Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αιφνίδια ανατροπή των εμπορικών ισορροπιών που η ίδια επιδίωξε να διαμορφώσει στη Νότια Αμερική. Η συμφωνία που υπέγραψε με τη Mercosur, αποτέλεσμα πολυετών διαπραγματεύσεων και βασικό εργαλείο διείσδυσης των ευρωπαϊκών προϊόντων στις λατινοαμερικανικές αγορές, απειλείται πλέον άμεσα από μια μεταγενέστερη διμερή συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Αργεντινής, η οποία εισάγει ένα νέο, δεσμευτικό και νομικά υπερισχύον πλαίσιο.
Στον πυρήνα αυτής της εξέλιξης βρίσκεται η συμφωνία ARTI (Agreement on Reciprocal Trade and Investment), η οποία ανακοινώθηκε τον Νοέμβριο, μετά την πολιτική ενίσχυση της κυβέρνησης του Χαβιέρ Μιλέι, και υπογράφηκε επίσημα στις 5 Φεβρουαρίου. Η συμφωνία αυτή εγκαθιδρύει ένα σύστημα προνομιακής μεταχείρισης των αμερικανικών προϊόντων και επανακαθορίζει τους κανόνες χρήσης ονομασιών προϊόντων, εισάγοντας την έννοια των «κοινόχρηστων όρων».
Αυτό το σημείο είναι καθοριστικό, καθώς μεταβάλλει ριζικά την έννοια της προστασίας των ευρωπαϊκών προϊόντων γεωγραφικής ένδειξης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε επενδύσει σημαντικό πολιτικό και οικονομικό κεφάλαιο στη διασφάλιση της προστασίας των προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ στις αγορές της Mercosur. Ωστόσο, η συμφωνία ΗΠΑ-Αργεντινής δημιουργεί ένα παράλληλο νομικό σύστημα, το οποίο επιτρέπει τη χρήση ευρωπαϊκών ονομασιών χωρίς τους αντίστοιχους περιορισμούς.
Συγκεκριμένα, η Αργεντινή δεσμεύεται ότι δεν θα περιορίζει την πρόσβαση αμερικανικών προϊόντων στην αγορά της όταν χρησιμοποιούν ονομασίες που θεωρούνται «γενικές», εφόσον δεν αποδεικνύεται αποκλειστική σύνδεση της ονομασίας με συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή. Στον κατάλογο των ονομασιών που εντάσσονται σε αυτό το καθεστώς περιλαμβάνονται:
Τυριά: Asiago, Burrata, Fontina, Gorgonzola, Grana, Mascarpone, Mozzarella, Parmiggiano, Pecorino, Provolone, Ricotta, Romano, Brie, Camembert, Edam, Emmental, Gouda, καθώς και η Φέτα.
Αλλαντικά και προϊόντα κρέατος: Bologna, Capocollo, Mortadella, Pancetta, Prosciutto, Salame, Bratwurst, Chorizo, Kielbasa.
Η πρακτική συνέπεια είναι ότι οι ονομασίες αυτές παύουν να λειτουργούν ως αποκλειστικοί δείκτες προέλευσης στην αγορά της Αργεντινής. Μπορούν πλέον να χρησιμοποιούνται για προϊόντα που παράγονται εκτός των περιοχών που τους έδωσαν ιστορικά το όνομά τους.
Νομιμοποίηση των απομιμήσεων και μεταβολή του ανταγωνισμού
Η αλλαγή αυτή μετατρέπει τις ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις από εργαλεία προστασίας σε περιγραφικούς όρους, χωρίς νόημα. Οι Αμερικανοί παραγωγοί αποκτούν τη δυνατότητα να διαθέτουν προϊόντα με τις ίδιες ονομασίες, χωρίς να υποχρεούνται να τηρούν τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές παραγωγής. Αυτό μειώνει σημαντικά το κόστος παραγωγής τους και δημιουργεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των αυθεντικών ευρωπαϊκών προιόντων.
