«Συνειδητοποιώ ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι απλώς ένας πολιτικός στόχος που επιδιώκεται μέσα από νόμους, αλλά ευθύνη όλων μας» ανέφερε στον «Φ» η μαθήτρια Β΄τάξης του Λυκείου Λατσιών Δημιάνα-Μαρία Σκαλιώτη με αφορμή την επίσκεψη της υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος δρος Μαρίας Παναγιώτου στο σχολείο της στις 20 Φεβρουαρίου 2026 και την εποικοδομητική και διαδραστική συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία της υπουργού με τις μαθήτριες/τές μέλη της ομάδας του ευρωπαϊκού προγράμματος «Σχολεία–Πρέσβεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου» (EPAS). Επίσης το Λύκειο Λατσιών λαμβάνει μέρος στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Erasmus+ με θέμα την Κλιματική Αλλαγή και τη Βιοποικιλότητα, στο πλαίσιο του οποίου υλοποιεί ένα καινοτόμο και βιωματικό εγχείρημα με τη δημιουργία και τη φροντίδα σχολικού αμπελώνα.
Τα παιδιά με την ενθάρρυνση της διευθύντριας του σχολείου Μαίρης Κυπριανού και την καθοδήγηση του καθηγητή τους Κυριάκου Αροδίτη, έχουν επίσης κατασκευάσει θερμοκήπιο από ανακυκλώσιμα υλικά, ενώ καλλιεργούν χαρουπιές, ροδιές και τριανταφυλλιές, παράγουν χαρουπόμελο, ροδόμελο και ανθόνερο. Τα έσοδα από την πώληση των προϊόντων διατίθενται για τη στήριξη άπορων μαθητών. «Νιώθω ευγνώμων που μου δόθηκε η ευκαιρία να συμμετέχω και προτρέπω κάθε μαθητή να συμμετέχει σε τέτοια προγράμματα γιατί είναι από τις πιο ουσιαστικές εμπειρίες των μαθητικών χρόνων», μας είπε ο μαθητής Γ΄τάξης Παναγιώτης Χαραλαμπίδης.
Ο μαθητής Β΄τάξης Χαράλαμπος Παρίσσης επεσήμανε στο «Φ» ότι «η ασχολία με τον κήπο προσφέρει στους μαθητές πολύτιμη περιβαλλοντική εκπαίδευση και ταυτόχρονα λειτουργεί ως διέξοδος από τη βαρυφορτωμένη σχολική τους ρουτίνα». Η μαθήτρια της Β΄τάξης Ελπίδα Λαζάρου μας είπε ότι μέσα από τη συζήτηση για την Πράσινη Συμφωνία «ενημερώθηκε για το πώς μπορεί με μικρές αλλαγές στην καθημερινότητά της να μειώσει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα». Σημειώνουμε ότι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία είναι η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανάπτυξη με στόχο την πράσινη μετάβαση και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.
Στο επίκεντρο οι ευρωπαϊκές δημοκρατικές αξίες
Σε σημείωμα που μας δόθηκε από το Λύκειο Λατσιών γίνεται αναφορά στα ευρωπαϊκά προγράμματα στα οποία συμμετέχει και περιγράφεται αρχικά το πρόγραμμα «Σχολείο Πρεσβευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου» 2025–2026 (EPAS). Την ομάδα των Νεαρών Πρεσβευτών αποτελούν οι μαθήτριες και μαθητές Ελένη Θωμά, Μαρία Φυσέντζου, Κυπριανός Μαγκαφάς, Ειρήνη Γρηγορίου, Μάρκος Αντάρ, Ελπίδα Λαζάρου, Μελίνα Ιωάννου, Δημιάνα-Μαρία Σκαλιώτη, Αναστασία Αντωνίου, Εβίτα Δημητριάδη, Ιωάννα Γερολαίμου, Θωμάς Αθανασίου, Άντρεα-Γιολάντα Πάμπουκα, Αντρέας Νικολάου και Χαράλαμπος Παρίσσης. Τονίζεται ότι «η συμμετοχή μας, ως σχολείο-πρεσβευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο πλαίσιο του EPAS (European Parliament Ambassador School) συνέβαλε ουσιαστικά στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, στην απόκτηση γνώσεων σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη λειτουργία και τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, την επίδρασή του στη διαμόρφωση πολιτικών αποφάσεων στην Κύπρο, καθώς και στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων. Στο πλαίσιο του προγράμματος ενημερωθήκαμε για τη λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών, τις ευκαιρίες που προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση στους νέους και την Πράσινη Συμφωνία.
