Κενά, αδυναμίες, στρεβλώσεις, δεκάδες ερωτήματα από βουλευτές, διαμάχη μεταξύ εμπλεκομένων, ακόμα και μεταξύ των οργανώσεων και συνδέσμων ασθενών και αναπήρων, για το τι θεωρείται τελικά αναπηρία και τι όχι. Eρωτήματα για τα δικαιώματα των παιδιών, των συνταξιούχων, των ατόμων με σοβαρής μορφής άνοια, αυτισμό και μέτριες, ήπιες ή σοβαρές νοητικές αναπηρίες.
Δύο διαφορετικές ερμηνείες και κατά διαστήματα εντάσεις στη χθεσινή συζήτηση, επί της αρχής, του νομοσχεδίου για την αναπηρία στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας με τους βουλευτές να καλούν το υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας να δώσει απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα που είχαν τεθεί προκειμένου να προχωρήσει η συζήτηση. Κατά πόσον βεβαίως το νομοσχέδιο θα ψηφιστεί σε νόμο από την παρούσα ή την επόμενη Βουλή παραμένει άγνωστο.
Επί της ουσίας του νομοσχεδίου, όλοι οι συμμετέχοντες στη συνεδρίαση συμφώνησαν επί τριών συγκεκριμένων, θετικών, ζητημάτων: Πρώτο, αποδεσμεύεται το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα από τα επιδόματα για την αναπηρία, δεύτερο, καθίστανται δικαιούχοι επιδομάτων μερικές χιλιάδες άτομα με αναπηρίες που μέχρι σήμερα δεν είχαν κανένα δικαίωμα στήριξης και τρίτο, όλα τα άτομα με αναπηρία δικαιούνται στήριξης για την εξασφάλιση υποστηρικτικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, φαίνεται ότι όλοι καταλήγουν στη διαπίστωση ότι το συγκεκριμένο νομοσχέδιο δεν οδηγεί σε αύξηση υφιστάμενων επιδομάτων, τα οποία οι εκπρόσωποι όλων των οργανώσεων και συνδέσμων ασθενών και αναπήρων, περιλαμβανομένης της Κυπριακής Συνομοσπονδίας Οργανώσεων Αναπήρων και της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου, χαρακτήρισαν ως «πενιχρά» τονίζοντας «την υποχρέωση του κράτους να δεσμευτεί και να μεριμνήσει για την αύξηση τους».
Οι διαφωνίες, τα ερωτήματα και οι διαφορετικές ερμηνείες εντοπίζονται στις διάφορες πρόνοιες του νομοσχεδίου και αφορούν κυρίως το ποιες κατηγορίες ατόμων με αναπηρίες (ορατές και αόρατες) θα είναι τελικά δικαιούχοι, τι θα δικαιούται η κάθε κατηγορία, ποιες κατηγορίες θα εξαιρούνται εάν θα εξαιρούνται, τι είναι βαριά ή ήπια ή μέτρια αναπηρία και ποια δικαιώματα θα έχουν τα επηρεαζόμενα άτομα.
Αρκετά έντονη στις τοποθετήσεις της ήταν η εκπρόσωπος του γραφείου της επιτρόπου Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού η οποία μεταξύ άλλων προειδοποίησε πως «εάν δεν καλύπτονται τα παιδιά που σήμερα παρουσιάζουν ήπιας ή μέτρια μορφής νοητική αναπηρία, σε μερικά χρόνια θα έχουμε μπροστά μας μια μεγάλη ομάδα ενηλίκων με σοβαρότερη μορφή αναπηρίας την οποία θα κληθούμε για να στηρίξουμε».
Η συνεδρίαση βεβαίως άρχισε με την επεξήγηση του νομοσχεδίου, εν συντομία από το αρμόδιο υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας.
