Το 2026 αποτελεί έτος συνέχισης των παρεμβάσεων του Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «ΘΑλΕΙΑ», με βασικό στόχο την ολοκλήρωση έργων που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο υλοποίησης, αλλά και τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής που έχει ήδη επιτευχθεί.
Τα στοιχεία που συγκέντρωσε και παρουσιάζει ο Φιλελεύθερος δείχνουν ότι τα έργα που μεταμορφώνουν την Κύπρο συνεχίζονται και θα αναβαθμίσουν τη ζωή των πολιτών στην Κύπρο, μέσα από τη συγχρηματοδότηση της ΕΕ.
Το 2026 αποτελεί επίσης έτος εντατικής προετοιμασίας για τη νέα προγραμματική περίοδο 2028-2034, σύμφωνα με την Ανθή Φιλιππίδου, διευθύντρια Πολιτικής Συνοχής και Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, ώστε η Κύπρος να παραμείνει ευθυγραμμισμένη με τις νέες ευρωπαϊκές στρατηγικές προτεραιότητες.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της ανάληψης της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η Κύπρος έχει σημαντικούς φακέλους να διαπραγματευτεί, όπως το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και το νέο Κανονιστικό Πλαίσιο της Πολιτικής Συνοχής, γεγονός που καθιστά το 2026 έτος στρατηγικής σημασίας τόσο σε εθνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Έργα προς ολοκλήρωση
Εντός του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθούν σημαντικά έργα αστικής και κοινωνικής υποδομής, όπως το Πολυλειτουργικό Πάρκο στο Τσιακκιλερό και το Παττίχειο Πάρκο στη Λάρνακα, η ανάπλαση του εξωτερικού περιμετρικού τόξου της Τάφρου στη Λευκωσία, η ανάπλαση του αστικού ιστού της Κάτω Πάφου, καθώς και η δημιουργία χώρου αθλητικών δραστηριοτήτων και υγιούς απασχόλησης στη Σωτήρα.
Παράλληλα, το 2026 αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το νέο Μέλαθρο Ευγηρίας στη Λάρνακα, το οποίο αναμένεται να ενισχύσει τις κοινωνικές υποδομές φροντίδας, ενώ στον τομέα της κλιματικής ανθεκτικότητας ολοκληρώνονται έργα όπως η κατασκευή κυματοθραυστών σε Περβόλια και Ορόκλινη με στόχο την προστασία των παραλιών από τη διάβρωση, καθώς και έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και πλημμυρικής αποσυμφόρησης στη Λάρνακα και Λεμεσό.
Την ίδια στιγμή, συνεχίζεται η υλοποίηση έργων με πολυετή χαρακτήρα και στρατηγική σημασία, όπως ο περιμετρικός αυτοκινητόδρομος Λευκωσίας, ο εκσυγχρονισμός του ηλεκτρικού δικτύου, η αναβάθμιση της Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, η ίδρυση Τεχνικής Σχολής Πράσινων Επαγγελμάτων στη Λάρνακα, έργα υδατικής ανθεκτικότητας και έργα ψηφιακής αναβάθμισης δημοσίων υπηρεσιών και προϊόντων. Συνεχίζεται επίσης η υλοποίηση Σχεδίων Χορηγιών και Προγραμμάτων για την έρευνα, την στήριξη της επιχειρηματικότητας και την απασχόληση ανέργων, νέων και ευάλωτων ομάδων.
Δαπανήθηκαν περίπου €700 εκατ.
Η συνολική δημόσια δαπάνη του Προγράμματος «ΘΑλΕΙΑ 2021-2027» ανέρχεται σε περίπου €1,5 δισ., εκ των οποίων €968 εκατ. προέρχονται από τα Ευρωπαϊκά Ταμεία Πολιτικής Συνοχής και €519 εκατ. από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Πρόκειται, σημειώνει η κ. Φιλιππίδου, για τη μεγαλύτερη κατανομή κονδυλίων που έχει λάβει ποτέ η Κύπρος από τα Ταμεία Πολιτικής Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που καθιστά το Πρόγραμμα έναν από τους σημαντικότερους αναπτυξιακούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς της χώρας κατά την τρέχουσα περίοδο Μέχρι σήμερα έχουν ήδη δαπανηθεί περίπου €700 εκατ., ενώ το 100% του προϋπολογισμού του Προγράμματος έχει ενεργοποιηθεί μέσω ενταγμένων έργων, γεγονός που διασφαλίζει τη σταθερή ροή υλοποίησης τα επόμενα χρόνια.
Σε επίπεδο απορρόφησης, η Κύπρος έχει επιτύχει τον ετήσιο στόχο απορρόφησης για το 2025 και, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατατάσσεται 4η μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ σε ρυθμούς απορρόφησης για το Πρόγραμμα «ΘΑλΕΙΑ 2021-2027», επιβεβαιώνοντας τη συστηματική και αποτελεσματική διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων.
Κομβικό έτος το 2025
Δεν είναι μόνο τα έργα που θα υλοποιηθούν το 2026 αλλά σημασία έχει τι έργα έγιναν και την προηγούμενη χρονιά. Το 2025 αποτέλεσε κομβικό έτος για το Πρόγραμμα Πολιτικής Συνοχής «ΘΑλΕΙΑ 2021-2027», καθώς ήταν η χρονιά κατά την οποία το Πρόγραμμα πέρασε οριστικά από τη φάση της ενεργοποίησης σε τροχιά πλήρους και μετρήσιμης υλοποίησης, με απτά αποτελέσματα για τους πολίτες. Σύμφωνα με τα στοιχεία, κατά τη διάρκεια του έτους ολοκληρώθηκαν και εγκαινιάστηκαν σημαντικά έργα σε ολόκληρη την Κύπρο, τα οποία καλύπτουν κρίσιμους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής ζωής.