Στο πλαίσιο της θεματικής για την Πράσινη Συμφωνία πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τον Δήμαρχο Λατσιών κατά την οποία παρουσιάστηκαν οι περιβαλλοντικές δράσεις του Δήμου για την ενέργεια, την ανακύκλωση και τη βιοποικιλότητα. Επιπρόσθετα ο οργανισμός Terra Cypria επισκέφθηκε το σχολείο μας και ενημέρωσε τους μαθητές για την εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις της Κύπρου. Τα μέλη της ομάδας ανέλαβαν επίσης δράση για τον καθαρισμό του σχολικού χώρου, προωθώντας έμπρακτα τις αξίες της περιβαλλοντικής ευθύνης και της ενεργού πολιτότητας».
Η μαθήτρια Δημιάνα-Μαρία Σκαλιώτη μας είπε σχετικά: «Η συμμετοχή μου στο EPAS αποτέλεσε μια ξεχωριστή εμπειρία που ξεπερνά τα όρια της σχολικής τάξης γιατί με βοήθησε να γνωρίσω καλύτερα τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις αξίες της. Μέσα από δράσεις και συζητήσεις κατανοήσαμε πώς λαμβάνονται οι ευρωπαϊκές αποφάσεις και πώς αυτές επηρεάζουν την καθημερινότητά μας». Σημειώνουμε ότι υπεύθυνες καθηγήτριες του EPAS είναι η Δένα Νεοφυτίδου (μέντορας), η Μαρία Θεμιστοκλέους και η Δήμητρα Οικονόμου (και οι τρεις καθηγήτριες Αγγλικών).
Ο αμπελώνας, η βιοποικιλότητα και βιώσιμη γεωργία
Η ευαισθητοποίηση των μαθητών και η ενεργή συμμετοχή τους στην προστασία του περιβάλλοντος μέσα από πρακτικές δραστηριότητες που συνδέουν τη γνώση με την καθημερινή ζωή, είναι ο στόχος της δημιουργίας σχολικού αμπελώνα από το Λύκειο Λατσιών στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Erasmus+ με θέμα την Κλιματική Αλλαγή και τη Βιοποικιλότητα. Μας αναφέρθηκε ότι «η πρωτοβουλία αναπτύσσεται με τη συνεχή καθοδήγηση και στήριξη των καθηγητών Κυριάκου Αροδίτη, Μαρίας Θεμιστοκλέους και Δήμητρας Οικονόμου οι οποίοι μετατρέπουν τη θεωρητική γνώση σε εμπειρία. Παράλληλα – προστίθεται – οι ίδιοι οι μαθητές ανέλαβαν ενεργό ρόλο στην υλοποίηση του έργου, αναζητώντας και εξασφαλίζοντας χορηγίες που κατέστησαν δυνατή την πραγματοποίησή του. Το σχολείο εκφράζει θερμές ευχαριστίες προς όλους τους χορηγούς, καθώς και προς το Υπουργείο Γεωργίας και ιδιαίτερα τη λειτουργό αμπελοοινικών προϊόντων του Υπουργείου Νικολίνα Κυριάκου για την πολύτιμη επιστημονική καθοδήγηση και υποστήριξή της. Οι αμπελώνες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της Μεσογειακής ιστορίας και πολιτιστικής ταυτότητας. Παράλληλα όταν καλλιεργούνται με υπευθυνότητα, συνιστούν παράδειγμα βιώσιμης γεωργίας. Η φύτευση αμπελιών στον σχολικό χώρο ενισχύει τη βιοποικιλότητα και επιτρέπει στους μαθητές να κατανοήσουν έμπρακτα τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία και τα οικοσυστήματα. Ο σχολικός αμπελώνας διατηρεί την τοπική κουλτούρα και παράδοση, υποστηρίζει τη βιοποικιλότητα (έδαφος, έντομα, φυτά), λειτουργεί ως εκπαιδευτικό εργαλείο για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και προωθεί τις αρχές της βιώσιμης γεωργίας».
