Tους κινδύνους και τα τρωτά σημεία στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ δημοσίευσαν στην εαρινή έκθεση του 2026 στις 27 Μαρτίου «Joint Committee Update on Risks and Vulnerabilities in the EU Financial System – Spring 2026» οι Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές (EBA, EIOPA και ESMA). Οι τρεις αρχές προειδοποιούν ότι οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, δηλαδή ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, θέτουν σημαντικούς κινδύνους για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό τοπίο μέσω υψηλότερων τιμών ενέργειας, πιθανών πληθωριστικών πιέσεων και ασθενέστερης οικονομικής ανάπτυξης. Οι ΕΕΑ είχαν προηγουμένως προειδοποιήσει για τους κινδύνους αιφνίδιας ανατιμολόγησης και μείωσης της ρευστότητας σε περιόδους αυξημένων αποτιμήσεων στην αγορά μετοχών και συμπιεσμένων spreads στις αγορές ομολόγων. Τέτοιες εξελίξεις μπορούν να επιδεινώσουν τις ευπάθειες της αγοράς, πυροδοτώντας αστάθεια και αναπροσαρμογές.
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης αναδυόμενους κινδύνους στον τομέα της ιδιωτικής χρηματοδότησης (private credit), οι οποίοι απορρέουν από περιορισμένα διαθέσιμα δεδομένα, χαμηλή διαφάνεια, παρατεταμένη ανάπτυξη και σύνθετες, αδιαφανείς διασυνδέσεις με το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι παράγοντες αυτοί αυξάνουν την πιθανότητα αιφνίδιων μεταβολών στη ρευστότητα και μετάδοσης κραδασμών σε άλλα τμήματα του συστήματος. «Τα υψηλότερα επιτόκια ενδέχεται να αυστηροποιήσουν περαιτέρω τους όρους χρηματοδότησης και να επηρεάσουν την ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων. Οι εντάσεις γύρω από το Στενό του Ορμούζ και το κλείσιμο του εναέριου χώρου αυξάνουν τον κίνδυνο πολλαπλών γραμμών, αν και οι αποκλεισμοί από τον πόλεμο αναμένεται να περιορίσουν τις καθαρές ζημίες για τις ασφαλιστικές εταιρείες. Γενικότερα, τα γεωπολιτικά γεγονότα και οι κυβερνοεπιθέσεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοκ και διαταραχές σε κρίσιμες υποδομές», αναφέρεται.
Σημειώνουν στην έκθεση ότι «παρά το δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον, οι ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές συνέχισαν να επιδεικνύουν ανθεκτικότητα. Οι τομείς των ασφαλίσεων και των Ιδρυμάτων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (IORP) διατηρούν ισχυρές κεφαλαιακές και χρηματοδοτικές θέσεις. Στον τραπεζικό τομέα, οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας παραμένουν υψηλοί, ενώ οι θέσεις ρευστότητας και η ποιότητα του ενεργητικού είναι σταθερές. Οι άμεσες εκθέσεις σε χώρες που επλήγησαν περισσότερο από τον πόλεμο παραμένουν περιορισμένες». Οι τράπεζες βρίσκονται, ωστόσο, αντιμέτωπες με νέες πιέσεις.
Οι επενδύσεις σε ψηφιοποίηση και κυβερνοασφάλεια, σε συνδυασμό με την άνοδο των μισθών, αυξάνουν τα λειτουργικά έξοδα, ενώ μια πιθανή αύξηση των επισφαλειών θα μπορούσε να επηρεάσει την κερδοφορία τους τα επόμενα τρίμηνα. Σε επίπεδο κεφαλαίων, η εικόνα παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή. Οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με τον δείκτη CET1 να διαμορφώνεται στο 16,3% και τον συνολικό δείκτη κεφαλαίου στο 20,4%. Η οργανική δημιουργία κεφαλαίου συνεχίζει να στηρίζει αυτή την ανθεκτικότητα, ενώ και οι δείκτες ρευστότητας παραμένουν άνετα πάνω από τα κανονιστικά όρια. Η ποιότητα του ενεργητικού παραμένει γενικά σταθερή, με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια να κινούνται σε χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, υπάρχουν «θύλακες» κινδύνου, κυρίως σε δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στον κλάδο των εμπορικών ακινήτων. Παράλληλα, η αύξηση της έκθεσης των τραπεζών σε κρατικά ομόλογα ενισχύει την ευαισθησία τους σε πιθανές διακυμάνσεις της αγοράς.
Ανάγκη για επαγρύπνηση
Δεδομένων των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, η Κοινή Επιτροπή των ΕΕΑ καλεί τις εποπτικές αρχές και τους συμμετέχοντες στην αγορά να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο ετοιμότητας. Αυτό περιλαμβάνει προληπτικές αξιολογήσεις κινδύνου με κατάλληλα εργαλεία, τη συνετή διαχείριση των κρατικών ανοιγμάτων και την ενσωμάτωση του γεωπολιτικού πλαισίου στη διαχείριση κινδύνων. Οι πιθανές έμμεσες επιπτώσεις που προκύπτουν από τις τιμές της ενέργειας και τα ανοίγματα σε τομείς που επηρεάζονται ιδιαίτερα θα πρέπει επίσης να παρακολουθούνται στενά. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, οι αρχές και οι επενδυτές ενθαρρύνονται επίσης να παρακολουθούν στενά και να διαχειρίζονται τους κινδύνους που σχετίζονται με τις ιδιωτικές αγορές, λαμβάνοντας υπόψη την περιορισμένη διαφάνεια, την αυξανόμενη έκθεση και τις πιθανές μεταβολές στα προφίλ κινδύνου, που συνδέονται με τις επερχόμενες αλλαγές της Solvency II 2027.