Όπως αναφέρθηκε, μέσω αυτού, ρυθμίζονται όλες οι παροχές προς τα άτομα με αναπηρία. Ταυτόχρονα επεκτείνονται οι υποστηρικτικές υπηρεσίες σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό ατόμων ενώ κατοχυρώνεται το δικαίωμα του κάθε ατόμου να έχει πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές ανεξαρτήτως εισοδηματικών κριτηρίων.
Παράλληλα, προβλέπεται ο καταρτισμός μητρώου αδειούχων παρόχων υποστηρικτικών υπηρεσιών και διαφυλάσσονται όλα τα υφιστάμενα δικαιώματα των ατόμων που ήδη απολαμβάνουν τη στήριξη του κράτους.
Το κόστος αναπηρίας πρέπει να καταβάλλεται από το κράτος και μάλιστα με τη δέσμευση ότι αυτό το κόστος σταδιακά θα φθάσει εκεί που πρέπει με την εκτελεστική εξουσία να δικαιούται να παραχωρεί αυξήσεις στο μέγιστο της δυνατότητας της.
Αυτό είναι βασική πρόνοια της σύμβασης των ΗΕ. Καταγράφεται πλέον σε νόμο και δεσμεύει όλους μας διαχρονικά ώστε το κόστος της αναπηρίας, πέραν της παροχής των υπηρεσιών σταδιακά να φθάσει στο σωστό επίπεδο και να καταβάλλεται από το κράτος.
Επίσης, δημιουργείται μια ακόμα κατηγορία δικαιούχων στην οποία περιλαμβάνονται άτομα τα οποία μπορεί να μην αντιμετωπίζουν σοβαρές κινητικές ή νοητικές αναπηρίες αλλά τα προβλήματα τους, περιορίζουν την ανεξάρτητη διαβίωση τους και χρήζουν φροντίδας.
Επί του συγκεκριμένου ζητήματος έντονη ήταν η τοποθέτηση της εκπροσώπου του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής η οποία υποστήριξε ότι αρκετές σπάνιες παθήσεις και τα προβλήματα που αυτές επιφέρουν στους ασθενείς δεν καλύπτονται από το νομοσχέδιο. Πρόκειται για άτομα τα οποία μπορεί να μην είναι καθηλωμένα στο τροχοκάθισμα ή δεν είναι κλινήρη αλλά παρουσιάζουν αστάθεια ή δυσκολία στη βάδιση και «χρειάζονται σίγουρα φροντίδα».
Διχασμένες οι οργανώσεις ασθενών και αναπήρων
>Οι μισοί βλέπουν κενά και οι άλλοι μισοί πρόοδο, με διαφορές στις ερμηνείες
Η εκπρόσωπος του ΙΝΓΚ αναφέρθηκε και στο δικαίωμα επιλογής του φροντιστή των ατόμων αυτών, χαρακτηρίζοντας θετικό βήμα τις σχετικές πρόνοιες του νομοσχεδίου. Ωστόσο επεσήμανε το γεγονός ότι στην Κύπρο δεν υπάρχουν εξειδικευμένοι φροντιστές με αποτέλεσμα οι ασθενείς να καταφεύγουν σε ανειδίκευτα άτομα, κυρίως από τρίτες χώρες για να εξασφαλίσουν τη φροντίδα που χρειάζονται.
Αρκετά θετική, προς το νομοσχέδιο, ήταν η στάση της ΚΥΣΟΑ με την πρόεδρο της να παραδέχεται μεν ότι «δεν καλύπτει βεβαίως πλήρως τις απαιτήσεις μας αλλά για εμάς είναι σημαντικό ότι μερικές χιλιάδες άτομα με αναπηρίες που μέχρι σήμερα ήταν αόρατα και αποκλεισμένα από κάθε δικαίωμα ή επίδομα, πλέον γίνονται ορατά».
Η κ. Θέμιδα Ανθοπούλου, τόνισε επίσης το γεγονός ότι «με την αποσύνδεση της αναπηρίας από το ΕΕΕ και τα εισοδηματικά κριτήρια θα τερματιστεί το φαινόμενο να βγαίνουν εκτός δικαιωμάτων άτομα επειδή αυξήθηκε το εισόδημα ή η σύνταξη τους κατά μερικά ευρώ».