Σχεδιασμός, φροντίδα και περιβαλλοντική συνείδηση
Σε σχέση με τον σχεδιασμό του αμπελώνα, μας αναφέρθηκε από το σχολείο ότι «μετά από έρευνα για τις καταλληλότερες ποικιλίες για το κυπριακό κλίμα, επιλέχθηκαν οι παραδοσιακές ποικιλίες Ξυνιστέρι και Μαραθεύτικο και ακολούθησε προετοιμασία του εδάφους, σχεδιασμός της διάταξης και εγκατάσταση συστήματος στάγδην άρδευσης (πότισμα με σταγόνες), που αποτελεί τον πιο οικονομικό και περιβαλλοντικά ορθό τρόπο ποτίσματος». Προστίθεται ότι «η καλλιέργεια πραγματοποιείται με φυσικές μεθόδους, χωρίς χρήση φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων. Το κλάδεμα και η συνεχής παρακολούθηση διατηρούν τον αμπελώνα υγιή, ενώ οι μαθητές αναλαμβάνουν τη φροντίδα του, καθιστώντας το έργο συλλογικό και διαχρονικό.
Ενδεικτικά μαθητές από το Γέρι προσέφεραν οργανικό λίπασμα από οικογενειακές φάρμες ενισχύοντας την οικολογική προσέγγιση της καλλιέργειας. Οι μαθητές απέκτησαν δεξιότητες επιλογής φυτών, προετοιμασίας εδάφους και συντήρησης καλλιεργειών, κατανοώντας καλύτερα τα συστήματα τροφίμων και τη βιώσιμη γεωργία. Μελέτησαν την προσαρμογή των φυτών στην ξηρασία και τη ζέστη, αντιλαμβανόμενοι τη σημασία των ανθεκτικών καλλιεργειών για το μέλλον.
Ο αμπελώνας δημιούργησε μικρούς βιότοπους για έντομα, πουλιά και μικροοργανισμούς ενισχύοντας την περιβαλλοντική συνείδηση των μαθητών. Παράλληλα το έργο καλλιέργησε συνεργασία, προγραμματισμό και αίσθημα ευθύνης, αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας και οργάνωσης. Με την ωρίμανση του αμπελώνα προβλέπεται εκπαιδευτική οινοποίηση και γνωριμία με την κυπριακή πολιτιστική κληρονομιά μέσα από την παραγωγή παραδοσιακών προϊόντων, όπως η κουμανδαρία. Τα καθαρά έσοδα από την πώληση των προϊόντων θα διατεθούν για στήριξη των παιδιών πρόνοιας του σχολείου. Ο χώρος θα αξιοποιείται για μαθήματα φυσικών επιστημών, περιβαλλοντικά εργαστήρια και μαθητική έρευνα σχετικά με το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, μετατρέποντας το σχολείο σε ζωντανό εργαστήριο μάθησης. Ο σχολικός μας αμπελώνας αποτελεί παράδειγμα σύγχρονης εκπαίδευσης που ενώνει επιστήμη, πολιτισμό και κοινωνική ευθύνη αποδεικνύοντας ότι η περιβαλλοντική συνείδηση καλλιεργείται καλύτερα όταν οι μαθητές γίνονται οι ίδιοι δημιουργοί της αλλαγής. Συγχαίρουμε όλους τους μαθητές που βοήθησαν και βοηθούν στην επίτευξη αυτού του έργου!».
Ένα αξέχαστο ταξίδι στη Γερμανία
Σε σχέση με τις ευρωπαϊκές συνεργασίες του σχολείου, μας αναφέρθηκε ότι στο πλαίσιο του Erasmus+ με θέμα την Κλιματική Αλλαγή, 8 μαθητές του προγράμματος οι Παναγιώτης Χαραλαμπίδης, Βανέσσα Καλλή, Ευαγόρας Αργυρού, Αλδέα Μιχάη-Αλεξάνδρου, Ελπίδα Λαζάρου, Μάρκος Αντάρ, Μελίνα Ιωάννου και Μαρία Φυσέντζου με τη συνοδεία των καθηγητριών τους Μαρίας Θεμιστοκλέους και Δήμητρας Οικονόμου ταξίδεψαν στη Γερμανία τον Οκτώβριο 2025 όπου επισκέφθηκαν κέντρα βιωσιμότητας, δάση, βιολογικές φάρμες και αιολικά πάρκα γνωρίζοντας πρακτικές προστασίας του περιβάλλοντος και σύγχρονες παιδαγωγικές μεθόδους.
