Ο Απρίλης του 1956 βρίσκει τον Γρηγόρη Αυξεντίου, με το ψευδώνυμο τότε «Άρης», και την αντάρτικη ομάδα του στο Μοναστήρι της Παναγίας του Μαχαιρά. Ο Ηγούμενος της Μονής Ειρηναίος από την Κερύνεια, με ρίζες μικρασιατικές, ήταν απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, μορφωμένος, καταρτισμένος, βαθειά πνευματικός ιερωμένος εγκαθιδρύεται Ηγούμενος της Ιεράς Βασιλικής και Σταυροπηγιακής Μονής Μαχαιρά, στις 4 Σεπτεμβρίου 1949, σε ηλικία 25 χρόνων. Το 1956 ο Αυξεντίου ήταν 28 χρόνων και ο Ειρηναίος 32 χρόνων. Οι δύο νέοι δέθηκαν ψυχικά αφού είχαν κοινά οράματα και απέραντη αγάπη για την Ελλάδα.
«Ο Αυξεντίου ήταν ψηλός, σωματικά αδύνατος, τύπος νευρώδης, ευκολοπρόσβλητος σε κρυολογήματα, αλλά και μανιώδης καπνιστής», μας αναφέρει ο συναγωνιστής του στον Πενταδάκτυλο Θάσος Σοφοκλέους. Από τον Αυγουστή Ευσταθίου, τον «Ματρόζο», στον οποίο ο Αυξεντίου είχε μεγάλη αδυναμία, μαθαίνουμε ότι ο Μάστρος του ήταν και τουρτούρης. «Ο Αυξεντίου καθόταν στο βάθος του κρησφυγέτου, επέλεγε πάντα το βάθος, γιατί ήταν ‘τουρτούρης’ όπως εμένα», μας πληροφορεί ο συναγωνιστής του ήρωα κατά την μάχη του Μαχαιρά.
Όταν στα μέσα Απριλίου 1956, ο Αυξεντίου, παραπονέθηκε για ενοχλήσεις στη κοιλιά, με δυνατό και επίμονο πόνο, ο ηγούμενος Ειρηναίος κάλεσε τους γνωστούς του γιατρούς Κώστα και Ισμήνη Τσέλλου από τη Λευκωσία, οι οποίοι τον επισκέπτονταν συχνά στο μοναστήρι, να έλθουν «γιατί ένας μοναχός ήταν άρρωστος». Εν τω μεταξύ, ο Αυξεντίου είχε αφήσει μια πλούσια, πυκνή γενειάδα και κυκλοφορούσε στο μοναστήρι ως μοναχός Χρύσανθος, παίρνοντας το όνομα του πραγματικού μοναχού Χρύσανθου, ο οποίος είχε μεταβεί στην Ελλάδα. Η διάγνωση των γιατρών ήταν «οξεία σκωληκοειδίτις» και έχρηζε άμεσης εγχείρησης.
