Η χθεσινή άτυπη Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ σε κάστρο έξω από τις Βρυξέλλες ήταν πολύωρη, ολοκληρώθηκε γύρω στις 8 το βράδυ ώρα Κύπρου και οι πρώτες πληροφορίες για όσα αναφέρθηκαν στη διάρκειά της από τους 27 ηγέτες συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως η συχνότερη αξιοποίηση της θεσμικής επιλογής της «ενισχυμένης συνεργασίας», προκειμένου να παρακάμπτονται τα βέτο κάποιων χωρών και να μην επιβραδύνονται οι διαδικασίες λήψης κρίσιμων αποφάσεων είναι η τάση που κερδίζει πολλούς υποστηρικτές μεταξύ των ηγετών των χωρών μελών.
Η ενισχυμένη συνεργασία προβλέπεται μέσα από τις συνθήκες της ΕΕ ως ασφαλιστική δικλείδα για την προώθηση αποφάσεων και πολιτικών που δεν εξασφαλίζουν ομοφωνία, νοουμένου ότι εξασφαλίζεται η συναίνεση τουλάχιστο εννέα κρατών. Αν η προϋπόθεση των εννέα κρατών τηρείται, τότε τα εννέα κράτη -ή περισσότερα- μπορούν να προχωρήσουν σε λήψη και υλοποίηση αποφάσεων.
Αν επιβεβαιωθούν σήμερα οι πληροφορίες ότι η πλειοψηφία των κρατών μελών αναγνωρίζει την ανάγκη να αξιοποιηθεί η ενισχυμένη συνεργασία για να ξεπεραστούν τα αδιέξοδα που προκαλούν τα βέτο κάποιων -λίγων- κρατών, θα δικαιωθούν όσοι επέμεναν τις τελευταίες εβδομάδες ότι η Ευρώπη των δύο (ή περισσότερων) ταχυτήτων είναι πιο κοντά από ποτέ.
Πάντως, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε χθες με πολλή σαφήνεια: «Η φιλοδοξία μας πρέπει πάντα να είναι να λαμβάνονται αποφάσεις με συμφωνία των 27 κρατών μελών.
Ωστόσο, όπου η έλλειψη προόδου μπορεί να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα ή την ικανότητά μας να δράσουμε , δεν πρέπει να αντισταθούμε να χρησιμοποιήσουμε τις δυνατότητες που προβλέπουν οι Συνθήκες για ενισχυμένη συνεργασία». Δηλαδή, λήψη αποφάσεων από τουλάχιστο εννέα κράτη. Ήδη χθες, 19 κράτη, μεταξύ τους και η Κύπρος, συμμετείχαν σε άτυπη συνάντηση για την ανταγωνιστικότητα και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, την οποία συγκάλεσαν Γερμανία και Ιταλία.
Μετά το τέλος της άτυπης συνόδου, που διεξήχθη σε διάφορα επίπεδα και χρονικά στάδια, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έγραψε στο X:
«Οι ηγέτες της ΕΕ είναι ενωμένοι ως προς την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης του δυναμισμού της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς στην Ευρώπη». Ο ίδιος, ευχαρίστησε τον πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι για τη συμβολή του στη συζήτηση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας σε θέματα ενέργειας, κεφαλαιαγορών και στρατηγικών βιομηχανιών, καθώς και τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα, για την «οπτική» του σχετικά με το μέλλον της Ενιαίας Αγοράς.
Η «άλλη» σύνοδος
Στο περιθώριο της άτυπης Συνόδου Κορυφής των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Άλτεν Μπίσεν, η Πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, μαζί με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τον Βέλγο Πρωθυπουργό Μπαρτ ντε Βέβερ, φιλοξένησαν μια άλλη συνάντηση -αναφέρθηκε ως άτυπη ομάδα εργασίας– που επικεντρώθηκε στα ζητήματα της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Στη συνάντηση συμμετείχαν Ιταλία, Γερμανία, Βέλγιο, Αυστρία, Βουλγαρία, Κύπρος, Κροατία, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Ελλάδα, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Τσεχική Δημοκρατία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σουηδία και Ουγγαρία.