Ο μαθητής Παναγιώτης Χαραλαμπίδης μας είπε ότι «το ταξίδι στη Γερμανία ήταν μια ξεχωριστή εμπειρία. Εκεί – πρόσθεσε – γνώρισα νέους τόπους και ανθρώπους και μέσα από δράσεις για το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, όπως το σχολικό δάσος με τις μέλισσες, η επίσκεψη σε βιολογική φάρμα, σε αιολικό πάρκο και σε περιβαλλοντικά εκπαιδευτικά κέντρα, απέκτησα γνώσεις που δύσκολα θα αποκτούσα σε μια συνηθισμένη σχολική τάξη. Παράλληλα μέσα από την καθημερινή επαφή με τους μαθητές και τις κοινές δραστηριότητες είχα την ευκαιρία να κοινωνικοποιηθώ και να γνωρίσω ουσιαστικά την κουλτούρα τους. Οι εμπειρίες και οι φιλίες που δημιουργήθηκαν θα αποτελούν πάντα ένα πολύτιμο κομμάτι των αναμνήσεών μου». Σημειώνεται ότι ένα μήνα μετά, τον Νοέμβριο 2025 μαθητές από τη Γερμανία και τη Ρουμανία φιλοξενήθηκαν στην Κύπρο και συμμετείχαν σε δράσεις στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Αθαλάσσας, στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κάβο Γκρέκο και σε επισκέψεις σε αμπελώνες και οινοποιεία, συνδυάζοντας θεωρία και βιωματική μάθηση.
Η φωνή των νέων και οι διαλογικές συζητήσεις
Το Λύκειο Λατσιών συμμετέχει και στην ετήσια εκδήλωση νεολαίας «Your Europe Your Say» (YEYS) που διοργανώνεται από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συγκεντρώνοντας κάθε χρόνο επιλεγμένους μαθητές, αντιπροσώπους νέων και εκπροσώπους οργανώσεων νεολαίας από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις υποψήφιες χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο στις Βρυξέλλες για δύο ημέρες ολομέλειας, διαδραστικών εργαστηρίων, συζητήσεων και συνεργατικών δραστηριοτήτων. Μας αναφέρθηκε ότι «το YEYS δίνει πραγματική φωνή στους νέους επιτρέποντας στους συμμετέχοντες να εκφράσουν τις απόψεις, τις προτεραιότητες και τις ιδέες τους για ζητήματα που τους αφορούν» και ότι η Κύπρος θα εκπροσωπηθεί στο φετινό YEYS από τον μαθητή του Λυκείου Λατσιών Χαράλαμπο Παρίσση στις 19 και 20 Μαρτίου 2026. Υπεύθυνη καθηγήτρια είναι η Μαρία Θεμιστοκλέους.
Μια άλλη ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία του Λυκείου Λατσιών είναι η συμμετοχή του στο πρόγραμμα Erasmus+ «Speak Up». Όπως μας πληροφόρησε το σχολείο «έχουμε ξεκινήσει από την περσινή ακαδημαϊκή χρονιά τον Όμιλο Διαλογικών Συζητήσεων ο οποίος στοχεύει στην ανάπτυξη σημαντικών δεξιοτήτων, όπως η συζήτηση, η διαχείριση σκέψης, λόγου και συναισθημάτων, η επιχειρηματολογία, η επίλυση προβλημάτων, η λήψη αποφάσεων, καθώς και η αποτελεσματική επικοινωνία στην αγγλική γλώσσα. Η ανταπόκριση των μαθητών ήταν εντυπωσιακή. Κατά την περσινή σχολική χρονιά το πρόγραμμα διεξήχθη σε δύο φάσεις, τον Παγκύπριο Διαγωνισμό τον Απρίλιο 2025 και τον Πανευρωπαϊκό Διαγωνισμό το καλοκαίρι 2025. Το Λύκειο Λατσιών κατέκτησε την πρώτη θέση στον Παγκύπριο Διαγωνισμό και ως αποτέλεσμα συμμετείχε στον Πανευρωπαϊκό Διαγωνισμό «Prague Debate Spring» που πραγματοποιήθηκε στην Πράγα τον Ιούλιο 2025. Το πρόγραμμα συνεχίζεται καθώς έχει συνολική διάρκεια 24 μηνών.
Στις 15 Μαρτίου 2026 θα διοργανωθεί ακόμη ένας τελικός διαγωνισμός υπό την αιγίδα του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Citizens-Act (Centre of Active Citizens for Sustainable Development) με τη συμμετοχή αρκετών σχολείων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η εκδήλωση έχει ενταχθεί στις επιλεγμένες εκδηλώσεις που διοργανώνονται υπό την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποδεικνύοντας τη σημασία του διαλόγου, των δημοκρατικών αξιών και της συμμετοχής των νέων». Υπεύθυνες καθηγήτριες του προγράμματος είναι η Δήμητρα Οικονόμου και η Μαρία Θεμιστοκλέους.