Ενημερώθηκε πάραυτα ο Αρχηγός Διγενής, ο οποίος βρισκόταν τότε στα βουνά του Κύκκου, και κινητοποιήθηκαν οι μηχανισμοί της Οργάνωσης για τη μεταφορά του υπαρχηγού της Ε.Ο.Κ.Α. στη Λεμεσό για εγχείρηση, ενώ εισήγηση για να γίνει η επέμβαση στη Μονή, είχε απορριφθεί. Ο δημοσιογράφος και ερευνητής Ανδρέας Καουρής, στον Β΄ τόμο του βιβλίου του Γρηγόρης Αυξεντίου – η ζωή και η δράση του Σταυραετού του Μαχαιρά, αναφέρει: «H ευθύνη για τη διευθέτηση των σχετικών με την εγχείρηση θεμάτων ανατίθεται στον τομεάρχη Λεμεσού Δήμο Χατζημιλτή και σε μια μικρή ομάδα αγωνιστών. Μεγάλη και ιστορική η ευθύνη να επιλεγεί ο χειρουργός…»
Με τη συνδρομή του Ανδρέα Αγγελόπουλου, υπευθύνου τότε των συνδέσμων της πόλης και επαρχίας Λεμεσού, γίνεται έρευνα ώστε να επιλεγεί ο κατάλληλος χειρουργός. Δεν δυσκολεύτηκε ο αγωνιστής Αγγελόπουλος να επιλέξει τον Νίκο Σ. Αναστασιάδη, γενικό χειρουργό, ο οποίος ήταν και μέλος της Οργάνωσης. «Ο γιατρός ανταποκρίθηκε λέγοντας, ΄ευχαριστώ, και με τιμά η πρόταση να χειρουργήσω ένα καταζητούμενο’, μη γνωρίζοντας φυσικά, ότι επρόκειτο για τον Γρηγόρη Αυξεντίου», μας εξιστορεί ο Ανδρέας Αγγελόπουλος. «Με εισήγηση μου επιλέγεται και δεύτερος γιατρός, ο χειρουργός Πανίκος Μιχαηλίδης από το κυβερνητικό Νοσοκομείο Λεμεσού, του οποίου ο αδελφός ήταν μέλος της Οργάνωσης», μας πληροφορεί ο τομεάρχης Λεμεσού Δήμος Χατζημιλτής. Ο γιατρός Μιχαηλίδης, 32 χρόνων από τη Λεμεσό, είχε σπουδάσει ιατρική στη Γλασκώβη και εκπαιδευτεί στη χειρουργική στο Λονδίνο.
Στήθηκε επιχείρηση
Ο Αγγελόπουλος ενημερώνει τον γιατρό Αναστασιάδη για την επιθυμία της Οργάνωσης να υπάρχει και δεύτερος γιατρός. «Αυτός όχι μόνο δεν έφερε οποιανδήποτε ένσταση αλλά εξέφρασε την χαρά του και, ίσως, να ένοιωσε και μια ανακούφιση αφού θα μοιραζόταν την μεγάλη ευθύνη» μας πληροφορεί ο αγωνιστής Ανδρέας Αγγελόπουλος.
H επιχείρηση της μετάβασης του «Άρη» στη Λεμεσό υπήρξε άψογη. Στις 22 Απριλίου 1956 ο γιατρός ενημερώνεται από τον Δήμο Χατζημιλτή να είναι έτοιμος για την παραλαβή του ασθενούς. Η κλινική διαθέτει 6 κρεβάτια και ο δρόμος από κάτω είναι πάντα γεμάτος από κόσμο και τα στρατιωτικά αυτοκίνητα των Άγγλων να περιπολούν συνεχώς. Η ασφάλεια πρέπει να εξασφαλισθεί πλήρως. Η άφιξη του ασθενούς αναβάλλεται μέχρι την Κυριακή των Βαΐων, 29 Απριλίου, 1956 όταν η κίνηση της αγοράς θα είναι λιγοστή και ο γιατρός να διευθετήσει τα εξιτήρια των υπόλοιπων ασθενών του ώστε να μην υπάρχει άλλος ασθενής στη κλινική.
«Tην Κυριακή των Βαΐων 1956, κατόπιν συγκαταθέσεως του Διγενή, ο Γρηγόρης Αυξεντίου ενεδύθη ως Αρχιμανδρίτης, και με ράβδον, σταυρόν και επανωκαλύμαυχον μετέβη δι΄αυτοκινήτου εις Λεμεσόν όπου υπέστη εγχείρησιν σκωληκοειδίτιδος» αφηγείται ο Ηγούμενος της Μονής Μαχαιρά Ειρηναίος στο Χρονικόν του Αγώνος της Ε.Ο.Κ.Α.
Μετά από επιμονή του ίδιου του Αυξεντίου οι γιατροί χρησιμοποίησαν τοπική αναισθησία. Δεν ήθελε να χάσει επαφή με το περιβάλλον. Δεν διενοείτο ο ήρωας να συλληφθεί ποτέ από τους Άγγλους και μάλιστα ενώ θα βρισκόταν υπό γενική αναισθησία.