Η συζήτηση των 19 ηγετών επικεντρώθηκε στις τρεις βασικές προτεραιότητες που περιλαμβάνονται στο έγγραφο κατευθυντήριων γραμμών που προετοίμασαν σε non-paper από κοινού η Ιταλία, η Γερμανία και το Βέλγιo. Οι προτεραιότητες αυτές αφορούν την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς, τη ρυθμιστική απλοποίηση και τη μείωση των τιμών της ενέργειας.
Σύμφωνα με το ΚΥΠΕ, το έγγραφο, καλεί σε γενικευμένες αποσύρσεις και απλουστεύσεις ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, σε ένα είδος «καθαρισμού» παλαιών ή ασύμβατων νομοθετικών προτάσεων και σε θέσπιση μηχανισμού «φρένου» όταν νέες νομοθεσίες δημιουργούν υπέρμετρο διοικητικό κόστος για επιχειρήσεις και εθνικές αρχές. Ακόμη, μετατοπίζει τη συζήτηση στο κομμάτι της χρηματοδότησης, στη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων, τη δημιουργία πανευρωπαϊκού χρηματιστηρίου και δευτερογενούς αγοράς, καθώς και αναθεώρηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, χωρίς να θίγεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε, αναφέρει το ΚΥΠΕ, στις πρωτοβουλίες που κρίνονται αναγκαίες για την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, με αφετηρία την ταχεία αναθεώρηση των μηχανισμών φορολόγησης των εκπομπών, όπως το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) και ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM). Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η ανάγκη για άμεση και πιστή υλοποίηση των πολιτικών προτεραιοτήτων που έχει καθορίσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Οι ηγέτες που έλαβαν μέρος στην προπαρασκευαστική συνάντηση, συμφώνησαν να επαναλάβουν το συντονισμό στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου, προκειμένου να διατηρηθεί ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας και να συμβάλουν στον καθορισμό συγκεκριμένων στόχων και σαφών χρονοδιαγραμμάτων για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Δηλώσεις Κόστα μετά τη σύνοδο
Μετά τη σύνοδο, σε συνέντευξη Τύπου, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα είπε, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του Συμβουλίου:
«Σήμερα, οι ηγέτες πραγματοποίησαν μια στρατηγική συζήτηση σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Σχετικά με το πώς να οικοδομήσουμε μια πιο ανταγωνιστική και ανθεκτική οικονομία, που θα προωθήσει την ευημερία μας, θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας και θα διασφαλίσει την οικονομική προσιτότητα.
Οι σημερινές συζητήσεις στο Alden Biesen έφεραν νέα ενέργεια και ένα κοινό αίσθημα του επείγοντος γύρω από αυτόν τον στόχο. Και, το πιο σημαντικό, σήμερα ανοίξαμε το δρόμο για να συμφωνήσουμε σε συγκεκριμένες δράσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου.
Καταρχάς, υπάρχει ομοφωνία να συνεχίσουμε να προωθούμε το φιλόδοξο πρόγραμμα απλούστευσης των διαδικασιών της ΕΕ, όπως αυτό αναπτύχθηκε στην πρόσφατη επιστολή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προς τους ηγέτες.
- Δεύτερον, οι ηγέτες αποδέχονται την πρόκληση του Enrico Letta να μεταβούμε από μια ατελή ενιαία αγορά σε «μία αγορά για μία Ευρώπη». Αυτό είναι επείγον και πρέπει να γίνει το 2026 και το 2027.
- Επίσης, όλοι συμφωνούμε με τη σημασία της ταχείας προώθησης, φέτος, του 28ου καθεστώτος. Για να διασφαλίσουμε ότι οι εταιρείες μας μπορούν να λειτουργούν απρόσκοπτα στα 27 κράτη μέλη μας, με ένα απλό και ενιαίο σύνολο εταιρικών κανόνων.
