Αν ανήκετε σε εκείνους που ξεκινούν δουλειά πολύ νωρίς το πρωί και νιώθουν διαρκώς κουρασμένοι, ευερέθιστοι ή με μειωμένη συγκέντρωση, ίσως δεν πρόκειται για έλλειψη πειθαρχίας ή αντοχών. Σύμφωνα με την επιστήμη, το πρόβλημα μπορεί να είναι καθαρά βιολογικό. Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η εργασία πριν από τις 10 το πρωί δεν «κουμπώνει» με τους φυσικούς ρυθμούς του ανθρώπινου οργανισμού, επηρεάζοντας αρνητικά τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία.
Το σώμα λειτουργεί με ρυθμούς, όχι με ωράρια γραφείου
Ο οργανισμός μας ακολουθεί τους λεγόμενους κιρκαδιανούς ρυθμούς: έναν εσωτερικό μηχανισμό που ρυθμίζει τον ύπνο, την ενέργεια, τη συγκέντρωση και τις ορμόνες μέσα στο 24ωρο. Όταν αναγκαζόμαστε να ξυπνάμε και να αποδίδουμε πολύ νωρίς, το σώμα συχνά λειτουργεί «κόντρα» στο φυσικό του πρόγραμμα. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης επισημαίνουν ότι για πολλούς ανθρώπους, ιδιαίτερα κάτω των 55 ετών, το κλασικό ωράριο 9-5 δεν είναι ιδανικό. Αντίθετα, συνδέεται με αυξημένη κόπωση, χαμηλότερη απόδοση και μεγαλύτερη επιβάρυνση της υγείας.
Τι δείχνουν οι μελέτες για εργασία και σχολείο
Έρευνες στον τομέα της εκπαίδευσης ενισχύουν αυτή την άποψη. Μαθητές που ξεκινούν το σχολείο πριν τις 8:30 το πρωί παρουσιάζουν δυσκολία συγκέντρωσης και χαμηλότερη απόδοση, ενώ η καλύτερη πνευματική λειτουργία καταγράφεται γύρω στις 11:00. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μια πιο αργή έναρξη της ημέρας θα μπορούσε να βελτιώσει όχι μόνο τις επιδόσεις, αλλά και τη συνολική ευεξία, τόσο των παιδιών όσο και των οικογενειών τους, μειώνοντας άγχος και εντάσεις.
Η έλλειψη ύπνου κοστίζει περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Sleep έδειξε ότι όσοι θυσιάζουν τον ύπνο τους για να εργαστούν περισσότερες ώρες, τελικά πληρώνουν το τίμημα με μειωμένη ενέργεια, αυξημένο στρες και προβλήματα συγκέντρωσης. Μάλιστα, για κάθε ώρα που η εργασία ή το σχολείο ξεκινούν αργότερα, οι άνθρωποι κερδίζουν κατά μέσο όρο 20 λεπτά επιπλέον ύπνου — χρόνος που μπορεί να φαίνεται μικρός, αλλά έχει ουσιαστική επίδραση στη διάθεση και στη λειτουργία του οργανισμού.
Γιατί μας αφορά όλους
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η χρόνια έλλειψη ύπνου επηρεάζει σχεδόν κάθε σύστημα του σώματος: από τον μεταβολισμό και το ανοσοποιητικό μέχρι τη μνήμη και τη συναισθηματική ισορροπία. Η πρωινή εργασία, ειδικά όταν δεν υπάρχει ευελιξία, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο παχυσαρκίας, εξάντλησης και ψυχολογικής επιβάρυνσης. Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι γιατί κουραζόμαστε τόσο, αλλά αν το ωράριο που ακολουθούμε είναι πραγματικά φτιαγμένο για εμάς.
