροπή.
Συνεισηγήτρια Carla Tavares: Αυτή η αύξηση, αν και εξακολουθεί να μην επαρκεί για να καλύψει όλες τις ανάγκες, είναι απολύτως αναγκαία: η πρόταση της Επιτροπής ήταν, στην ουσία, συνέχιση του status quo ως προς τα ποσά, όμως δεν μπορούμε να κάνουμε περισσότερα με λιγότερα. Ένας υψηλότερος προϋπολογισμός της ΕΕ θεωρείται απαραίτητος για τη στρατηγική αυτονομία και την ανθεκτικότητα, ενώ σημαίνει και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία για όλους. Ζητούμε τουλάχιστον 1,27% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για προγράμματα, εξαιρουμένου του σκέλους που αφορά τις αποπληρωμές χρέους του NextGenerationEU (NGEU). Θέλουμε επίσης το επόμενο ΠΔΠ να προσαρμόζεται δεόντως στον πληθωρισμό και στηρίζουμε την πρόταση της Επιτροπής για να το πράξει.
Ο «στόχος για την ύπαιθρο»
–Το προτεινόμενο ανώτατο όριο δαπανών κινδυνεύει να υπονομεύσει εμβληματικά προγράμματα της ΕΕ. Ποιοι τομείς πολιτικής ή ποια προγράμματα θεωρείτε ότι είναι περισσότερο εκτεθειμένα, με βάση την τρέχουσα πρόταση και ποιες προσαρμογές θα ήταν απαραίτητες για να διασφαλιστούν;
Συνεισηγήτρια Carla Tavares: Το ΠΔΠ δεν είναι απλώς ένα χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά ένας πραγματικός πολιτικός οδικός χάρτης των προτεραιοτήτων της ΕΕ. Παρά τις ορισμένες θετικές πτυχές στην πρόταση της Επιτροπής, όπως η δημιουργία μεγαλύτερων οικονομιών κλίμακας, υπάρχουν πολλά στοιχεία που δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες μας, είτε πρόκειται για το μέγεθος του ΠΔΠ, είτε για την αρχιτεκτονική του, είτε για τις προτεινόμενες ρυθμίσεις διακυβέρνησης, την ονοματολογία και τα διαφορετικά προγράμματα.
Όσον αφορά τη γεωργία, την πολιτική συνοχής, την κοινωνική πολιτική, την αλιεία, καθώς και τα ταμεία ασύλου και μετανάστευσης, το Κοινοβούλιο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κριτικής για τη συγχώνευση αυτών των πολιτικών στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης (NRPPs).
Συνεισηγητής Siegfried Mureșan: Όλες αυτές οι πολιτικές είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία της ΕΕ και για την ανοδική σύγκλιση. Γι’ αυτό, κατά τις αρχικές άτυπες διαπραγματεύσεις το περασμένο φθινόπωρο, προτείναμε στην Επιτροπή να προσαρμόσει τη θέση της και να διασφαλίσει σαφέστερη στήριξη για την αγροτική ανάπτυξη και τις περιφέρειές μας, καθώς και να εξασφαλίσει την ταυτότητα και τη χρηματοδότηση κάθε πολιτικής.
Ως απάντηση στην πίεσή μας, η Επιτροπή έχει ήδη προσφέρει μια κάποια διέξοδο σε ορισμένα από αυτά τα ζητήματα στην απάντησή της, όπως τον καθορισμό ενός «στόχου για την ύπαιθρο» τουλάχιστον 10% των μη κατανεμημένων κονδυλίων των εθνικών σχεδίων για τις αγροτικές περιοχές, την ενίσχυση του ρόλου των περιφερειακών και τοπικών αρχών μέσω ενός «περιφερειακού ελέγχου» (regional check) και σαφέστερη και πιο προβλέψιμη χρηματοδότηση για τις περιφέρειές μας. Ωστόσο, απαιτείται περισσότερη δουλειά για να διασφαλιστούν οι κοινές πολιτικές της Ένωσης και να εξασφαλιστεί επαρκής χρηματοδότηση για τους αντίστοιχους στόχους τους.
Συνεισηγήτρια Carla Tavares: Εκτιμούμε την προτεινόμενη ενίσχυση του προϋπολογισμού για την ανταγωνιστικότητα. Παρ’ όλα αυτά, θεωρούμε ότι η υπερβολική ενοποίηση προγραμμάτων είναι επιζήμια, ιδίως για τη δυνατότητα του Κοινοβουλίου να επιλέγει σε ποιους στόχους πολιτικής θα κατανέμονται οι πόροι. Η πρόταση καλύπτει σε μεγάλο βαθμό κοινές προτεραιότητες, όπως η ευημερία, η ασφάλεια και η άμυνα.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στο Συμβούλιο, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η χρηματοδότηση για την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία, τις υποδομές, την κινητικότητα κ.λπ. δεν θα πέσει θύμα των συνήθων δημοσιονομικών περικοπών. Αυτό θα ήταν καταστροφικό για το μέλλον της ΕΕ.
Αντίθετα, θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω. Είναι επίσης ύψιστης σημασίας η ΕΕ να διαφυλάξει τον ρόλο της ως παγκόσμιου δρώντα σε έναν κόσμο που αλλάζει. Στο πλαίσιο αυτό, μας ικανοποιεί ότι η Επιτροπή προτείνει αύξηση των πόρων για την εξωτερική δράση, όμως πιστεύουμε ότι και πάλι θα είναι ανεπαρκής. Είμαστε πλήρως προσηλωμένοι στη διαφύλαξη και την επαρκή χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της ΕΕ, διότι αυτοί οι τομείς είναι κρίσιμοι για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ και για τον ρόλο της Ένωσης στον κόσμο.
