Αρκετά κατατοπιστικός ήταν ο Τουφάν Έρχιουρμαν για την πορεία που ακολουθεί στο Κυπριακό. Δήλωσε ότι πρέπει να προκύψει λύση με την οποία θα συμφωνούν και οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, κυρίως όμως η Τουρκία.
Η τοποθέτηση αυτή κατά τον απολογισμό των πρώτων 100 ημερών στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων, καταδεικνύει γιατί ο ίδιος προτάσσει τον διάλογο για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), παρά τις πιέσεις από τον Νίκο Χριστοδουλίδη για επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Στις δηλώσεις του, ο Έρχιουρμαν αναφέρθηκε στη λύση του προβλήματος, αλλά απέφυγε επιμελώς -σύμφωνα με τα τουρκοκυπριακά μέσα ενημέρωσης- να προσδιορίσει τη μορφή της διευθέτησης. Σε κάθε περίπτωση, όπως υποστήριξε, τελικός στόχος παραμένει η επίλυση του Κυπριακού. Συγκεκριμένα, επισήμανε τα εξής:
- «Τελικός μας στόχος είναι η επίλυση του κυπριακού προβλήματος. Πέρασαν οκτώ χρόνια από το Κραν Μοντανά χωρίς καμία σημαντική συνάντηση. Χρειάζεται κατάλληλη ατμόσφαιρα για λύση. Μετά την υλοποίησή της, μπορούν να πραγματοποιηθούν συνομιλίες 5+1. Βασικός στόχος στο άνοιγμα νέων πυλών είναι να πετύχουμε συγκεκριμένα αποτελέσματα, να αυξηθεί η εμπιστοσύνη και να υλοποιηθεί η μεθοδολογία τεσσάρων σημείων.»
- «Αν συσταθεί οποιοδήποτε οικοδόμημα, πρέπει οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι, που αποτελούν τα συστατικά του μέρη, να μπορούν να προεδρεύουν του οικοδομήματος σε ορισμένες περιόδους. Επιδιώκουμε να γίνει διαφορετικά αυτή τη φορά. Είναι σημαντικό να προσδιορίζεται εξαρχής η μεθοδολογία και να περάσουμε στην ουσία με καθορισμό των κανόνων.»
- «Πρέπει να προκύψει λύση στην οποία θα μπορούν να πουν “ναι” οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, κυρίως η Τουρκία.»
Εξήγησε γιατί διαφωνεί με την πολυμερή διάσκεψη
Ο ηγέτης των Τουρκοκυπρίων εξήγησε εκτενώς τους λόγους για τους οποίους διαφωνεί με τη σύγκληση πολυμερούς άτυπης διάσκεψης. Οι επιφυλάξεις του εστιάζουν στα εξής:
- Κατά την προηγούμενη πενταετία, το σημαντικότερο γεγονός ήταν οι άτυπες συνομιλίες σε μορφή 5+1 στη Γενεύη και τη Νέα Υόρκη. Σε αυτές τις συνομιλίες δεν έγιναν επίσημες διαπραγματεύσεις. Υπενθύμισε ότι είχε επικρίνει προεκλογικά τις συναντήσεις σε αυτή τη μορφή.
- Εκτιμά ότι δεν έχει νόημα να συζητούνται ΜΟΕ σε επίπεδο 5+1 και ότι δεν χρειάζεται να βρίσκονται στο τραπέζι οι εγγυήτριες δυνάμεις και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ για αυτά τα θέματα. Επισήμανε ότι η έλλειψη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων από αυτές τις συναντήσεις δεν ωφέλησε το κύρος των Ηνωμένων Εθνών και των εγγυητριών δυνάμεων.
- Θεωρεί λάθος να μεταβούν σε συναντήσεις με μορφή 5+1 χωρίς συγκεκριμένα αποτελέσματα στα ΜΟΕ στη Λευκωσία.
- Επικαλέστηκε την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις βουλευτικές εκλογές του ερχόμενου Μαΐου.
Σημείο αναφοράς για τον Έρχιουρμαν φαίνεται να αποτελούν οι τοποθετήσεις της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ότι δηλαδή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί συνάντηση 5+1 χωρίς πρόοδο στα ΜΟΕ. Ο Έρχιουρμαν δήλωσε ότι η θέση αυτή της Ολγκίν συμπίπτει με τη δική του άποψη.
Επιπλέον, υποστήριξε ότι δεν υπήρξε ουσιαστική διαπραγματευτική διαδικασία για περίοδο πέραν των οκτώ ετών, από το Κραν Μοντανά μέχρι σήμερα. Σημείωσε ότι ορισμένες εξελίξεις δυσκολεύουν τη διαδικασία, επηρεάζοντας αρνητικά την εμπιστοσύνη.