«Ο γιατρός Νίκος Σ. Αναστασιάδης δεν εγκατέλειψε την κλινική του καθόλου κατά τη διάρκεια της παραμονής του ήρωα εκεί, ενώ εγώ κοιμόμουν τα βράδια στο ίδιο δωμάτιο δίπλα από τον Αυξεντίου», μας εκμυστηρεύθηκε ο τομεάρχης Λεμεσού Δήμος Χατζημιλτής. Ο Αυξεντίου παρέμεινε στην κλινική μέχρι την Μεγάλη Πέμπτη, 3 Μαίου 1956. Ο γιατρός σημειώνει στo ημερολόγιο της κλινικής του στη σελίδα 327 και με αύξοντα αριθμό ασθενούς 76 :
«Όνομα – Πάτερ Χρύσανθος Μαχαιριώτης, χωριό Μονή, ηλικίας 35 ετών. Ημερομηνία εισόδου 29 Απριλίου 1956, ημέρα Κυριακή πρωί. Ημερομηνία εξόδου 3 Μαίου 1956, ημέρα Πέμπτη πρωί. Ασθένεια: Οξεία σκωληκοειδίτις. Εγχείρηση λαπαρατομή, σκωληκοειδεκτομή. Τελική ραφή. Χειρουργήσας ιατρός Νίκος Αναστασιάδης, βοηθός Πανίκος Μιχαηλίδης, χειρουργός Νοσοκομείου.»
Με συνεχείς προφυλάξεις και τη συνεχή φρούρηση της περιοχής από αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α, μεταφέρεται με αυτοκίνητο από την κλινική. Κατά την επιστροφή, προς την Μονή Μαχαιρά, οδηγούσε ο Μανώλης Σαββίδης, μαζί με τους Δήμο Χατζημιλτή και Ανδρέα Παπαδόπουλο, οι οποίοι κάθονταν μπροστά, ενώ στο πίσω κάθισμα κάθονταν η δασκάλα Ελένη Μοσφίλη- Λοίζου με τη μαθήτρια του Παγκυπρίου Γυμνασίου Φανερωμένης Αλίκη Στρογγυλού -Χατζημάρκου και στο μέσο τους ο Αυξεντίου.
Η Ελένη και η Αλίκη είχαν φτάσει στη Λεμεσό από την Λευκωσία την προηγουμένη και διανυκτέρευσαν στο σπίτι της Νίνας Δρουσιώτου- Χατζημιλτή. Η Αλίκη Στρογγυλού – Χατζημάρκου μαθήτρια τότε στην πέμπτη τάξη του Παγκυπρίου Γυμνασίου μας διηγείται: «Φτάνοντας στην κλινική δεν γνωρίζαμε ποιον θα συναντούσαμε και πού θα πηγαίναμε. Βγήκαμε τις σκάλες της κλινικής και στο βάθος ενός διαδρόμου είδαμε ένα ιερωμένο. Ήρθε προς εμάς και εγώ εντστικτωδώς έσκυψα και του φίλησα το χέρι. Αντιλήφθηκα, όμως, αμέσως μετά ότι ήταν ο Αυξεντίου, αναγνωρίζοντας τον από τα χαρακτηριστικά αραιά μπροστινά του δόντια. Όταν ξεκινήσαμε με το αυτοκίνητο από την Λεμεσό, μας είχε προειδοποιήσει, ότι κάτω από τα ράσα του είχε αυτόματο όπλο και αν συνέβαινε οτιδήποτε στο δρόμο θα έδιδε μάχη. Τον θυμάμαι δίπλα μου, που κρατούσε το πλευρό του, αλλά δεν μπορώ να πώ αν ήταν την πληγή του που κρατούσε ή το όπλο που είχε κρυμμένο κάτω από τα ράσα του.Κατά τη διαδρομή ήταν εύχαρις και αστειευόταν.