Η «επανεθνικοποίηση των κονδυλίων»
–Η Επιτροπή έχει εισαγάγει μια νέα δομή για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό. Ποιες είναι οι κύριες ανησυχίες σας σχετικά με το πώς αυτός ο ανασχεδιασμός θα μπορούσε να αποδυναμώσει τον δημοκρατικό έλεγχο και τον δημοσιονομικό έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου;
Συνεισηγήτρια Carla Tavares: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει καίριο ρόλο στη θεσμική ισορροπία ως δημοσιονομική και νομοθετική αρχή. Ως το μόνο άμεσα εκλεγμένο όργανο, εκπροσωπούμε τη φωνή των πολιτών μας. Όσον αφορά τον δημοκρατικό έλεγχο και τον δημοσιονομικό έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θέλουμε έναν προϋπολογισμό που να είναι διαφανής, ώστε να διασφαλίζεται η λογοδοσία. Θέλουμε να ασκούμε πλήρως τον ρόλο μας ως δημοσιονομική αρχή και ως αρχή απαλλαγής (discharge authority). Αυτό σημαίνει απλούστερους κανόνες για τους δικαιούχους, αλλά και επαρκείς δικλίδες ασφαλείας και ελέγχους για τις διαχειριστικές αρχές, τους εταίρους υλοποίησης και τα όργανα εποπτείας.
Συνεισηγητής Siegfried Mureșan: Η νέα δομή στερείται μιας γνήσιας ευρωπαϊκής προσέγγισης και ενέχει τον κίνδυνο επανεθνικοποίησης των κονδυλίων της ΕΕ. Γι’ αυτό πιέζουμε για ειδικά/αυτόνομα προγράμματα για τη γεωργία, τη συνοχή, τις κοινωνικές πολιτικές και τη μετανάστευση. Το Κοινοβούλιο θα αγωνιστεί για έναν σύγχρονο προϋπολογισμό, αλλά θα αγωνιστεί επίσης για να διαφυλάξει τη λογοδοσία ως προς το πώς δαπανώνται τα χρήματα των φορολογουμένων. Το επόμενο ΠΔΠ μπορεί σαφώς να εξελιχθεί ως προς την ευελιξία και την απλούστευση, όμως δεν θα κάνουμε εκπτώσεις στη διαφάνεια και στη συμμετοχή του Κοινοβουλίου, όπως προβλέπεται στις Συνθήκες.
Η ενδιάμεση έκθεση Απριλίου
–Τον Μάιο, το Κοινοβούλιο υιοθέτησε τις προτεραιότητές του για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ μετά το 2027. Πού εντοπίζετε τα μεγαλύτερα κενά μεταξύ της θέσης του Κοινοβουλίου και της πρότασης της Επιτροπής και πόσο δύσκολη αναμένετε να είναι η γεφύρωση αυτών των διαφορών στις διαπραγματεύσεις που έρχονται; Με ποιους τρόπους μπορεί ο στενότερος συντονισμός μεταξύ της κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να βελτιώσει τις προοπτικές για έναν πιο φιλόδοξο και δημοκρατικά υπόλογο προϋπολογισμό της ΕΕ;
Συνεισηγητής Siegfried Mureșan: Αφού δημοσιεύθηκαν η έκθεση για τις προτεραιότητές μας και η πρόταση της Επιτροπής, ξεκινήσαμε αμέσως τον διάλογο εντός του Κοινοβουλίου και με την Επιτροπή, για να δούμε πώς θα μπορούσαμε να γεφυρώσουμε τις διαφορές.
Τώρα πρέπει να ενταθούν οι συζητήσεις με το Συμβούλιο, προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία. Η ενδιάμεση έκθεσή μας, που θα υιοθετηθεί τον επόμενο μήνα και θα αποτελεί την επίσημη θέση μας στις διαπραγματεύσεις, θα ζητά την αναγκαία αύξηση του προϋπολογισμού, η οποία θα στηρίζεται σε ένα νέο πακέτο ιδίων πόρων, καθώς και έναν ισχυρό ρόλο για το Κοινοβούλιο ως νομοθετική και δημοσιονομική αρχή.
Συνεισηγήτρια Carla Tavares: Εργαζόμαστε στενά με την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου, ώστε να διασφαλιστεί η έγκαιρη υιοθέτηση του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ, κατά προτίμηση έως το τέλος του 2026 — ενός προϋπολογισμού που θα λαμβάνει υπόψη τις προτεραιότητές μας, όπως θα περιγράφονται στην ενδιάμεση έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Κατά κάποιον τρόπο, το ΠΔΠ ενσωματώνει όλες τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε, ακριβώς επειδή θα καθορίσει πώς θα απαντήσουμε σε καθεμία από αυτές σε επίπεδο Ένωσης. Καθώς το διαπραγματευόμαστε, πρέπει να επιδιώξουμε μια πραγματική καμπή. Χρειαζόμαστε έναν ισχυρό προϋπολογισμό για να διαθέτει η Ένωση τα μέσα ώστε να επιτύχει τους στόχους της. Αν μπορούμε να διδαχθούμε κάτι από τα προηγούμενα χρόνια, είναι ότι οι πόροι είναι πάντοτε περιορισμένοι. Ας στοχεύσουμε λοιπόν σε υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας!