Ανασκοπώντας τις συναντήσεις που είχε με τον Νίκο Χριστοδουλίδη, αναφέρθηκε στην πρώτη από τις τρεις συναντήσεις των ηγετών των δύο κοινοτήτων υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Είπε ότι υπέβαλαν τη «μεθοδολογική πρόταση» τεσσάρων σημείων, την οποία είχαν ανακοινώσει προηγουμένως, και επιπροσθέτως ένα νέο πακέτο ΜΟΕ δέκα σημείων.
Χρησιμοποίησε ως δικαιολογία τα Κόκκινα
Ο Τουφάν Έρχιουρμαν ήταν επικριτικός προς την ελληνοκυπριακή πλευρά γιατί, όπως υποστήριξε, βάζει θέμα ανοίγματος του οδοφράγματος των Κοκκίνων. Σύμφωνα με τα όσα μεταδόθηκαν χθες από τα κατεχόμενα για τις δηλώσεις Έρχιουρμαν, αυτός υποστήριξε πως ενώ στον χάρτη που παρουσίασαν τα Ηνωμένα Έθνη στη Νέα Υόρκη τον περασμένο Ιούλιο, δεν συμπεριλήφθηκε το σημείο διέλευσης στα Κόκκινα, στις πρόσφατες προτάσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς συμπεριλήφθηκε και αυτό το σημείο.
Σύμφωνα με τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων, αυτή η εξέλιξη δυσκολεύει πιο πολύ την όλη διαδικασία: «Το θέμα σύρθηκε σε ένα πιο δύσκολο σημείο να συμφωνηθεί ακόμα και από τη συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα στη Νέα Υόρκη. Εμφανίστηκε μια εικόνα που δυσκολεύει τη συμφωνία, αντί να την πάει πιο μπροστά».
Η Άγκυρα επιμένει: ρεαλιστική λύση τα δύο κράτη
Η Άγκυρα σχολιάζοντας το ψήφισμα 2815 υποστήριξε πως «η πλέον ρεαλιστική λύση του κυπριακού ζητήματος προϋποθέτει τη συνύπαρξη δύο κρατών στο νησί». Στα κατεχόμενα το λεγόμενο «υπουργείο εξωτερικών» του καθεστώτος, στα δικά του σχόλια μίλησε για «ένα αποδεδειγμένα ιστορικά ελαττωματικό μοντέλο», αναφερόμενο στη λύση ομοσπονδίας.
Αμφότερες οι αναφορές πέρασαν άνευ σχολιασμού από τον Τουφάν Έρχιουρμαν, ενώ χθες μίλησε εκτενώς για το Κυπριακό στη διάρκεια παρουσίασης των επιτευγμάτων του αφότου ανέλαβε την ηγεσία των Τουρκοκυπρίων.
Ο Τουφάν Έρχιουρμαν, ο οποίος πριν από την ανάδειξή του στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας εμφανιζόταν ένθερμος υποστηρικτής της λύσης ομοσπονδίας, έκτοτε είναι κάτι το οποίο αποφεύγει. Ανέφερε και χθες ότι η λύση θα πρέπει να είναι το ζητούμενο. Είπε ακόμα ότι η λύση πρέπει να είναι αποδεκτή από τις τρεις εγγυήτριες και κυρίως την Τουρκία.
Σύμφωνα με την τοποθέτηση του τουρκικού ΥΠΕΞ, μετά την υιοθέτηση του ψηφίσματος 2815 για την ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, η θέση της Άγκυρας στο Κυπριακό περιγράφεται ως εξής: «Η πλέον ρεαλιστική λύση του κυπριακού ζητήματος προϋποθέτει τη συνύπαρξη δύο κρατών στο νησί. Καλούμε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και τη διεθνή κοινότητα να αποδεχθούν αυτή την πραγματικότητα, να επαναβεβαιώσουν τα εγγενή δικαιώματα του τουρκοκυπριακού λαού, δηλαδή την κυρίαρχη ισότητα και το ισότιμο διεθνές καθεστώς του, και να ανοίξουν τον δρόμο για ένα λαμπρό μέλλον που θα διαμορφωθεί μέσα από τη στενή συνεργασία των δύο γειτονικών κρατών στο νησί, προωθώντας την περιφερειακή σταθερότητα, ανάπτυξη και ευημερία».