- Τρίτον, σε ορισμένους τομείς, όπως οι τηλεπικοινωνίες, θα πρέπει να επιτρέψουμε έναν βαθμό ενοποίησης εταιρειών για να επιτύχουμε τα απαραίτητα επίπεδα επενδύσεων και καινοτομίας. Αυτό θα πρέπει να αποτελεί μέρος ενός είδους κοινωνικού συμβολαίου. Για να διασφαλιστεί ότι οι ενοποιημένες εταιρείες επενδύουν περισσότερο και καινοτομούν περισσότερο. Οι ηγέτες θέλουν να αναδειχθούν πραγματικοί Ευρωπαίοι πρωταθλητές σε στρατηγικούς τομείς. Η συνεχιζόμενη αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις συγχωνεύσεις παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτό.
- Τέταρτον, σχετικά με τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας: Η ενεργειακή μετάβαση παραμένει η καλύτερη μακροπρόθεσμη στρατηγική για την Ευρώπη, ώστε να επιτύχει στρατηγική αυτονομία και χαμηλότερες τιμές. Αλλά στο μεταξύ, χρειαζόμαστε ρεαλιστικές λύσεις. Συγκεκριμένες λύσεις που θα επικεντρώνονται στις συγκεκριμένες προκλήσεις των κρατών μελών και ορισμένων βιομηχανικών τομέων. Σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα εξετάσουμε συγκεκριμένα μέτρα στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο.
- Πέμπτον, σχετικά με την προστασία των στρατηγικών βιομηχανιών και τη μείωση των εξαρτήσεων, υπάρχει μια ευρέως αποδεκτή αντίληψη σχετικά με τη στρατηγική σημασία, για την Ευρώπη, της προστασίας και της ενίσχυσης ορισμένων τομέων. Άκουσα να αναφέρονται η άμυνα, το διάστημα, οι καθαρές τεχνολογίες, η κβαντική νοημοσύνη, η Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και τα συστήματα πληρωμών. Θα χαρτογραφήσουμε και θα εντοπίσουμε τις εξαρτήσεις μας και θα τις αντιμετωπίσουμε μέσω μιας στρατηγικής διαφοροποίησης.
- Και όσον αφορά την ευρωπαϊκή προτίμηση (προτεραιότητα στην αγορά ευρωπαϊκών προϊόντων από εταιρείες που εξασφαλίζουν δημόσιες συμβάσεις), πιστεύω ότι υπάρχει ευρεία συμφωνία ως προς την ανάγκη χρήσης της σε επιλεγμένους στρατηγικούς τομείς, με αναλογικό και στοχευμένο τρόπο, μετά από εις βάθος ανάλυση, για να εντοπιστούν τα σημεία όπου είναι απαραίτητη και χρήσιμη.
- Έκτον, υπάρχει ομοφωνία ότι η Ευρώπη είναι ανοιχτή στο εμπόριο και ότι μια φιλόδοξη και ρεαλιστική εμπορική πολιτική, με επίκεντρο τη διαφοροποίηση, είναι προς το συλλογικό μας συμφέρον, και πρέπει να συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε το εξαιρετικό έργο που επιτελεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
- Τέλος, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ευρώπη δεν έχει επενδύσεις. Δεν θα υπάρξει ανταγωνιστικότητα χωρίς περισσότερες επενδύσεις. Σήμερα, η προσοχή μας στράφηκε κυρίως στο πώς να κινητοποιήσουμε τις ιδιωτικές επενδύσεις και χάρηκα που άκουσα ομόφωνη υποστήριξη για την επιτάχυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα ενιαίο και αποτελεσματικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, το οποίο μπορεί να μετατρέψει καλύτερα τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε επενδύσεις στην Ευρώπη. Αλλά και οι δημόσιες επενδύσεις θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο. Και εδώ πρέπει να συζητήσουμε τον ρόλο των ευρωπαϊκών μέσων, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ».
