Οι αντι Μακαριακοί μύθοι που κυκλοφορούν με κάθε ευκαιρία και πρόφαση και οι οποίοι είναι επαναλαμβανόμενοι, έχουν τελευταία πολλαπλασιαστεί. Στην ουσία δεν είναι καν μύθοι αλλά λοιδορίες που εμπνέονται από μικροπολιτικές μισαλλοδοξίες και σε αρκετές περιπτώσεις από ακόμη ασίγαστα πάθη. Πρόσφατα, για παράδειγμα, δημοσιεύθηκε μια τέτοια λοιδορία σχετικά με την επιστροφή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στην Κύπρο την 1 Μαρτίου 1959, όπου έτυχε μεγαλειώδους υποδοχής από τον κυπριακό λαό στη Λευκωσία.
Ο Αρχιεπίσκοπος, ιστάμενος σε ένα αυτοκίνητο ανοιχτής έκδοσης μάρκας Rolls -Royce με αριθμό εγγραφής Α555 (παραχωρήθηκε από τους Εγγλέζους ) συνοδευόταν από δυο μοτοσικλετιστές της Ε.Ο.Κ.Α. (με μηχανές ΒMW που παραχωρήθηκαν δωρεάν από τον επιχειρηματία Πηλακούτα). Ο ένας από τους δυο μοτοσικλετιστές, ο ευρισκόμενος στα δεξιά της Rolls-Royce, χαίρει σήμερα άκρας υγείας. Είναι ο Χαράλαμπος Χριστοφόρου. Ο άλλος πιστεύεται πως είναι ο αείμνηστος Νίκος Μουσιούττας.
Η φωτογραφία αυτή είναι και ιστορική και πασίγνωστη. Και όμως γράφτηκε πως η φωτογραφία πάρθηκε στην Λεμεσό και πως οι δυο μοτοσικλετιστές της Ε.Ο.Κ.Α. ήταν, αντίθετα, μέλη της πασίγνωστης εγκληματικής οικογενειακής οργάνωσης των Ζαχαρία που παρείχε, άκουσον – άκουσον, «προστασία» στον λαοπρόβλητο ηγέτη.
Ο συγκεκριμένος συγγραφέας αναγκάστηκε, πανικόβλητος και ασθμαίνοντας, να διαγράψει την συγκεκριμένη αναφορά. Κίνησε δε θεούς και δαίμονες με διάφορους παράγοντες για να μεσολαβήσουν ώστε να μην κινηθεί νομικά εναντίον του ο εν ζωή αγωνιστής. Η διακαιολογία του; Παρασύρθηκε από «κάποιον», έγραψε. Αυτά για την αξιοπιστία των ερευνών του. Εξ όσων γνωρίζω το ζήτημα βρίσκεται ακόμη σε εκκρεμότητα.
Στο κείμενο μου που ακολουθεί, θα αναφερθώ σε τρεις ακόμη αντι Μακαριακούς μύθους που συνεχώς ανακυκλώνονται.
- Ότι ο Μακάριος προκάλεσε το προδοτικό πραξικόπημα της 15 Ιουλίου, με την προβοκατόρικη και ανοιχτή του επιστολή της 2ας Ιουλίου προς τον καθεστωτικό πρόεδρο της χούντας τον στρατηγό Φαίδωνα Γκιζίκη.
Οχι.
Τα στοιχεία είναι αδιάσειστα και δημοσιοποιημένα εδώ και χρόνια. Η απόφαση για το πραξικόπημα λήφθηκε τον Φεβρουάριο από τον φερόμενο ως «αόρατο» δικτάτορα της χούντας τον Δημήτριο Ιωαννίδη. Αν αναβλήθηκε επανειλημμένα μέχρι τον Ιούλιο, αυτό είχε να κάνει με τις συνεχείς προσφιλείς δολοπλοκίες του μέγα μάγιστρου Ιωαννίδη και για σκοπούς παραπλάνησης, καθώς επίσης και για την συνεχή και πρώτη του έγνοια, να εξασφαλίσει εγγυήσεις από τους εξ Εσπερίας πάτρωνες του για την βιωσιμότητα του καθεστώτος του. Η έγνοια του αυτή είναι μια κρίσιμη ιστορική πτυχή – το κύριο κίνητρο του, κατά εμένα, και όχι τα οργουελιανά και σάπια λεγόμενα των χουντικών για την ένωση – και η οποία πτυχή δεν έχει επαρκώς διερευνηθεί.
2. Ότι η ομιλία του Αρχιεπισκόπου και Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Μακαρίου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τις 19 Ιουλίου, δεν γράφτηκε από τον ίδιο αλλά του υπαγορεύτηκε κυρίως από τους Εγγλέζους ή και από Αμερικανικούς ελληνικής καταγωγής που τον επισκέφθηκαν στο ξενοδοχείο του και οι οποίοι είχαν διασυνδέσεις και με αμερικάνικες υπηρεσίες.
