Η προσιτή στέγαση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις της εποχής μας. Πρόκειται αναμφίβολα για μια πανευρωπαϊκή κρίση που επηρεάζει οριζόντια τις Ευρωπαϊκές χώρες. Από τις μεγάλες μητροπόλεις έως τα μικρότερα κράτη-μέλη, το αυξανόμενο κόστος της κατοικίας δοκιμάζει τις αντοχές των νοικοκυριών, εντείνει τις κοινωνικές ανισότητες και περιορίζει τη δυνατότητα των νέων ανθρώπων να σχεδιάζουν το μέλλον τους με ασφάλεια και προοπτική.
Η Κύπρος δεν αποτελεί εξαίρεση από αυτή την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Το στεγαστικό πρόβλημα αγγίζει εδώ και χρόνια μεγάλο μέρος της κοινωνίας και ιδιαίτερα τους νέους ανθρώπους και τις νέες οικογένειες, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ανασφάλειας και αβεβαιότητας.
Για τον Σύνδεσμο Ανάπτυξης Ακινήτων, η αντιμετώπιση του προβλήματος αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική προτεραιότητα. Μέσα από τεκμηριωμένες προτάσεις, συνεργασία με την πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς, ο Σύνδεσμος μας επιδιώκει τη διαμόρφωση ρεαλιστικών και βιώσιμων λύσεων που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.
Η ευρωπαϊκή διάσταση του προβλήματος
Η εκτεταμένη στεγαστική κρίση που πλήττει σήμερα την Ευρώπη επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών και μετατρέπεται σταδιακά σε έναν από τους σημαντικότερους κοινωνικούς και οικονομικούς κινδύνους της εποχής μας. Τα διαθέσιμα δεδομένα επιβεβαιώνουν με σαφήνεια την ένταση του φαινομένου.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, από το 2015 έως και το τρίτο τρίμηνο του 2025, οι τιμές των κατοικιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν συνολικά κατά 63,6%, ενώ τα ενοίκια κατέγραψαν αύξηση της τάξης του 21,1%. Μόνο κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2025, ο Δείκτης Τιμών Κατοικιών (House Price Index) σημείωσε μέση ετήσια αύξηση 5,4% σε επίπεδο ΕΕ, εντείνοντας περαιτέρω τις πιέσεις στην κοινωνία.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη διαχρονική ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η παραγωγή νέων κατοικιών υπολείπεται σημαντικά των πραγματικών αναγκών, με αποτέλεσμα η περιορισμένη προσφορά να οδηγεί αναπόφευκτα σε αύξηση των τιμών. Είναι ενδεικτικό ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτιμάται πως απαιτούνται πλέον πάνω από δύο εκατομμύρια νέες κατοικίες ετησίως, προκειμένου να καλυφθεί επαρκώς η ζήτηση και να αποκατασταθεί σταδιακά η ισορροπία στην αγορά.
Η Κύπρος, παρότι δεν συγκαταλέγεται στις χώρες με τις ταχύτερα αυξανόμενες τιμές, δεν μένει ανεπηρέαστη. Οι αυξήσεις παραμένουν συγκρατημένες σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές, ωστόσο η μειωμένη προσφορά και η έλλειψη σε προσιτή στέγαση είναι υπαρκτή και αισθητή.
Η ανισορροπία μεταξύ προσφοράς – ζήτησης στην Κύπρο
Στον πυρήνα του στεγαστικού προβλήματος στην Κύπρο βρίσκεται η ανεπαρκής προσφορά οικιστικών μονάδων. Το πρόβλημα έχει τις ρίζες του κυρίως στην περίοδο 2013 – 2018, όταν, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, η οικοδομική δραστηριότητα κατέρρευσε και η παραγωγή νέων κατοικιών έφτασε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Εκείνη την περίοδο δημιουργήθηκε ένα σωρευτικό έλλειμμα προσφοράς, το οποίο η αγορά δεν έχει ακόμη καλύψει.
Τα τελευταία χρόνια, η προσφορά νέων κατοικιών εξακολουθεί να μην συμβαδίζει με την αύξηση του πληθυσμού, την αστικοποίηση και τις μεταβαλλόμενες ανάγκες των νοικοκυριών. Όταν λοιπόν η προσφορά παραμένει περιορισμένη και η ζήτηση αυξάνεται, η άνοδος των τιμών είναι αναπόφευκτη.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στα διαθέσιμα στοιχεία της αγοράς. Ενδεικτικά, την περίοδο 2002 – 2008 οι ετήσιες συναλλαγές ακινήτων στην Κύπρο κυμαίνονταν μεταξύ 17.000 και 21.000. Αντίθετα, το 2024 – σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα – οι συναλλαγές ανήλθαν μόλις στις 16.000, παρά το γεγονός ότι ο πληθυσμός της χώρας είναι μεγαλύτερος και οι στεγαστικές ανάγκες σαφώς αυξημένες.
