Στη γιορτή της 25ης Μαρτίου, στο νηπιαγωγείο, «έκανα» τον Αθανάσιο Διάκο. Πόση παράνοια μπορεί να περιλαμβάνει μια σύντομη πρόταση σαν την προηγούμενη; Είχα αποστηθίσει το γκροτέσκο ποιηματάκι που έλεγε περίπου «εγώ, ο περήφανος καλόγερος που με σουβλίσανε ζωντανό σαν το αρνί». Κι ενώ εγώ απήγγειλα στο κοινό των γονιών με όσο ηρωισμό μπορεί να φαντασιώνεται ένα πεντάχρονο, οι γονείς γελούσαν. Κι εγώ δεν καταλάβαινα γιατί.
Σαν να βλέπω στη γωνιά του καφενέ ενός εθνικόφρονος σωματείου, σαν το «Ζάλογγο» του Μαννούρη στην παραπάνω στήλη, τον βλαχοφασίστα που (δεν) διαβάζει αυτό το άρθρο να κουνά το κεφάλι μειδιώντας σε ύφος «κοίτα την κουκλίτσα μας που της ’πέσαν βαριά τα καλαμπαλίκια του Διάκου». Το ίδιο, όμως, μπορεί να σκέφτεται και κάποια δασκάλα, κάποιος σύμβουλος του Υπουργείου Παιδείας, κάποιος γονιός που ετοιμάζεται να καμαρώσει έναν άλλο μικρό Διάκο να σουβλίζεται σε κάποιο άλλο νηπιαγωγείο.
Περί σχολικών γιορτών, λοιπόν, ο λόγος μιας και ανοίγει αυτή η φωτεινή περίοδος της σχολικής χρονιάς που επιμένει να μας εκπλήσσει με τον νατουραλισμό της. Βεβαίως, πέρασε η 28η Οκτωβρίου που παρέχει πιο μοντερνιστικά αριστουργήματα και τα Χριστούγεννα με τα κάπως πιο υποφερτά οικογενειακά σκετσάκια με φάτνες, αρνάκια και μάγους.
Αλλά αυτά ωχριούν μπροστά στους ολοφυρόμενους για Ένωσιν αντάρτες ύψους 1,5μ., στα τουρκοφάγα τσολιαδάκια με το κινητό στην τσέπη της φουστανέλας, στους νεκραναστημένους Λαζάρους μπροστά σε νεκροζώντανους Προέδρους, στα αθάνατα άσπρα μακό και μπλουτζίν της τελικής γιορτής πάνω σε σωματάκια που χορεύουν άγνωστους στην Κύπρο χορούς.
Και, φυσικά, όλο το πατιρντί κορυφώνεται στις στρατιωτικοπρεπείς μαθητικές παρελάσεις. Σημειωτέον ότι οι μόνες χώρες στον πλανήτη όπου μαθητές παρελαύνουν με ομοιόμορφη στολή και στρατιωτικό βηματισμό είναι η Κίνα, η Βόρεια Κορέα, η Κόστα Ρίκα, η Μαλαισία, η Ρωσία, η Ακτή Ελεφαντοστού, η Ινδία, το Περού, το Καζακστάν, η Τουρκία και, ναι, η Ελλάδα και η Κύπρος– οι μόνες ευρωπαϊκές χώρες.
Είμαστε σε πολύ σοβαρή κατάσταση αν προβάλλουμε στα παιδιά μας τόσο μεγάλα ψυχικά ελλείμματα. Γιατί αν αυτές οι προβολές είχαν έναν, ας πούμε, πιο οργανικό ρόλο σε εποχές όπως η 4η Αυγούστου ή ακόμα και η Χούντα, αναρωτιέμαι ειλικρινά πώς μπορεί να γεμίζουν το κενό στο κεφάλι και τις ψυχές ανθρώπων το 2026. Και, για να μιλήσουμε για τον ελέφαντα στο δωμάτιο, αν στην εποχή των drones τεχνητής νοημοσύνης, των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων και των πυρηνοκίνητων υποβρυχίων, το ηθικό των Κυπρίων απέναντι στους Τούρκους ανεβαίνει με ένα νήπιο που βαράει προσοχή, τότε καληνύχτα και καλή μας τύχη.
Όταν σκέφτομαι αυτά τα φαινόμενα, ο μεγάλος δημοδιδάσκαλος Βασίλης Ραφαηλίδης εμφανίζεται και πάλι στον ώμο μου σαν το καρτουνίστικο διαβολάκι: «Ο εθνικισμός είναι φαινόμενο τάξεως ψυχολογικής. Σε βοηθά να νιώθεις καλύτερα βρίσκοντας μια ίδια με αυτή των άλλων ταυτότητα […]. Η εθνική σου ταυτότητα δεν είναι η προσωπική σου ταυτότητα αλλά ένα δάνειο από τους προγόνους σου. Δεν κόπιασες να την φτιάξεις, την πήρες έτοιμη από τις σελίδες της ιστορίας. Συνήθως μια τέτοια ταυτότητα τη χρησιμοποιούν είτε άνθρωποι με ελλειμματική προσωπικότητα, είτε οι δημαγωγοί για να κάνουν τη δουλειά τους εξαπατώντας τους ανθρώπους με ελλειμματική προσωπικότητα»[1].
Πόσο μίσος για τη ζωή, πόση λατρεία για τον θάνατο μπορεί να κρύβει η δηλητηρίαση ενός παιδιού με τόση ανοησία; Αλήθεια, αν θέλαμε κάτι να κινηθεί προς τη ζωή, το φως και την πρόοδο, θα αρκούσε, αντί για ύμνους και στολές, αντί για επάρσεις σημαιών και προσευχές, απλώς να διαβαζόταν κάθε πρωί πριν το μάθημα η απάντηση του ατρόμητου και φιλοπόλεμου –όπως μας τον έμαθαν οι άβουλοι δασκάλοί μας– Αχιλλέα στον Οδυσσέα, όταν τον συναντά νεκρός πια στον Άδη:
«Θα προτιμούσα πάνω στη γη να ζούσα, κι ας ξενοδούλευα σε κάποιον, άκληρο πια που να μην έχει και μεγάλο βιος, παρά να είμαι ο άρχοντας στον κάτω κόσμο των νεκρών» [2].
- [1] Οι λαοί της Μέσης Ανατολής, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου
- [2] Ομήρου Οδύσσεια, Ραψωδία λ’ – Νέκυια, στ.489-491, μετφρ. Δημήτρης Μαρωνίτης
Ελεύθερα, 1.2.2026