Οχι.
Υπάρχουν και εδώ αδιάσειστα στοιχεία καθώς επίσης και δύο μάρτυρες εν ζωή, ο ένας εκ των οποίος συμμετείχε στην ετοιμασία της ομιλίας.
Η ομιλία ετοιμάσθηκε και γράφτηκε στις 19 Ιουλίου στην σουίτα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στο ξενοδοχείο Carlyle της Νέας Υόρκης από τον Αρχιεπίσκοπο, τον Ζήνωνα Ρωσσίδη , αντιπρόσωπο της Κύπρου στον ΟΗΕ και τον Νίκο Δημητρίου, πρέσβη της Κύπρου στην αμερικανική πρωτεύουσα. Οι δύο μάρτυρες παρέχουν λεπτομερή τεκμηρίωση και χρονολόγιο (timeline) της συγγραφής της ομιλίας. Είναι η Αλεξάνδρα Γαλανού και ο Κώστας Περαίος. Η Αλεξάνδρα Γαλανού σπούδαζε στο πανεπιστήμιο Columbia αλλά πιο σημαντικό είναι η κόρη του αείμνηστου Νίκου Δημητρίου. Ο Κώστας Περαίος, φοιτητής κι αυτός στο πανεπιστήμιο New School for Social Research, βρέθηκε από την πρώτη στιγμή στο ξενοδοχείο και σε όλη τη διάρκεια της παρουσίας του Αρχιεπισκόπου εκτελούσε χρέη τηλεφωνητή/συντονιστή και κοιμόταν, κυριολεκτικά, σε ένα καναπέ της σουίτας.
Η Αλεξάνδρα Γαλανού δακτυλογράφησε το κείμενο της ομιλίας, κατά δική της ιδιωτική και δημόσια μαρτυρία. Κατά την κυρία Γαλανού οι τρεις διασκέπτονταν στο δωμάτιο του Μακαρίου, ενώ το συμφωνηθέν κείμενο σε χειρόγραφο, μετέφερε στην κυρία Γαλανού ο αείμνηστος Ρωσσίδης μέχρι να ολοκληρωθεί η ομιλία, με ελάχιστο χρόνο να απομένει για την εκφώνηση της. Η σύνοδος του Συμβουλίου Ασφαλείας ήταν προγραμματισμένη στις 3:30 μμ ώρα Αμερικής. Μάλιστα η Αλεξάνδρα Γαλανού μου απεκάλυψε σε πρόσφατη συνομιλία που είχα μαζί της στην οικία της στην Έγκωμη, (24/9/25) πως όταν ολοκληρώθηκε το κείμενο και οι τρεις έφευγαν βιαστικά για τον ΟΗΕ, συνειδητοποίησε έντρομη πως η τελευταία σελίδα του κειμένου που τους παρέδωσε δεν ήταν η τελική αλλά η πρόχειρη. Πανικόβλητη έτρεξε από τις σκάλες και πρόλαβε τους τρεις στην έξοδο του ξενοδοχείου .
3. Ότι η ομιλία του Μακαρίου προκάλεσε και νομιμοποίησε την τουρκική εισβολή.
Περισσότερο από ανοησία.
Η ομιλία έγινε στις 19 του μηνός και ολοκληρώθηκε στις 4:30 μμ . Μαζί με τη σύνοδο του Συμβουλίου Ασφαλείας οι διαδικασίες κράτησαν περίπου μια ώρα. Στην Κύπρο η ώρα ήταν πλέον 11:30 μμ. Η τελική απόφαση της Άγκυρας για την εισβολή λήφθηκε νομότυπα στις 17 Ιουλίου από τον συνασπισμό Ετσεβίτ – Ερμπακάν. Γράφω νομότυπα διότι ακόμη και τις γενοκτονίες των χριστιανών, νομότυπα τις διέπρατταν οι Τούρκοι. Η απόφαση λήφθηκε την ημέρα του πραξικοπήματος από τους Κεμαλιστές στρατηγούς που έκαναν κουμάντο. Ούτε ο ίδιος ο Ντενκτάς δεν είχε ενημέρωση, τουλάχιστον μέχρι το απόγευμα, όταν δήλωνε δημόσια πως το πραξικόπημα ήταν εσωτερικό πρόβλημα των ελλήνων και δεν αφορούσε την κοινότητα του. Για τις πολύμηνες ετοιμασίες των Τούρκων, έχουμε την συγκλονιστική μαρτυρία του Αλέξανδρου Σημαιοφορίδη , επικεφαλής κλιμακίου της ΚΥΠ στην Κερύνεια. (ΡΙΚ, Αποτυπώματα, 2 Μαΐου 2023).