Ήταν πολύ απλός και ανθρώπινος με τους γύρω του. Δεν προσπαθούσε να κρυφθεί όταν συναντούσαμε κόσμο στο δρόμο. Ενώ διασχίζαμε το χωριό Αγία Βαρβάρα, ένα τσούρμο από μικρά παιδιά βλέποντας το αυτοκίνητο μας άρχισαν να φωνάζουν ρυθμικά: ‘Να΄τος ο Διγενής, περνά ο Διγενής!’ Ο Αυξεντίου ακούοντας αυτά, χαριτολογώντας, μας είπε: ‘Ρε τους μπαστάρτους έννα μας προδώσουν με τις φωνές τους!’ Δεν συναντήσαμε άλλες δυσκολίες. Με ανέκδοτες ιστορίες που μας διηγιόταν από τη δράση του, φθάσαμε σχεδόν στη Μονή Μαχαιρά όταν ξαφνικά στην τελευταία στροφή του δρόμου, σε ένα ύψωμα, αντίκρισα το δεκατριάχρονο ξαδελφάκι μου Λάκη Αναστασιάδη, τον γνωστό σήμερα καρδιόλογο, να αγναντεύει… τους περαστικούς! Φοβήθηκα μήπως με αναγνωρίσει και έσκυψα το κεφάλι μου κάτω στο αυτοκίνητο. Γνώριζα ότι ο Ηγούμενος Ειρηναίος ήταν πρώτος ξάδελφος του και αργότερα πληροφορήθηκα ότι ο Λάκης με την οικογένεια του εφιλοξενείτο στη Μονή την Αγία Εβδομάδα. Δεν με είχε αντιληφθεί αλλά θυμόταν, όπως μου είπε αργότερα, τον ιερωμένο μέσα στο αυτοκίνητο…!»
Τη Δευτέρα του Πάσχα, 7 Μαίου 1956, ο γιατρός Νίκος Σ. Αναστασιάδης επισκέφθηκε τον Αυξεντίου, στο Μοναστήρι για παρακολούθηση της μετεγχειρητικής του κατάστασης και κοπή των ραφών της εγχείρησης. Τσούγκρισαν και τα πασχαλινά κόκκινα αυγά. Ο Αυξεντίου ευχαριστεί ξεχωριστά και με θέρμη τον γιατρό Αναστασιάδη, ο οποίος με βουρκωμένα μάτια τον αποχαιρετά, λέγοντας ότι έκαμε μόνο το καθήκον του προς ένα μεγάλο αγωνιστή. Λίγες μέρες αργότερα ο Διγενής έστειλε τις ευχαριστίες της Ε.Ο.Κ.Α. και τα συγχαρητήρια του στον γιατρό και τον τομεάρχη Χατζημιλτή.
Ο γιατρός Νίκος Σ. Αναστασιάδης έτυχε να ξανασυναντήσει τον Αυξεντίου, όπως αποκαλύπτει ο δημοσιογράφος Ανδρέας Καουρής στο δίτομο βιβλίο του για τη ζωή του ήρωα. Βρισκόταν ο γιατρός στο χωριό Ζωοπηγή με φίλους του όταν ένας νέος τον πλησιάζει και τον παρακαλεί να τον ακολουθήσει στο σπίτι του Μηνά Μηνά. Εκεί έκπληκτος αλλά και συγκινημένος αντικρίζει τον Αυξεντίου με τους άνδρες του. Ο Αυξεντίου παρακάλεσε τον γιατρό να εξετάσει ένα συναγωνιστή του που παρουσίαζε προβλήματα αναπνευστικά αλλά και ο γιατρός βρίσκει την ευκαιρία να ενημερωθεί για την εξέλιξη της υγείας του ήρωα μετά την εγχείρηση. Στις 3 Μαρτίου 1957, ημέρα Κυριακή ο Γρηγόρης Αυξεντίου, μετά από πολύωρη μάχη με τους Άγγλους έπεσε μαχόμενος στο κρησφύγετο του σε μια πλαγιά του βουνού κοντά στη Μονή Μαχαιρά.