Για πρώτη φορά, προϊόντα που φέρουν ιστορική και γεωγραφική ταυτότητα μετατρέπονται σε εμπορικούς όρους ελεύθερης χρήσης σε μια ολόκληρη περιφερειακή αγορά. Παράλληλα, δημιουργείται σύγχυση στους καταναλωτές, οι οποίοι δεν θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να διακρίνουν εύκολα την αυθεντική προέλευση.
Ποια είναι η ρήτρα προτεραιότητας που αποκλείει την Ευρώπη
Η συμφωνία περιλαμβάνει κρίσιμη ρήτρα προτεραιότητας, σύμφωνα με την οποία η Αργεντινή δεν μπορεί να εφαρμόσει μελλοντικές εμπορικές υποχρεώσεις που θα περιορίζουν τα δικαιώματα που παραχωρήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν η συμφωνία ΕΕ-Mercosur προβλέπει προστασία των ευρωπαϊκών προϊόντων, η Αργεντινή δεν μπορεί να επιβάλει περιορισμούς που θα έρχονταν σε αντίθεση με τις δεσμεύσεις προς τις ΗΠΑ.
Παράλληλα, απαγορεύεται η επιβολή τεχνικών προτύπων ή πιστοποιήσεων που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εμπόδια στο εμπόριο αμερικανικών προϊόντων. Στην πράξη, η Ευρωπαϊκή Ένωση χάνει τη δυνατότητα να επιβάλει το δικό της σύστημα προστασίας στην αργεντινή αγορά.
Δασμολογικά πλεονεκτήματα και ανακατανομή αγορών
Η συμφωνία προβλέπει μείωση ή κατάργηση δασμών για ένα ευρύ φάσμα προϊόντων:
– Μηχανήματα
– Φαρμακευτικά προϊόντα
– Τεχνολογία
– Αυτοκίνητα
– Χημικά
– Αγροτικά προϊόντα
Αυτό δημιουργεί ένα νέο εμπορικό περιβάλλον, στο οποίο οι αμερικανικές επιχειρήσεις αποκτούν προνομιακή πρόσβαση. Ταυτόχρονα, η Αργεντινή αποκτά ευκολότερη πρόσβαση στην αμερικανική αγορά για τα δικά της αγροτικά προϊόντα, ιδιαίτερα το βοδινό κρέας. Η εξέλιξη αυτή μεταβάλλει τις παγκόσμιες ροές εμπορίου και περιορίζει τα αναμενόμενα οφέλη της ευρωπαϊκής συμφωνίας με τη Mercosur.
Πρόσβαση των ΗΠΑ στα στρατηγικά ορυκτά
Η συμφωνία επεκτείνεται και στον τομέα των φυσικών πόρων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν προνομιακή πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά της Αργεντινής, μεταξύ των οποίων: λίθιο, χαλκός.
Η συνεργασία περιλαμβάνει επενδύσεις, τεχνική υποστήριξη και χρηματοδότηση, ενισχύοντας την αμερικανική παρουσία στον τομέα των στρατηγικών πόρων. Η συμφωνία περιλαμβάνει και πρόβλεψη για τη διασυνοριακή μεταφορά δεδομένων.
Η Αργεντινή επιτρέπει τη μεταφορά προσωπικών και εμπορικών δεδομένων προς τις ΗΠΑ, δεν επιβάλλει δασμούς σε ψηφιακές υπηρεσίες και δεν εφαρμόζει περιορισμούς στις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Αυτό διευκολύνει τη δραστηριότητα των αμερικανικών ψηφιακών εταιρειών.
Εντάσσεται επίσης σε μια ευρύτερη στρατηγική.των Ηνωμένων Πολιτειών που επιδιώκουν την ενίσχυση της επιρροής τους στη Λατινική Αμερική, τον περιορισμό της κινεζικής παρουσίας, την αναδιάρθρωση των εμπορικών συμμαχιών
Ωστόσο, η Κίνα παραμένει βασικός εμπορικός εταίρος της Αργεντινής και διατηρεί ισχυρή οικονομική παρουσία.
Προκειτει για ενα νέο εμπορικό τοπίο για την Ευρώπη και θα τεθεί σε ισχύ εντός 60 ημερών από την έγκρισή της.
Αντίθετα, η συμφωνία ΕΕ-Mercosur δεν έχει ακόμη επικυρωθεί πλήρως.