Για όσους γνωρίζουν τα πράγματα, οι στρατηγοί περιγελούσαν τον Πρωθυπουργό Ετσεβίτ για τα πολιτικά του τροπάρια περί εφαρμογής αδέσμευτης εξωτερικής πολιτικής για την Τουρκία- εκτός ΝΑΤΟ – στο πρότυπο της Γιουγκοσλαβίας του Τίτου και για τις σοσιαλιστικές του ιδέες που ήθελε να εφαρμόσει στην Τουρκία. Μόνο νομότυπα τον αναγνώριζαν. Ήταν θέμα χρόνου να τον εκπαραθυρώσουν, κάτι που έγινε τον επόμενο χρόνο με τους Κεμαλιστές στο παρασκήνιο.
Απέλπιδα προσπάθεια
Η ομιλία του Μακαρίου και η συγκεκριμένη ορολογία που χρησιμοποίησε ήταν μια απέλπιδα προσπάθεια για να ανατρέψει το αναπότρεπτο που έγινε δυνατό λόγω του επάρατου και προδοτικού πραξικοπήματος. Χωρίς πραξικόπημα δεν μπορούσε να υπάρξει εισβολή. Ως προς την ομιλία υπάρχει και κάτι ουσιώδες, για όσους καταλαβαίνουν, και το οποίο απαντά και στο ανόητο επιχείρημα πως έπρεπε ο Μακάριος να ισχυριστεί πως το πραξικόπημα ήταν «εσωτερική υπόθεση», ώστε να μην οπλίσει την Άγκυρα. Αν ήταν «εσωτερική υπόθεση» τότε τι δουλειά είχε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να ασχολείστε με την Κύπρο; Και τι δουλειά είχε ο Μακάριος να βρίσκεται εκεί ως παραπονούμενος ; Αυτό δεν ισχυρίστηκε ο εκπρόσωπος της χούντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας; Αυτό δεν λέει και ένα από τα ακρογωνιαία Άρθρα του Καταστατικού , το Άρθρο 2 παρ. 7 ; « Καμιά διάταξη αυτού του Χάρτη δεν θα δίνει στα Ηνωμένα Έθνη το δικαίωμα να επεμβαίνουν σε ζητήματα που ανήκουν ουσιαστικά στην εσωτερική διαδικασία οποιοδήποτε κράτους και δεν θα αναγκάζει τα μέλη να υποβάλουν τέτοια θέματα για ρύθμιση σύμφωνα με τους όρους αυτού του Χάρτη». Προφανώς και το πραξικόπημα δεν ήταν «εσωτερική υπόθεση».
«Νομιμοποίησε» η ομιλία την τουρκική επιδρομή; Αν έτσι, που είναι τα αποτελέσματα της νομιμοποίησης; Προεδρεύει σήμερα της ΕΕ η Κυπριακή Δημοκρατία;
Ο πρωταρχικός στόχος της τουρκικής επίθεσης το 1974 ήταν κατεξοχή πολιτικός, ακριβώς όπως διδάσκει ο μεγάλος Πρώσσος στρατηγιστής Κλαούζεβιτς, σχετικά με τον στόχο ενός πολέμου.
>Στην περίπτωση της τουρκικής επιδρομής, στόχος ήταν η κατάλυση του κυπριακού κράτους. >Δευτερευόντως ήταν η κατάκτηση εδαφών.
Εξ όσων γνωρίζω η Τουρκία δεν έχει επικαλεστεί ποτέ επίσημα την ομιλία του Μακάριου ως «πρόσκληση» για την εισβολή. Επικαλείται όμως την Συνθήκη Εγγύησης που ούτε και αυτή, κατά τον ΟΗΕ, της δίνει δικαίωμα επιδρομικού πολέμου. Ναι, επικαλείται η τουρκική προπαγάνδα τη ομιλία του Μακαρίου και, μαζί της, αυτοί που επικαλούνται την τουρκική προπαγάνδα. Για να κτυπήσουν τον Μακάριο, μετατρέπονται σε φερέφωνα των Τούρκων, αναπαράγοντας την εικόνα που οι Τούρκοι προβάλουν για τον εαυτό τους. Ο πολιτικός στόχος των Τούρκων το 1974 απέτυχε παταγωδώς. Και από τότε η Άγκυρα λυσσασμένα επιδιώκει τη υλοποίηση του πολιτικού της στόχου, όχι με πόλεμο που απέτυχε, αλλά με «άλλα μέσα» όπως και πάλι μας λέει ο Κλαούζεβιτς. Τα «μέσα» αυτά τα βλέπουμε καθημερινά.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Το κείμενο αποτελεί εμπλουτισμένο απόσπασμα ομιλίας μου στις 21 Ιανουαρίου «Ο Αρχιεπίσκοπος και Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και η Εποχή του» στο Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ´, με αφορμή την καθιερωμένη ετήσια εκδήλωση μνήμης και τιμής για την ονομαστική εορτή του Αρχιεπισκόπου.