Η κινητοποίηση, η ομαλή επέμβαση και μετεγχειρητική κατάσταση
Επομένως, γνωρίζουμε ότι από τα μέσα του Φεβρουαρίου του 1956 ο ήρωας υπέφερε από επεισόδια δυνατού κοιλιακού πόνου που παρουσιάζονταν ξαφνικά και που σε μερικές περιπτώσεις τον έριχναν κάτω. Όταν υποχωρούσε ο πόνος, ο Αυξεντίου μπορούσε να συνεχίζει τις φυσικές του δραστηριότητες, όπως πορείες στα βουνά, ακόμα και μέσα στο χιόνι. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για τη διάρκεια των επεισοδίων, ούτε και αν συνοδεύονταν από αναγούλα ή αν ο πόνος ήταν εντοπισμένος σε ορισμένο σημείο της κοιλιάς, ή ήταν διάχυτος ή είχε αντανάκλαση στην πλάτη. Τα επεισόδια συνεχίζονταν μέχρι και τα μέσα Απριλίου 1956, όταν ο Ηγούμενος της Μονής Mαχαιρά κάλεσε τον γιατρό Κώστα Τσέλλο από τη Λευκωσία. Ακολούθησε μεγάλη κινητοποίηση της Οργάνωσης με μηνύματα, αγγελιαφόρους, οδηγίες από τον Αρχηγό. Πολλοί αγωνιστές εκτέθηκαν σε μεγάλους κινδύνους για να οργανωθεί η νοσηλεία του ήρωα.
Τέσσερις γιατροί γνώριζαν το ιατρικό πρόβλημα του ήρωα, αλλά μόνο οι τρεις τον εξέτασαν. Η κ. Ισμήνη Τσέλλου, ιατρός μαιευτήρας, δεν πρέπει να εξέτασε τον Αυξεντίου. Συνόδευε, όμως, πάντοτε το σύζυγο της στις επισκέψεις του στο Μοναστήρι. «Έφερνε πάντα μαζί της αρκετά τρόφιμα, ακόμη και μουσακά που ήταν η αδυναμία του Αυξεντίου, ώστε ο ήρωας να την ονομάζει κυρία Μουσακά», περιγράφει ο Ηγούμενος Eιρηναίος στο δημοσιογράφο Αντρέα Καουρή. Ο ωτορινολαρυγγολόγος Κώστας Τσέλλος, λόγω της ειδικότητάς του, πιθανόν να μην ήταν σε θέση να κάμει τη διαφορική διάγνωση κοιλιακού πόνου, του οποίου μάλιστα τα χαρακτηριστικά δεν ήταν και τόσο τυπικά για οξεία σκωληκοειδίτιδα.
Οι χειρουργοί Νίκος Αναστασιάδης και Πανίκος Μιχαηλίδης, στη Λεμεσό, δεν είχαν την πολυτέλεια να παρακολουθήσουν την πορεία της ασθένειας για λίγες μέρες μέσα στην κλινική, ώστε να καταλήξουν στη σωστή διάγνωση. Ούτε και μπορούσαν να προβούν σε επιβεβαιωτικές εργαστηριακές εξετάσεις προτού προχωρήσουν στη χειρουργική επέμβαση, για προφανείς λόγους ασφάλειας του αγωνιστή. Το καθήκον και η υποχρέωσή τους περιορίζονταν στην άμεση χειρουργική αφαίρεση της σκωληκοειδούς απόφυσης, ώστε να επιστρέψει το γρηγορότερο ο ασθενής στην ασφάλεια που του πρόσφερε το καταφύγιό του στη Μονή.