Στα κατεχόμενα, το λεγόμενο «υπεξ» στα δικά του σχόλια ανέφερε: «Δεδομένης αυτής της κατάστασης, η επιμονή σε ένα μοντέλο όπως η “διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία”, ένα αποδεδειγμένα ιστορικά ελαττωματικό μοντέλο, του οποίου οι θεμελιώδεις αρχές δεν έχουν ποτέ υιοθετηθεί από την ελληνοκυπριακή πλευρά, και η προσπάθεια να παρουσιαστούν οι ατελείωτες διαπραγματεύσεις ως διέξοδος -καταδικάζοντας τους Τουρκοκύπριους σε ένα απαράδεκτο status quo- αποτελεί μεγάλη αδικία και ασέβεια προς τον τουρκοκυπριακό λαό».
Επιμένει για πολυμερή συνάντηση η Λευκωσία
Η πραγματοποίηση μιας νέας πολυμερούς συνάντησης υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών παραμένει ο κύριος στόχος της Λευκωσίας στο Κυπριακό. Στις 24 Φεβρουαρίου θα συναντηθούν Χριστοδουλίδης – Έρχιουρμαν για να συζητήσουν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Η τουρκοκυπριακή πλευρά δείχνει να ικανοποιείται από την πορεία των εξελίξεων και για το ότι στο παρόν στάδιο η συζήτηση επικεντρώνεται σε ΜΟΕ. Η ελληνοκυπριακή πλευρά ωστόσο είναι κάθετη ως προς ποιο είναι το ζητούμενο στην όλη προσπάθεια στο Κυπριακό. Επιμένει στην ανάγκη να προχωρήσουν τα μέρη σε μια πολυμερή για να συζητηθεί και η ουσία του Κυπριακού.
- Ο κυβερνητικός Εκπρόσωπος με γραπτή δήλωσή του ανέφερε ότι η συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη, 24 Φεβρουαρίου, στις 11:00, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, κατόπιν σχετικής συνεννόησης και στο πλαίσιο των ημερομηνιών που είχαν τεθεί προς διευθέτηση μέσω του Ελληνοκύπριου διαπραγματευτή.
«Η συνάντηση εντάσσεται στη συνεχιζόμενη προσπάθεια για διατήρηση του διαύλου επικοινωνίας και για ουσιαστική προώθηση της διαδικασίας, με στόχο την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων από το σημείο που διακόπηκαν», συμπλήρωσε στην ανακοίνωσή του ο Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης.
Η 24η Φεβρουαρίου ήταν μια από τις τρεις ημερομηνίες που πρότεινε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης προς τον Τουρκοκύπριο ηγέτη. Οι άλλες δύο ημερομηνίες, όπως αποκάλυψε ο «Φ» ήταν η 16η και η 18η τρέχοντος.
Μιλώντας στο ΡΙΚ ο Κ. Λετυμπιώτης εξέφρασε την ελπίδα συναντήσεις όπως αυτή που θα πραγματοποιηθεί σε τρεις εβδομάδες, να συμβάλουν στην προσπάθεια για επανέναρξη των συνομιλιών. Υπογράμμισε παράλληλα πως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε επισημάνει τη χρησιμότητα αυτών των συναντήσεων.
Σχολιάζοντας τις δηλώσεις της Μαρία Άνχελα Ολγκίν ο κυβερνητικός Εκπρόσωπος υπογράμμισε πως «υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να συζητηθούν στο πλαίσιο διευρυμένων συνομιλιών». Διαμηνύοντας ταυτόχρονα ότι είναι στο τραπέζι των συνομιλιών που θα διαφανεί η πραγματική βούληση όλων των εμπλεκομένων.
Υπενθύμισε, στέλνοντας έμμεσα και μήνυμα προς την κατεύθυνση της Ολγκίν, ότι είναι ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ που είχε μιλήσει για την πραγματοποίηση μιας νέας πολυμερούς συνάντησης. Σημειώνοντας την ίδια ώρα πως ο Αντόνιο Γκουτέρες είχε προσδιορίσει την πραγματοποίηση συνάντησης 5+1 πριν το τέλος του 2025.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά, μέσα από τα όσα ανέφερε ο κυβερνητικός Εκπρόσωπος, εμφανίζεται έτοιμη ακόμα και τώρα να πάει σε απευθείας συνομιλίες για το Κυπριακό. Οριοθετώντας το σημείο επανεκκίνησης απ’ εκεί που είχαν διακοπεί στο Κραν Μοντανά το 2017.
Η κυπριακή Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι υπήρξε πρόοδος σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, τα οποία είχαν συμφωνηθεί στη διάρκεια των δύο πολυμερών συναντήσεων πέρσι τον Μάρτιο και τον Ιούλιο, σε Γενεύη και Νέα Υόρκη αντίστοιχα.