Ενδεικτικά αναφέρονται οι υπερσύγχρονες κτηριακές εγκαταστάσεις της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου, που ενισχύουν ουσιαστικά την έρευνα, την καινοτομία και τη σύνδεση εκπαίδευσης-οικονομίας, το δημοτικό πάρκο Σαλίνα το οποίο πρόσφατα η Λάρνακα έλαβε και τη διάκριση της «Πράσινης Πόλης» στην κατηγορία «Πολιτισμός και Περιβάλλον» στα Παγκύπρια Βραβεία Πράσινες Πόλεις & Πράσινες Κοινότητες 2025 και το Κέντρο Δημιουργικής Ενασχόλησης στη Λάρνακα, καθώς και η ανάπλαση του Παλαιού ΓΣΠ σε χώρο πρασίνου και αναψυχής στη Λευκωσία, ένα εμβληματικό έργο αστικής αναζωογόνησης.
Στον τομέα της πράσινης μετάβασης, ολοκληρώθηκε το φωτοβολταϊκό πάρκο του Δήμου Αραδίππου, ενώ προχώρησαν έργα όπως η πράσινη και έξυπνη διαχείριση ενέργειας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, η ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και δημόσιων κτηρίων και η δημιουργία σχολικών μονάδων μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας.
Παράλληλα, ιδιαίτερα σημαντικό αποτύπωμα είχε και η κοινωνική διάσταση του Προγράμματος, μέσα από δράσεις που αφορούν την παιδική φροντίδα, την κοινωνική ένταξη και τη στήριξη ευάλωτων ομάδων. Προγράμματα όπως το Σχέδιο Επιδότησης Διδάκτρων και Σίτισης Παιδιών μέχρι 4 ετών, οι δομές φροντίδας και απασχόλησης παιδιών, οι υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας και οι δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης για άτομα με αναπηρία, η λειτουργία Κέντρου Οικογενειακής Παρέμβασης και Στήριξης για τον Αυτισμό, καθώς και οι δράσεις σχολικής και κοινωνικής ένταξης καταδεικνύουν ότι το «ΘΑλΕΙΑ» δεν περιορίζεται μόνο σε έργα υποδομής, αλλά αποτελεί επένδυση στους ανθρώπους και συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς. Συνολικά, μέχρι το τέλος του 2025, περισσότερα από 150 έργα βρίσκονταν σε εξέλιξη ή είχαν ολοκληρωθεί στο πλαίσιο του Προγράμματος, επιβεβαιώνοντας ότι το «ΘΑλΕΙΑ» παράγει πλέον μετρήσιμα και ορατά αποτελέσματα για την οικονομία και την κοινωνία.
Θετικός απολογισμός και χειροπιαστά οφέλη
Ο μέχρι σήμερα απολογισμός του Προγράμματος «ΘΑλΕΙΑ» είναι ιδιαίτερα θετικός, εξηγεί η κ. Φιλιππίδου. «Η Κύπρος έχει ενισχύσει σημαντικά τη θεσμική της ικανότητα στη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων μεγάλης κλίμακας, επιτυγχάνοντας υψηλούς ρυθμούς απορρόφησης, έγκαιρη ενεργοποίηση του προϋπολογισμού και υλοποίηση έργων με πραγματικό κοινωνικό, οικονομικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι μεταφράζονται πλέον σε χειροπιαστά οφέλη για την καθημερινότητα των πολιτών: καλύτερες υποδομές, ισχυρότερη κοινωνική προστασία, περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης, ανάπτυξη δεξιοτήτων, ενίσχυση της οικογένειας, στήριξη των ευάλωτων ομάδων και αναβάθμιση της ποιότητας ζωής».
Σε ό,τι αφορά την επόμενη προγραμματική περίοδο, σημειώνει, σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον που μεταβάλλεται, στόχος μας είναι η διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής, η ενίσχυση του κοινωνικού χαρακτήρα της Πολιτικής Συνοχής, η περαιτέρω στήριξη της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης και η διασφάλιση ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως μοχλός βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης για τη χώρα. Υπάρχουν όμως και προκλήσεις σχετίζονται με τη διαχείριση της πολυπλοκότητας ενός πολυταμειακού Προγράμματος, τον συντονισμό πολλών εμπλεκόμενων φορέων και την ανάγκη προσαρμογής σε μεταβαλλόμενες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες. Η διευθύντρια Πολιτικής Συνοχής και Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου επισημαίνει ότι ιδιαίτερες πιέσεις δημιουργούνται από την ενεργειακή κρίση, την κλιματική αλλαγή, τις αυξημένες ανάγκες για υδατική ανθεκτικότητα, καθώς και από τις δημογραφικές αλλαγές και τις κοινωνικές προκλήσεις.
Οι προκλήσεις αυτές αντιμετωπίζονται μέσω συνεχούς παρακολούθησης, θεσμικής ευελιξίας και έγκαιρων τροποποιήσεων του Προγράμματος, ώστε να παραμένει ευθυγραμμισμένο με τις στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ και τις πραγματικές ανάγκες της κυπριακής κοινωνίας.