«Υπάρχουν αυτή τη στιγμή 4.500 άνθρωποι που λαμβάνουν σύνταξη αναπηρίας και ανικανότητας που επειδή η σύνταξη τους είναι κάτι ευρώ περισσότερα δεν παίρνουν αναπηρικές παροχές», είπε.
Διαφορετική ήταν η στάση του προέδρου της Οργάνωσης Παραπληγικών Κύπρου Δημήτρη Λαμπριανίδη ο οποίος στάθηκε περισσότερο στο γεγονός ότι όσοι παίρνουν σήμερα επίδομα θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το ίδιο ποσό χωρίς καμία αύξηση και όσοι θα ενταχθούν θα λαμβάνουν €368 μόνο.
Ο κ. Λαμπριανίδης αναφερόμενος στην ένταξη των υποστηρικτικών υπηρεσιών στο νομοσχέδιο, επεσήμανε το γεγονός ότι δεν περιλαμβάνεται η κατ’ οίκο φροντίδα «που είναι βασική υπηρεσία εάν θέλουμε να πετύχουμε την ανεξάρτητη διαβίωση».
Επίσης, είπε, «από το επίδομα διακίνησης εξακολουθούν να εξαιρούνται άτομα που δεν δουλεύουν ή δεν σπουδάζουν» και σημείωσε ότι «για τα άτομα άνω των 65 ετών πρέπει να υπάρχουν διαφορετικά στοχευμένα επιδόματα».
Από πλευράς της Παγκύπριας Οργάνωσης Τυφλών, τονίστηκε το γεγονός ότι αφαιρείται η χορηγία για τους τυφλούς που για δεκαετίες ίσχυε.
Η διαφορετική αντιμετώπιση από τους συνδέσμους και οργανώσεις που εκπροσωπούν άτομα με αναπηρίες, ήταν μάλλον το κύριο χαρακτηριστικό της χθεσινής συνεδρίασης. Για τα άτομα με ρευματοπάθειες η ένταξη τους στους καταλόγους των δικαιούχων χαρακτηρίστηκε ως βήμα προς την ορθή κατεύθυνση ενώ παρόμοια ήταν και η τοποθέτηση του συνδέσμου για την πολλαπλή σκλήρυνση.
Κενά, αδυναμίας και στρεβλώσεις εντοπίζονται από τον σύνδεσμο μυοπαθών ενώ από τους συνδέσμους που εκπροσωπούν άτομα με νοητική αναπηρία τέθηκαν ερωτήματα για το κατά πόσον καλύπτονται άνθρωποι με ήπια ή μέτρια αναπηρία και σε ποιο βαθμό. Ερωτήματα τέθηκαν για τα δικαιώματα των ατόμων άνω των 65 ετών αφού δεν ξεκαθαρίστηκε το κατά πόσον θα συνεχίσουν να λαμβάνουν στήριξη ή όχι αλλά και ζητήματα που αφορούν άτομα με άνοια, η οποία δεν αναγνωρίζεται, αυτή τη στιγμή ως αναπηρία.
Νομοσχέδιο υπό πίεση
Μετά την καταγραφή δεκάδων ερωτημάτων η κοινοβουλευτική Επιτροπή απευθύνθηκε στο υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας καλώντας το να δώσει τις απαντήσεις του το συντομότερο δυνατό, επισημαίνοντας το γεγονός ότι ο χρόνος μέχρι τη διάλυση της βουλής για τις βουλευτικές εκλογές είναι «ασφυκτικά» λίγος. Η συζήτηση θα συνεχιστεί την ερχόμενη εβδομάδα, οπόταν και θα αποφασίσει η Επιτροπή κατά πόσον θα προχωρήσει στην κατ’ άρθρο συζήτηση ώστε να ψηφιστεί ο νόμος πριν τη διάλυση της Βουλής ή όχι.