Στο εξιτήριο σημείωμά του την Μεγάλη Πέμπτη 3 Μαϊου 1956, ο χειρουργός Νίκος Σ. Αναστασιάδης δεν περιγράφει ιστολογικά στοιχεία της αφαιρεθείσας απόφυσης ενδεικτικά οξείας ή χρόνιας φλεγμονής. Ούτε και αναφέρεται σε ύπαρξη αποστήματος ή σε ρήξη της σκωληκοειδούς απόφυσης, πράγματα αναμενόμενα λαμβάνοντας υπόψη τη μακρά πορεία, πέραν των δυο μηνών, της νόσου με έντονα συμπτώματα. Το γεγονός ότι η άμεση μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλότατη και ο ασθενής μπόρεσε να βγει από την κλινική την τέταρτη μετεγχειρητική μέρα, έμμεσα αποκλείει οποιαδήποτε σοβαρή παθολογία της αφαιρεθείσας σκωληκοειδούς απόφυσης.
Διαφορετική η εκτίμηση σήμερα
Εκ των υστέρων είναι δύσκολο να αμφισβητήσουμε σήμερα τη διάγνωση των συναδέλφων γιατρών που εξέτασαν τότε και μίλησαν με τον ασθενή. Θεωρητικά, όμως, τα περιγραφέντα συμπτώματα δεν ήταν χαρακτηριστικά οξείας σκωληκοειδίτιδας. Γνωρίζουμε επίσης ότι η οξεία σκωληκοειδίτιδα δεν είναι μια παθολογική κατάσταση που διαρκεί για δυο και τόσους μήνες χωρίς να δημιουργηθεί τοπικό απόστημα ή να επέλθει ρήξη της απόφυσης. Για σκοπούς συζήτησης, αν υποθέσουμε ότι υπήρξε κάποια τοπική αντίδραση ή ρήξη του εντέρου με δημιουργία τοπικού αποστήματος, η χειρουργική επέμβαση δεν θα ήταν τόσο εύκολη και η μετεγχειρητική πορεία δεν θα ήταν τόσο ομαλή. Σε τέτοια περίπτωση ο ασθενής θα παρουσίαζε πυρετική κίνηση, ρίγη και κακουχία, για τα οποία δεν υπάρχει τέτοια μαρτυρία.
Σκεφθήκαμε ότι τη δεκαετία του 1950 η αντιμετώπιση της οξείας σκωληκοειδίτιδας, ενδεχομένως, να ήταν διαφορετική από τη σημερινή. Γι’ αυτό το λόγο προστρέξαμε σε ένα, κατά γενική ομολογία, καταξιωμένο και γνωστό χειρουργό, ο οποίος το 1956 εργαζόταν στο Χειρουργικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, του οποίου διευθυντής ήταν ο Γεώργιος Μαραγκός, ο «πατέρας της χειρουργικής» στην Κύπρο. Μιλήσαμε, λοιπόν, με τον σεβαστό μας συνταξιούχο χειρουργό Ανδρέα Δάφνιο που μας τιμά με την εμπιστοσύνη του για τη δική του υγεία στο Καρδιολογικό Διαγνωστικό Κέντρο στη Λευκωσία.
Θέσαμε στον χειρουργό Ανδρέα Δάφνιο όλα τα δεδομένα του ιστορικού, της διάγνωσης της οξείας σκωληκοειδίτιδας και της χειρουργικής επέμβασης που ακολούθησε. Με εκπληκτική διαύγεια πνεύματος, σαν να ήταν ο ίδιος σήμερα ο θεράπων γιατρός του ήρωα, μας ανέλυσε και διαβεβαίωσε ότι ο Γρηγόρης Αυξεντίου δεν μπορούσε να έπασχε από οξεία σκωληκοειδίτιδα. «Δυστυχώς, ο ήρωας αγωνιστής της Ε.Ο.Κ.Α. δεν ήταν ο πρώτος αλλά ούτε και ο τελευταίος που εμείς οι γιατροί οδηγούμε στο χειρουργείο άσκοπα, χωρίς να υπάρχει οξεία σκωληκοειδίτις. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, θα καλούσα έναν καλό παθολόγο για να διερευνήσει την πιθανότητα κάποιου γαστρεντερικού προβλήματος, όπως είναι το σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου, επεισόδια φλεγμονής εκκολπωμάτων, κολικού της χοληδόχου κύστεος ή του νεφρού, ή ακόμα κάποιας μεσεντερικής λεμφαδενίτιδας. Οπωσδήποτε ο ήρωας σε κανένα στάδιο δεν φαίνεται να είχε «χειρουργική κοιλία» ώστε να οδηγηθεί στο χειρουργείο. Ευτυχώς, όμως, όλα κύλησαν ομαλά και δεν υπήρξαν οποιεσδήποτε επιπτώσεις στην υγεία του Γρηγόρη Αυξεντίου και στην Οργάνωση», κατέληξε κατασυγκινημένος ο βετεράνος χειρουργός. Θυμήθηκε και αναπόλησε τη δική του προσφορά στον Αγώνα του 1955-59, όταν σαν νεαρός χειρουργός στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας βοήθησε με κάθε τρόπο αγωνιστές, ιδιαίτερα για να δραπετεύσουν από το Νοσοκομείο.
