Σε μια κρίσιμη καμπή για την ενεργειακή ασφάλεια και την πράσινη μετάβαση της Κύπρου εισέρχεται ο Ηλεκτροπαραγωγός Σταθμός (ΗΣ) της Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) στη Δεκέλεια. Με ένα φιλόδοξο επενδυτικό πλάνο ύψους €180 εκατομμυρίων, η ΑΗΚ προχωρά στην εγκατάσταση νέων μονάδων παραγωγής και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, στοχεύοντας στον εκσυγχρονισμό της περιοχής και την οριστική απόσυρση των παλαιών, ρυπογόνων ατμοστροβίλων.
Η Μελέτη Εκτίμησης Επιπτώσεων στο Περιβάλλον (ΜΕΕΠ) έχει ήδη τεθεί ενώπιον του κοινού και των αρμόδιων φορέων, με τη διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης να ολοκληρώνεται στις 28 Φεβρουαρίου 2026.
Η επέκταση του σταθμού προβλέπει την εγκατάσταση μιας νέας μονάδας παραγωγής, αποτελούμενης από δύο έως τρεις αεριοστροβίλους Ανοικτού Κύκλου (OCGT), συνολικής ισχύος 60-115 MWe. Το χαρακτηριστικό των νέων μονάδων είναι η ευελιξία τους, καθώς θα έχουν τη δυνατότητα καύσης τόσο πετρελαίου (diesel) όσο και φυσικού αερίου, μόλις το τελευταίο γίνει διαθέσιμο. Αν και το έργο αφορά φυσικό αέριο/diesel, η τεχνολογία OCGT αποτελεί το μεταβατικό στάδιο προς καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Η νέα μονάδα OCGT θα συμβάλλει στην αύξηση της παραγωγικής ικανότητας, καθώς και στην ασφάλεια του συστήματος παραγωγής ενέργειας, μειώνοντας ταυτόχρονα το περιβαλλοντικό ανθρακικό αποτύπωμα. Απώτερος στόχος είναι η σταδιακή διακοπή της υφιστάμενης λειτουργίας των ατμοστρόβιλων (Σταθμός Δεκέλειας Β), συνεπάγοντας τη μείωση της συγκέντρωσης των εκπεμπόμενων αέριων ρύπων.
Για την ολοκληρωμένη και ολιστική αξιολόγηση του προτεινόμενου έργου στην ευρύτερη περιοχή μελέτης, η περιβαλλοντική μελέτη περιλαμβάνει την εκτίμηση τόσο των επιπτώσεών του (μονάδα OCGT) όσο και των συσσωρευτικών επιπτώσεων από την συνολική λειτουργία του ΗΣ, συμπεριλαμβανομένης και της Μονάδας Αποθήκευσης Ενέργειας Μπαταριών (BESS), η οποία πρόκειται να εγκατασταθεί εντός του ΗΣ Δεκέλειας.
Η χωροθέτηση της νέας μονάδας OCGT θα γίνει αποκλειστικά σε τεμάχια ανάπτυξης των υποδομών του ΗΣ Δεκέλειας. Ο ΗΣ Δεκέλειας, βρίσκεται, ανατολικά, της περιοχής των Βρετανικών Βάσεων και απέχει περί των 270 μ. από τον συνοικισμό της ΑΗΚ. Ο ΗΣ Δεκέλειας εντάσσεται στις διατάξεις των κανονισμών περί SEVESO. Το προτεινόμενο έργο είναι πλήρως συμβατό με τον βιομηχανικό χαρακτήρα της περιοχής, μη επιφέροντας οποιαδήποτε μεταβολή στις υφιστάμενες χρήσεις γης και στις ισχύουσες χωροταξικές και πολεοδομικές ρυθμίσεις.
Παράλληλα, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει: Σύστημα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS) χωρητικότητας 160 MWh, το οποίο θα προσφέρει την απαραίτητη ευστάθεια στο δίκτυο για την περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Το Σύστημα, θα είναι ταξινομημένο σε μονάδες μπαταριών, τύπου φωσφορικού σιδήρου-λιθίου ή άλλου ισοδύναμου τύπου. Η κάθε μονάδα θα είναι τοποθετημένη σε προκατασκευασμένο οικίσκο, ο οποίος θα είναι εξοπλισμένος με σύστημα ψύξης, πυρανίχνευσης και πυροπροστασίας.
Οι μονάδες θα είναι εξοπλισμένες με σύστημα επιλεκτικής καταλυτικής αναγωγής (Selective Catalytic Reduction (SCR)) / σύστημα απονίτρωσης, το οποίο αποσκοπεί στον καθαρισμό των εκπεμπόμενων καυσαερίων από τα Οξείδια του Αζώτου (ΝΟx).
Το σύστημα τροφοδοσίας Φυσικού Αερίου προορίζεται να εγκατασταθεί στη δυτική πλευρά του σταθμού, βόρεια του αεριοστροβίλου 1. Στο εν λόγω στάδιο του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, προνοείται επαρκής χώρος. Με τη διάθεση του Φυσικού Αερίου, θα κατασκευαστεί ο Σταθμός Παρακολούθησης και Μείωσης της Πίεσης (PMRS)
Το έργο θα χρηματοδοτηθεί από το αποθεματικό της Αρχής, με σημαντική στήριξη από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ) μέσω χορηγιών. Η κίνηση αυτή κρίνεται στρατηγική, καθώς επιτρέπει την αναβάθμιση των υποδομών χωρίς την επιβάρυνση του δημόσιου χρέους, ενώ αναμένεται να οδηγήσει σε μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Λόγω της φύσης των καυσίμων, ο σταθμός υπάγεται στους αυστηρούς κανονισμούς SEVESO. Η μελέτη διαβεβαιώνει ότι οι δυσμενέστερες επιπτώσεις σε περίπτωση ατυχήματος περιορίζονται εντός του περιφραγμένου χώρου της ΑΗΚ, ενώ έχουν ληφθεί όλα τα μέτρα πυροπροστασίας και στεγανότητας για την αποφυγή διαρροών στο έδαφος ή τη θάλασσα.
