Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης εισέρχεται η διαχείριση των υδάτινων πόρων για το 2026, καθώς το Υπουργικό Συμβούλιο, επικυρώνοντας σχετική πρόταση της υπουργού Γεωργίας, η οποία βασίστηκε σε έκθεση του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ), προχωρά σε σημαντικές περικοπές στην κατανομή νερού. Η παρατεταμένη ανομβρία και τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα εισροής στα φράγματα υποχρεώνουν το κράτος να επιβάλει μείωση 10% στην ύδρευση και μια επώδυνη μείωση 33% στην άρδευση, προκειμένου να διασφαλιστεί η υδατική ασφάλεια της χώρας μέχρι το τέλος του έτους.
Η εικόνα που παρουσίασε το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων είναι δραματική. Παρά τις πρόσφατες βροχοπτώσεις, η συνολική εισροή στα φράγματα από τον Οκτώβριο αντιστοιχεί μόλις στο 21% της μέσης ιστορικής εισροής. Σημειώνεται ότι από την αρχή του τρέχοντος υδρολογικού έτους, η βροχόπτωση εξακολουθεί να κινείται σε χαμηλά επίπεδα. Συγκεκριμένα, για την περίοδο 1/10/2025 – 23/1/2026, η συνολική βροχόπτωση ανήλθε σε 234,3 χιλιοστά που αντιστοιχεί στο 80% της κανονικής.
Στις 23 Ιανουαρίου 2026, τα συνολικά αποθέματα παγκυπρίως περιορίζονταν στα 32 εκατομμύρια κυβικά μέτρα (ΕΚΜ), δηλαδή σε ποσοστό πληρότητας μόλις 11% (Φράγματα Ενιαίου Σχεδίου Νοτίου Αγωγού (ΕΣΝΑ): 19,5 ΕΚΜ, Φράγματα Πάφου: 7,9 ΕΚΜ).
Σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, η κυβερνητική πολιτική δίνει, όπως αναμενόταν, προτεραιότητα στην ύδρευση, ωστόσο, ούτε ο οικιακός τομέας μένει ανέπαφος.
>> Ύδρευση: Θα παραχωρηθούν 103,4 ΕΚΜ (από 114 ΕΚΜ το 2025), μια μείωση 10% που κρίνεται απαραίτητη ως προληπτικό μέτρο για να αποφευχθούν ανεξέλεγκτες διακοπές νερού το καλοκαίρι. Το 2024 παραχωρήθηκαν 110 ΕΚΜ.
>> Άρδευση: Ο γεωργικός τομέας δέχεται το βαρύτερο πλήγμα, με τις ποσότητες να περιορίζονται στα 22,2 ΕΚΜ (από 33 ΕΚΜ πέρυσι), καταγράφοντας μείωση 33%.
Φωνάζουν οι αγροτικές οργανώσεις – Τι εισηγούνται
Η απόφαση προκάλεσε την έντονη αντίδραση των εκπροσώπων των αγροτών στη Συμβουλευτική Επιτροπή Διαχείρισης Υδάτων (ΣΕΔΥ). Οι αγροτικές οργανώσεις καταψήφισαν την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι οι περικοπές στην ύδρευση θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερες για να στηριχθεί η πρωτογενής παραγωγή. Παράλληλα, θέτουν επιτακτικά το ζήτημα οικονομικών αποζημιώσεων για την απώλεια εισοδήματος που θα υποστούν οι επαγγελματίες αγρότες λόγω της λειψυδρίας.
Ο γενικός γραμματέας της ΠΕΚ, Χρίστος Παπαπέτρου, μέλος της ΣΕΔΥ, μιλώντας στον «Φ», ανέφερε ότι όλοι οι εκπρόσωποι των αγροτικών οργανώσεων τοποθετήθηκαν αρνητικά σε σχέση με την παραχώρηση των μειωμένων ποσοτήτων νερού στη γεωργία και ζήτησαν όπως γίνουν μεγαλύτερες περικοπές στις ποσότητες νερού που θα παραχωρηθούν για ύδρευση. Όπως είπε, γίνεται διαχείριση της κρίσιμης κατάστασης η οποία πρέπει να είναι δίκαιη και να αφορά όλους τους χρήστες νερού, ύδρευσης και άρδευσης. Πρόσθεσε πως δεν γίνεται να υποστεί την υδατική κρίση μόνο ο τομέας της γεωργίας και να καλούν τους πολίτες να κάνουν εξοικονομήσεις νερού χωρίς να υπάρχει υδατική συνείδηση. Εισηγήθηκε να γίνει σωστή επεξεργασία ανακτημένου νερού στα ορεινά, να αξιοποιηθούν οι ανενεργές γεωτρήσεις, καθώς και να σχεδιαστούν από τώρα αφαλατώσεις για γεωργικούς μειωμένου κόστους με τη χρήση ΑΠΕ. Παράλληλα, εισηγήθηκε να καταστεί υποχρεωτικό για ξενοδοχεία, γήπεδα γκολφ, υδροπάρκα, η κατασκευή ιδιωτικών αφαλατώσεων για κάλυψη των αναγκών τους, καθώς και να εξεταστεί το ενδεχόμενο χρήσης θαλασσινού νερού στις πισίνες.
