Έφυγε σήμερα από τη ζωή, σε ηλικία 69 ετών, η σημαντική Κύπρια εικαστικός Κούλα Σαββίδου, αφήνοντας πίσω της ένα έργο βαθιά ποιητικό, στοχαστικό και σωματικό, που κινήθηκε στα όρια του χρόνου, της μνήμης και της μεταμόρφωσης.
Η Κούλα Σαββίδου γεννήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου 1956 στο Λονδίνο, μια ημερομηνία «εκτός κανονικού ημερολογίου», όπως εύστοχα σημείωσε σε σημερινή του ανάρτηση ο εικαστικός Χριστόδουλος Παναγιώτου, αποτυπώνοντας με συγκίνηση τη ζωή και τη διαδρομή της. Αν και γεννημένη στο Λονδίνο, μεγάλωσε στη Λεμεσό, ενώ τα τελευταία χρόνια είχε τη βάση της στη Λευκωσία.
Όσοι τη γνώρισαν κάνουν λόγο για έναν άνθρωπο βαθιά πρόσχαρο, ζεστό και ιδιαίτερα αγαπητό, με μια ήρεμη γενναιοδωρία και μια σπάνια ικανότητα να δημιουργεί σχέσεις εμπιστοσύνης και φροντίδας, στοιχεία που διαπερνούσαν τόσο την προσωπική της στάση ζωής όσο και το καλλιτεχνικό της έργο.
Η Κούλα Σαββίδου υπήρξε μια αθόρυβη, αλλά ουσιαστική παρουσία στην κυπριακή σύγχρονη τέχνη· μια δημιουργός που εργάστηκε υπομονετικά ενάντια στη λήθη και μας άφησε έργα που συνεχίζουν να στέκουν, να περιμένουν και να μεταμορφώνονται.
Σπουδές και καλλιτεχνική πορεία
Σπούδασε Πλαστικές Τέχνες στην École Nationale des Beaux-Arts de Lyon στη Γαλλία (1975–1981). Από το 1976 άρχισε να εκθέτει τη δουλειά της στην Κύπρο και στο εξωτερικό, συμμετέχοντας σε πλήθος ομαδικών εκθέσεων και παρουσιάζοντας ατομικές εκθέσεις κυρίως στην Κύπρο. Ανάμεσα στις σημαντικές διεθνείς παρουσίες της συγκαταλέγονται η Μπιενάλε Νέων Καλλιτεχνών της Ευρώπης και της Μεσογείου στη Βαρκελώνη (1987) και η 17η Μπιενάλε Αλεξάνδρειας (1991), καθώς και η διοργάνωση Mediterraneo per l’ Arte Contemporanea (1989).
Στις ατομικές της εκθέσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι:
- Των Μοναχικών Διάβαση – Αδιαβάτων Μονοπατιών, Κέντρο Τέχνης Diaspro, Λευκωσία (1995)
- Σιωπηροί Διάλογοι – Σιωπηρές Συμφωνίες, Κέντρο Τέχνης Diaspro, Λευκωσία (1987)
- Installations, Studio Interior, Λεμεσός (1987)
- Γκαλερί Θεμέλιο, Λεμεσός (1984)
Παράλληλα, συμμετείχε σε σημαντικές ομαδικές εκθέσεις στην Κύπρο και το εξωτερικό μέχρι και τα τελευταία χρόνια, όπως η «Ανάβασις» (γκαλερί Ρόντεο, Αθήνα, 2022) και η «Till we meet again» στο CVAR (Λευκωσία, 2021–2022).
Το έργο της
Ζωγράφος και γλύπτρια, με κύριο μέσο τη γλυπτική, η Σαββίδου δημιούργησε ζωγραφικές κατασκευές στον χώρο και επιτοίχια έργα, χρησιμοποιώντας γύψο, ξύλο, μέταλλο και ευρεθέντα υλικά. Το έργο της χαρακτηρίζεται από έναν ιδιότυπο υπερρεαλισμό και από μορφές μυθολογικές, εύθραυστες και ταυτόχρονα στιβαρές: σώματα μισά άνθρωποι, μισά πουλιά, μορφές σε διαρκή μετάβαση, εγκλωβισμένες σε έναν αέναο κύκλο ζωής και μεταμόρφωσης.
Μέσα από συνδυασμούς βαριών και αιχμηρών αντικειμένων, δημιουργούσε έργα υψηλής ευαισθησίας, μιλώντας για αρχαίους μύθους, γυναικείες ιστορίες μεταμόρφωσης, μητρότητας και απώλειας, αλλά και για την αδυναμία της κοινωνίας να αναγνωρίσει τον καλλιτέχνη ως καταλύτη της εποχής. Τα γλυπτά της, συνήθως σε γήινους τόνους, μοιάζουν να ανήκουν στη γη, στο φως του ήλιου, του φεγγαριού και των αστεριών.
Έργα της βρίσκονται σήμερα στην Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Τέχνης Κύπρου, σε πολιτιστικά κέντρα και σε ιδιωτικές συλλογές σε Κύπρο, Ελλάδα, ΗΠΑ, Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία, Ιταλία και Ελβετία.
«Δούλεψε υπομονετικά ενάντια στη λήθη»
Στο αποχαιρετιστήριο κείμενό του, ο Χριστόδουλος Παναγιώτου μίλησε για μια καλλιτέχνιδα που έζησε «στα περιθώρια του χρόνου», αφιερώνοντας μεγάλο μέρος της ζωής της στη φροντίδα των άλλων, και που επέστρεψε στην τέχνη με ευθραυστότητα αλλά και ελπίδα. Θύμισε, μεταξύ άλλων, τη σκηνογραφική της δουλειά στο «Περιμένοντας τον Γκοντό» στο Θέατρο Πράξις στη Λεμεσό, αλλά και τα όνειρά της για μια μονογραφία και μια αναδρομική έκθεση: «μια έκθεση που να μιλά ακόμη για το σήμερα».
Η σκέψη όλων στρέφεται στην κόρη της Νεφέλη, στα εγγόνια της, στην οικογένειά της και στους οικείους της ανθρώπους.
Το 2024, το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών τίμησε το έργο της με αφιέρωμα στο πλαίσιο της σειράς Art in the City, αναδεικνύοντας τη διαδρομή, τη σκέψη και τον ιδιαίτερο εικαστικό της κόσμο:
