Μια μικρή αλλά στοχευμένη αλλαγή στη διατροφή θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του ήπατος ή στην επιβράδυνση της εξέλιξής του σε άτομα με διαταραγμένη ηπατική λειτουργία. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου Rutgers, που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, η μείωση της πρόσληψης πρωτεΐνης φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι δίαιτες χαμηλές σε πρωτεΐνη επιβράδυναν την ανάπτυξη ηπατικών όγκων και μείωσαν τη θνησιμότητα από καρκίνο σε πειραματόζωα. Παράλληλα, οι επιστήμονες αποκάλυψαν τον βιολογικό μηχανισμό μέσω του οποίου η μειωμένη ικανότητα του ήπατος να αποβάλλει τα μεταβολικά απόβλητα μπορεί να ενισχύει άθελά της την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων.
Ο καρκίνος του ήπατος εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις πιο θανατηφόρες μορφές πρωτοπαθούς καρκίνου στις Ηνωμένες Πολιτείες, με πενταετή επιβίωση περίπου 22%. Για το 2025, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πάνω από 42.000 νέα περιστατικά και περισσότερους από 30.000 θανάτους.
Την ίδια στιγμή, ο πληθυσμός υψηλού κινδύνου είναι ιδιαίτερα μεγάλος, καθώς ένας στους τέσσερις ενήλικες στις ΗΠΑ πάσχει από λιπώδη νόσο του ήπατος. Σε συνδυασμό με τη ιογενή ηπατίτιδα ή την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η κατάσταση αυτή αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης κίρρωσης και καρκίνου του ήπατος.
Γιατί η πρωτεΐνη έχει τόσο μεγάλη σημασία
«Άτομα με ηπατική νόσο ή βλάβη που επηρεάζει τη λειτουργία του ήπατος θα πρέπει να εξετάσουν σοβαρά τη μείωση της πρόσληψης πρωτεΐνης, προκειμένου να περιορίσουν τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος», επισημαίνει ο επικεφαλής της μελέτης, Wei-Xing Zong, καθηγητής Φαρμακευτικής στο Πανεπιστήμιο Rutgers.
Κατά την κατανάλωση πρωτεΐνης, το άζωτο που περιέχεται σε αυτή μπορεί να μετατραπεί σε αμμωνία, μια ουσία τοξική για τον οργανισμό, ιδιαίτερα για τον εγκέφαλο. Σε φυσιολογικές συνθήκες, ένα υγιές ήπαρ μετατρέπει την αμμωνία σε ουρία, η οποία αποβάλλεται μέσω των ούρων.
Στους ασθενείς με καρκίνο του ήπατος, ωστόσο, αυτή η διαδικασία συχνά δεν λειτουργεί επαρκώς. Όπως εξηγεί ο ερευνητής, το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί αν αποτελεί αποτέλεσμα της νόσου ή αν συμβάλλει ενεργά στην ανάπτυξή της.
Ο σχεδιασμός της έρευνας
Για να διερευνήσουν το ερώτημα, οι επιστήμονες προκάλεσαν την ανάπτυξη ηπατικών όγκων σε ποντίκια, διατηρώντας αρχικά ανέπαφο τον μηχανισμό απομάκρυνσης της αμμωνίας. Στη συνέχεια, με γονιδιακή τροποποίηση, απενεργοποίησαν συγκεκριμένα ένζυμα σε ορισμένα ζώα και συνέκριναν τα αποτελέσματα.
Τα ποντίκια με αυξημένα επίπεδα αμμωνίας εμφάνισαν περισσότερους και μεγαλύτερους όγκους, ενώ πέθαναν σημαντικά νωρίτερα σε σχέση με εκείνα στα οποία ο μηχανισμός λειτουργούσε κανονικά.
Η περαιτέρω ανάλυση αποκάλυψε ότι η περίσσεια αμμωνίας αξιοποιείται από τα καρκινικά κύτταρα, καθώς ενσωματώνεται σε μόρια απαραίτητα για τον πολλαπλασιασμό τους. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιείται για τη σύνθεση αμινοξέων και νουκλεοτιδίων, βασικών δομικών στοιχείων των όγκων.
Τα οφέλη της μειωμένης πρόσληψης πρωτεΐνης
Αφού τεκμηρίωσαν τον μηχανισμό, οι ερευνητές εφάρμοσαν μια απλή διατροφική παρέμβαση: τη μείωση της πρωτεΐνης. Τα ποντίκια που ακολούθησαν δίαιτα χαμηλής πρωτεΐνης παρουσίασαν σαφώς βραδύτερη εξέλιξη των όγκων και αυξημένο προσδόκιμο ζωής σε σύγκριση με εκείνα που τρέφονταν κανονικά.
Για άτομα με υγιές ήπαρ, τα ευρήματα δεν προκαλούν ανησυχία, καθώς ο οργανισμός τους μπορεί να διαχειριστεί ακόμη και υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης. Αντίθετα, τα δεδομένα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για ασθενείς με καρκίνο του ήπατος, λιπώδη νόσο, ιογενή ηπατίτιδα ή άλλες μορφές ηπατικής δυσλειτουργίας.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι κάθε διατροφική αλλαγή πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό, καθώς στην ογκολογία συχνά συνιστάται αυξημένη πρωτεΐνη για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας.
Όπως καταλήγουν οι ερευνητές, η ιδανική ισορροπία εξαρτάται από τη διάγνωση και τη λειτουργική κατάσταση του ήπατος. Σε ασθενείς με αυξημένα επίπεδα αμμωνίας, όμως, η μείωση της πρωτεΐνης μπορεί να αποτελεί την πιο απλή και αποτελεσματική στρατηγική για τον περιορισμό της – και ενδεχομένως για την επιβράδυνση της νόσου.
ygeiamou.gr