Φυσικά ο αναγνώστης θα πρέπει να κρίνει τους γιατρούς της εποχής έχοντας υπόψη τις περιορισμένες ιατρικές δυνατότητες, τις συνθήκες παρανομίας, μυστικότητας, εχεμύθειας και σιωπής που επικρατούσαν κατά την διάρκεια ενός παράνομου απελευθερωτικού αγώνα.
Οι φρικτοί πόνοι και η απαγγελία από το Δωδεκάλογο του Γύφτου
Στην αναδίφηση της ιατρικής πτυχής του Αγώνα 55-59, αίνιγμα παραμένει η «σκωληκοειδίτις» του Γρηγόρη Αυξεντίου. Τον Μάιο του 1956 ο υπαρχηγός της ΕΟΚΑ υποβλήθηκε σε σκωληκοειδεκτομή. Υπάρχουν πληροφορίες, όμως, ότι είχε ενοχλήσεις, έντονα κοιλιακά άλγη, από τον Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου 1956. Η εφημερίδα Ο Φιλελεύθερος στις 4 Μαρτίου του 1961, καλύπτοντας το χρονικό της επετείου της μάχης του Μαχαιρά, έγραψε:
«…Ήταν Φλεβάρης 1956. Ο Αυξεντίου, ο Γιωρκάτζης, ο Γιώργος Μάτσης και ο Χρίστος Τσιάρτας (ένα περίπου μήνα προτού ακόμη πέσει μαχόμενος στις 16 Μαρτίου) ξεκίνησαν μέσα στο σκοτάδι της νύκτας από τα όρη της Παπούτσας προς το Παλαιχώρι και τα Σπήλια προς επιθεώρηση των τοπικών ομάδων της ΕΟΚΑ. Τα βουνά ήταν σκεπασμένα από χιόνι και η νύκτα εκείνη, που ευρήκε την τετραμελή ομάδα Αυξεντίου κοντά στην περιοχή Κυπερούντας, εστοίβαζεν ακόμη περισσότερο χιόνι. Ο Αυξεντίου, αίφνης, ησθάνθη φρικτούς πόνους λόγω της σκωληκοειδίτιδος εκ της οποίας έπασχεν. Έπεσε κάτω και τόσον ο ίδιος όσο και οι σύντροφοί του, που προσπαθούσαν να τον περιθάλψουν με το …χιόνι, είχαν βυθισθεί όλοι μέσα στα χιόνια. Κάποτε η κρίση της αρρώστιας επέρασε και η πορεία ξανάρχισε. Από τα πρώτα βήματα ο αθάνατος Γρηγόρης το έρριξε στην απαγγελία των πιο αγαπητών του στίχων από τον Δωδεκάλογο του Γύφτου που συνήθιζε να απαγγέλλει στους συντρόφους του…κλπ.»
*Ο δρ Λάκης Κ. Αναστασιάδης είναι καρδιολόγος, συγγραφέας του βιβλίου ‘Κυπρίων ιατρών έργα- η ιατρική στην Κύπρο 1950-2015’, Εκδόσεις Εν Τύποις, Λευκωσία.
