Η πλειονότητα των επαγγελματιών ψυχοθεραπευτών στην Κύπρο είναι γυναίκες όπως προκύπτει από τα αριθμητικά δεδομένα του Παγκύπριου Συνδέσμου Ψυχοθεραπευτών (ΠΣΨΘ) και από τους διαθέσιμους δημόσιους καταλόγους ψυχοθεραπευτών στην Κύπρο – συγκεκριμένα από το σύνολο των 152 μελών του Συνδέσμου, διαπιστευμένων και εκπαιδευόμενων, οι 126 (82%) είναι γυναίκες και μόνο 26 (18%) είναι άντρες.
Τα στοιχεία αυτά μετέφερε στον «Φ» η συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια Μαρία Λεωνίδου με αφορμή την ετήσια Γενική Συνέλευση του ΠΣΨΘ που πραγματοποιήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2026 στο Πανεπιστήμιο Κύπρου στη Λευκωσίακαι που αποτέλεσε μιαευκαιρία ουσιαστικού διαλόγου για ζητήματα που αφορούν τη ψυχική υγεία, την κατοχύρωση του επαγγέλματος του ψυχοθεραπευτή και τον ρόλο της ψυχοθεραπείας στη σύγχρονη κοινωνία. Παρευρέθηκε ο Γενικός Εισαγγελέας Γιώργος Σαββίδης ενώ σημαντικές παρεμβάσεις έκαναν εκτός από την πρόεδρο του ΠΣΨΘ Φωτεινή Ipsmiller Δημητρίου ο πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας και Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ψυχικά Ασθενών ψυχίατρος δρ Νίκος Νικολάου και η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Έλενα Περικλέους. Σημειώνουμε ότι επίκεντρο της ομιλίας της κυρίας Δημητρίου ήταν το αίτημα του Συνδέσμου προς την Πολιτεία «να θεσμοθετήσει και να προστατεύσει τον χώρο της ψυχοθεραπείας με σαφή και δεσμευτικά πλαίσια εκπαίδευσης, εποπτείας και λογοδοσίας που να διασφαλίζουν την ασφάλεια ευάλωτων ανθρώπων που αναζητούν ψυχολογική στήριξη».
Ο ρόλος της γυναίκας στη ψυχική υγεία
«Η θέση της γυναίκας στον χώρο της ψυχικής υγείας στην Κύπρο δεν περιορίζεται μόνο στην επαγγελματική της παρουσία» ανέφερε η συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια Μαρία Λεωνίδου. «Η αυξημένη γυναικεία παρουσία στο χώρο της ψυχοθεραπείας – πρόσθεσε – συνδέεται στενά με κοινωνικές και πολιτισμικές προσδοκίες που έχουν διαμορφωθεί με το πέρασμα των χρόνων. Η πολιτισμική τοποθέτηση της γυναίκας στη φροντίδα και στη διαχείριση συναισθημάτων στην καθημερινή ζωή, στηρίζεται σε κοινωνικές προσδοκίες και νόρμες που έχουν βαθιές ρίζες στην κυπριακή κουλτούρα. Συχνά η γυναίκα αποτελεί το πρώτο άτομο στο οποίο απευθύνονται οι άνθρωποι για συναισθηματική στήριξη στο οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον. Αυτό καθρεφτίζει μια κουλτούρα στην οποία η φροντίδα και η υποστήριξη θεωρούνται «προσιτές» και «φυσικές» δεξιότητες στις γυναίκες, πράγμα που με τη σειρά του ενισχύει και την επαγγελματική επιλογή της ψυχοθεραπείας ως επάγγελμα.
Στην κυπριακή κοινωνία, όπως σε πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες, η γυναίκα κοινωνικοποιείται – από μικρή ηλικία – προς ρόλους που σχετίζονται με συναισθηματική υποστήριξη, φροντίδα και επικοινωνία, δεξιότητες που ταιριάζουν άμεσα με αυτό που ζητείται στην ψυχοθεραπευτική σχέση. Αυτές οι κοινωνικές δεξιότητες οι οποίες καλλιεργούνται από πολύ νωρίς στη κυπριακή οικογένεια, μπορούν να επηρεάσουν τόσο τον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες επιλέγουν την επαγγελματική τους πορεία, όσο και τον τρόπο που η κοινωνία αντιλαμβάνεται τον ρόλο τους στη ψυχική φροντίδα. Στην πράξη ο ρόλος της γυναίκας στη ψυχική υγεία στην Κύπρο δεν περιορίζεται απλώς στον αριθμό των γυναικών που εργάζονται ως ψυχοθεραπεύτριες. Αντιπροσωπεύει μια πολιτισμική αντίληψη για το τι σημαίνει να στηρίζεις, να ακούς και να συνοδεύεις κάποιον σε μια θεραπευτική διαδικασία. Αυτό διαμορφώνει αφενός τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν σε ποιον θα απευθυνθούν για βοήθεια και αφετέρου το ποιοι οδηγούνται επαγγελματικά προς την ψυχοθεραπεία».