Το γεγονός αυτό αναδεικνύει το σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε σε ό,τι αφορά την προσφορά ακινήτων. Οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις νέων αναπτύξεων, σε συνδυασμό με την έλλειψη επαρκούς εργατικού δυναμικού στον κατασκευαστικό τομέα, αποτελούν δύο από τους βασικότερους παράγοντες που εντείνουν το πρόβλημα, δημιουργώντας σοβαρά εμπόδια στην ομαλή ανάπτυξη της αγοράς και στην υλοποίηση νέων έργων.
Ο ρόλος της κυπριακής προεδρίας
Τα πιο πάνω δεδομένα οδηγούν με ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι η στεγαστική κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από αποσπασματικές εθνικές πολιτικές. Απαιτεί συντονισμένες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις που να ενισχύουν ουσιαστικά την προσφορά προσιτής κατοικίας, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε κράτους-μέλους, αλλά και τις κοινές προκλήσεις που διαμορφώνουν τη σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος έχει σήμερα τη δυνατότητα, αλλά και την ευθύνη, να αναδείξει το στεγαστικό ζήτημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνιστά μια ουσιαστική ευκαιρία για την προώθηση διαλόγου, την ανταλλαγή απόψεων και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών, με στόχο τη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών πολιτικών για την προσιτή στέγη.
Πολιτικών και μέτρων που να κινούνται στη βάση των τεσσάρων πυλώνων του European Affordable Housing Plan:
- Αύξηση προσφοράς
- Κινητοποίηση επενδύσεων
- Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις
- Στήριξη ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού και ιδιαίτερα των νέων
Με ξεκάθαρη πολιτική βούληση, τεκμηριωμένες παρεμβάσεις και ενεργή εμπλοκή όλων των αρμόδιων φορέων, η Κύπρος μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή προσπάθεια αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ρεαλιστικών και εφαρμόσιμων λύσεων.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Σύνδεσμος Ανάπτυξης Ακινήτων Κύπρου έχει ήδη πραγματοποιήσει συνάντησης με το Υπουργείο Εσωτερικών, όπου εξετάσθηκαν τρόποι ουσιαστικής συνεισφοράς του Συνδέσμου στις σχετικές δράσεις της Κυπριακής Προεδρίας. Η συμβολή αυτή μπορεί να λάβει τη μορφή συμμετοχής σε θεματικές συζητήσεις και διαβουλεύσεις, καθώς και τη διοργάνωση στοχευμένης δράσης ή ειδικής εκδήλωσης αφιερωμένης στην προσιτή στέγη.
«Κλειδί» η συνεργασία
Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος προϋποθέτει ουσιαστικό διάλογο, συντονισμένη συνεργασία και στρατηγικό σχεδιασμό που να στηρίζεται σε τεκμηριωμένα δεδομένα για την αγορά και στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Τόσο σε εθνικό όσο και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, κεντρικός στόχος πρέπει να είναι η προσφορά περισσότερων οικιστικών μονάδων, του κατάλληλου τύπου, στις σωστές περιοχές και στον κατάλληλο χρόνο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από τη λήψη στοχευμένων μέτρων, όπως η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, η διαμόρφωση σαφών και προβλέψιμων πολεοδομικών κανόνων, η αναθεώρηση των ελάχιστων εμβαδών κατοικιών και η παροχή κινήτρων για την ενίσχυση της προσιτής στέγασης.
Ο Σύνδεσμος Ανάπτυξης Ακινήτων παραμένει σταθερά προσηλωμένος στη στήριξη αυτής της εθνικής και ευρωπαϊκής προσπάθειας, αναλαμβάνοντας ενεργό ρόλο στον δημόσιο διάλογο και καταθέτοντας τεκμηριωμένες θέσεις και λύσεις. Γιατί μόνο μέσα από συνεργασία και διάλογο μπορούμε να απαντήσουμε με συνέπεια και αποτελεσματικότητα σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις της εποχής μας και να διασφαλίσουμε ότι κάθε πολίτης έχει πρόσβαση σε ποιοτική στέγαση που καλύπτει τις ανάγκες του.
Μερσίνα Ισιδώρου
Γενική Διευθύντρια
Σύνδεσμος Ανάπτυξης Ακινήτων