Το βάρος πέφτει στις μονάδες αφαλάτωσης
Το κενό που αφήνουν τα άδεια φράγματα καλούνται να καλύψουν οι μονάδες αφαλάτωσης, οι οποίες θα λειτουργήσουν στη μέγιστη δυνατή δυναμικότητα. Το 2026 αναμένεται η παραγωγή αφαλατωμένου νερού να φθάσει τα 85,7 ΕΚΜ σε σύγκριση με 73,5 ΕΚΜ το 2025 και 72,2 ΕΚΜ το 2024.
Σε περίπτωση που δεν υπάρξουν εξαιρετικά σημαντικές εισροές που να ανατρέψουν τα δεδομένα της αποθήκευσης και συνεχιστούν οι ίδιες συνθήκες και αυξημένες υπερκαταναλώσεις, αναμένεται πως εντός του 2026 το σύστημα του Ενιαίου Σχεδίου Νοτίου Αγωγού (ΕΣΝΑ) θα παρουσιάσει σημαντικά ελλείμματα, καθώς τα σημαντικότερα φράγματα του θα έχουν μηδενικά αποθέματα, πριν την καλοκαιρινή περίοδο του 2026.
Μάλιστα, το Υπουργικό Συμβούλιο ενημερώθηκε και για παράθυρο αναθεώρησης της απόφασης στην περίπτωση που μέχρι τις 30 Απριλίου οι εισροές ξεπεράσουν τα 32 ΕΚΜ για τον Νότιο Αγωγό και τα 11 ΕΚΜ για την Πάφο και, επομένως, οι ποσότητες θα επανεκτιμηθούν και θα παραχωρηθεί επιπλέον νερό.
Έξι άμεσες δράσεις για μείωση της κατανάλωσης
Το Υπουργείο τονίζει ότι η μείωση του 10% στην ύδρευση δεν αναμένεται να επηρεάσει την καθημερινότητα των πολιτών, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ορθολογική χρήση και συμμόρφωση με τις οδηγίες, καθώς και αγαστή συνεργασία μεταξύ του ΤΑΥ και των Αρχών Υδατοπρομήθειας (ΕΟΑ και Κοινότητες). Η διαχρονική αύξηση της ζήτησης νερού (4-6% ετησίως τα τελευταία χρόνια) καθιστά την ατομική ευθύνη πιο κρίσιμη από ποτέ.
Όσον αφορά στα μέτρα διαχείρισης της ζήτησης και μείωσης της κατανάλωσης κατά 10%, το υπουργείο Γεωργίας προχωρεί σε έξι άμεσες δράσεις, με έναρξη υλοποίησης από τον Φεβρουάριο.
1. Εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού. Για την περίοδο Φεβρουαρίου – Μαΐου 2026 προγραμματίζεται η διενέργεια ακόμα μίας εκστρατείας εξοικονόμησης νερού με στόχο να επιτευχθεί μείωση της συνολικής υπερκατανάλωσης του νερού κατά 10% σε σχέση με τις καταναλώσεις του 2025.
2. Εξοικονόμηση νερού σε δημόσια κτήρια και εγκαταστάσεις, παρόλο που η κατανάλωση νερού στα δημόσια κτήρια εκτιμάται ως πολύ μικρό ποσοστό σε σχέση με τη συνολική κατανάλωση νερού ύδρευσης.
3. Διάθεση εξοπλισμού εξοικονόμησης νερού σε οικίες και υποστατικά. Η δράση αφορά το έτος 2026 με εκτίμηση δαπάνης που θα ανέλθει μέχρι τα €6 εκατ.
4. Εκστρατεία μείωσης κατανάλωσης νερού στον τουριστικό τομέα. Η κατανάλωση νερού από τις τουριστικές και ξενοδοχειακές μονάδες καθίσταται ολοένα και αυξανόμενη με αποτέλεσμα να ενισχύεται το πρόβλημα επάρκειας του νερού, ιδιαίτερα κατά τους μήνες αιχμής.
5. Έκδοση Οδηγιών με κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο ανομβρίας και λειψυδρίας. Ο πυλώνας της διαχείρισης της ζήτησης και τα μέτρα έγκαιρης και ελεγχόμενης μείωσης της κατανάλωσης σε τέτοιες συνθήκες υδατικής κρίσης, θεωρούνται ως επιτακτικά.
6. Πρόσθετη κρατική χορηγία στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) για υλοποίηση άμεσων δράσεων μείωσης των απωλειών.