Η περιβαλλοντική μελέτη πραγματεύεται την διερεύνηση των δυνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον από την επικείμενη επέκταση και αναβάθμιση της λειτουργίας του Ηλεκτροπαραγωγού Σταθμού της ΑΗΚ, στη Δεκέλεια. Ο σκοπός υλοποίησης των έργων έγκειται στην αύξηση της παραγωγικής ικανότητας της διείσδυσης των ΑΠΕ, καθώς και στη διασφάλιση της ευστάθειας του συστήματος. Απώτερος σκοπός είναι η σταδιακή διακοπή της λειτουργίας των ατμοηλεκτρικών μονάδων του σταθμού της Δεκέλειας Β.
Η τροφοδοσία της μονάδας με πετρέλαιο diesel θα επιτυγχάνεται μέσω βυτιοφόρων φορτηγών στο Σταθμό Εκφόρτωσης. Ως δεξαμενή αποθήκευσης θα χρησιμοποιηθεί μια από τις υφιστάμενες δεξαμενές αποθήκευσης μαζούτ, χωρητικότητας 12.000 κ.μ.
Καλύπτει το 1/3 των αναγκών της ΑΗΚ σε ηλεκτρική ενέργεια
Ο ΗΣ Δεκέλειας παράγει, επί του παρόντος, περίπου το 34,5% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της ΑΗΚ. Ο σταθμός αποτελείται από έξι ατμοστρόβιλους, δυναμικότητας 60 MW, ο καθένας, καθώς και δύο μονάδες εσωτερικής καύσης (με κωδική ονομασία ΜΕΚ 1 και ΜΕΚ 2), συνολικής δυναμικότητας 100 ΜW. Ως καύσιμη ύλη χρησιμοποιείται το βαρύ κλάσμα πετρελαίου (HFO/μαζούτ).
Ο σταθμός της Δεκέλειας λειτουργεί για την παραγωγή ηλεκτρισμού από το 1953. Η πρώτη παγκύπρια μονάδα παραγωγής ενέργειας, γνωστή με την κωδική ονομασία σταθμός Δεκέλειας Α, αποτελούνταν από επτά ατμοηλεκτρικές μονάδες ισχύος 2Χ7 και 5Χ14 MW, συνολικά 84 MW. Κάθε μονάδα διέθετε λέβητα, ατμοστρόβιλο και γεννήτρια. Ως καύσιμο, χρησιμοποιούταν το βαρύ κλάσμα πετρελαίου (μαζούτ). Οι συμπυκνωτές στους ατμοστρόβιλους ψύχονταν απευθείας από ένα σύστημα ψύξης νερού. Το νερό αντλούταν από τον κόλπο της Λάρνακας, διοχετευόταν στους συμπυκνωτές και εν συνεχεία, απορριπτόταν στη θάλασσα. Η λειτουργία της Δεκέλειας Α διεκόπη στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και τελικά, ο σταθμός κατεδαφίστηκε.
Την κατασκευή του ΗΣ Δεκέλειας Α διαδέχθηκε η κατασκευή του ΗΣ Δεκέλειας Β (δεκαετία 80), η οποία πραγματοποιήθηκε σε τρία στάδια. Σε κάθε στάδιο εγκαταστάθηκαν δύο μονάδες ατμοστρόβιλων ισχύος 60 MW. Συνολικά, ο ΗΣ Δεκέλειας Β συνίσταται από έξι συμβατικές ατμοηλεκτρικές μονάδες, συνολικής δυναμικότητας 360 MW. Ο τρόπος λειτουργίας του ΗΣ Δεκέλειας Β είναι αντίστοιχος του ΗΣ Δεκέλειας Α. Το μαζούτ τροφοδοτείται μέσω πλοίου.
Μετά την κατεδάφιση του ΗΣ Δεκέλειας Α, κάποια κτήρια του, εξακολουθούν, έως και σήμερα, να εξυπηρετούν τις ανάγκες του ΗΣ Δεκέλειας Β.
Για την κάλυψη των συνεχώς αυξανόμενων ενεργειακών αναγκών, κατασκευάστηκαν δύο επιπρόσθετες μονάδες (ΜΕΚ 1 και ΜΕΚ 2). Στις συγκεκριμένες μονάδες, λειτουργούν τρεις μηχανές εσωτερικής καύσης, ισχύος 17 MW, η καθεμία. Το βαρύ κλάσμα πετρελαίου (μαζούτ) χρησιμοποιείται και στην προκειμένη, ως καύσιμο.
Ωστόσο, είναι εφικτή και η λειτουργία με πετρέλαιο diesel. Το μαζούτ τροφοδοτείται μέσω υφιστάμενου αγωγού από το σταθμό της Δεκέλειας Β προς ΜΕΚ.