«Σοβαρά κενά θέτουν σε κίνδυνο συμπολίτες μας»
«Το 2025 ο Σύνδεσμός μας έκανε ουσιαστικά και στοχευμένα βήματα για την προώθηση του βασικότερου στόχου του, την κατοχύρωση της ψυχοθεραπείας στην Κύπρο» υπογράμμισε μεταξύ άλλων στην ομιλία της στη Γ. Συνέλευση η Φώφη Ipsmiller Δημητρίου. «Στην προσπάθεια αυτή – συνέχισε – δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση όχι μόνο στις θέσεις και τις προτάσεις μας, αλλά και στη δημιουργία σχέσεων συνεργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο η συνάντηση που είχαμε με το υπουργείο Υγείας καθώς και τα έγγραφα που έχουμε καταθέσει ενώπιον του με τις θέσεις μας αποτελούν – ευελπιστούμε – τα πρώτα σταθερά θεμέλια μιας ουσιαστικής συνεργασίας που είναι σημαντικό να συνεχιστεί και στο μέλλον. Η ψυχική υγεία αποτελεί βασικό πυλώνα μιας υγιούς και λειτουργικής κοινωνίας.
Η προστασία της λοιπόν είναι ζήτημα δημόσιας υγείας και πράξη κοινωνικής ευθύνης. Σήμερα η απουσία ενός ολοκληρωμένου νομοθετικού πλαισίου δημιουργεί σοβαρά κενά που δεν πλήττουν μόνο την αξιοπιστία του τομέα, αλλά θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τους ίδιους τους πολίτες που αναζητούν ψυχολογική στήριξη. Η έλλειψη σαφών ρυθμίσεων και μηχανισμών ελέγχου αφήνει χώρο σε αυθαιρεσίες και υπονομεύει την εμπιστοσύνη του κοινού. Και όταν η εμπιστοσύνη κλονίζεται, πολλοί άνθρωποι αποθαρρύνονται από το να ζητήσουν τη βοήθεια που έχουν πραγματικά ανάγκη. Όπως το κράτος ρυθμίζει την ιατρική πράξη, την εκπαίδευση και την εργασία, έτσι οφείλει να προχωρήσει και στη ρύθμιση της ψυχοθεραπείας. Όχι για να ελέγξει τη θεραπευτική σχέση, αλλά για να τη θωρακίσει και να την προστατεύσει.
Ως Παγκύπριος Σύνδεσμος Ψυχοθεραπευτών επιδιώκουμε τη διαμόρφωση μίας σύγχρονης και αποτελεσματικής νομοθεσίας που να διασφαλίζει ότι μόνο καταρτισμένοι επαγγελματίες μπορούν να ασκούν την ψυχοθεραπεία, ότι οι επαγγελματικοί τίτλοι προστατεύονται και ότι υπάρχουν σαφείς διαδικασίες για κατάθεση παραπόνων. Το κράτος οφείλει να προστατεύει τους πολίτες του. Και το υπουργείο Υγείας έχει καθοριστικό ρόλο και ευθύνη να θέσει το ζήτημα αυτό σε προτεραιότητα και να ηγηθεί μιας οργανωμένης προσπάθειας για την κατοχύρωση και τη ρύθμιση του επαγγέλματος. Ο Σύνδεσμος μας τονίζει ξεκάθαρα ότι η θεσμοθέτηση της ψυχοθεραπείας δεν αποτελεί ζήτημα επαγγελματικού συμφέροντος. Είναι ζήτημα δημοκρατικών αρχών, κοινωνικής ευθύνης και φροντίδας. Και αυτός ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί από έναν φορέα μόνο. Απαιτεί συνεργασία, ειλικρινή διάλογο και κοινή δέσμευση. Είναι ευθύνη όλων μας – της πολιτείας, του Συνδέσμου μας, των επαγγελματιών του κλάδου, αλλά και της ίδιας της κοινωνίας. Σε αυτό το πνεύμα θέλουμε να διαβεβαιώσουμε το υπουργείο Υγείας, καθώς και όλους τους αρμόδιους και εμπλεκόμενους φορείς ότι είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε ουσιαστικά και να συμμετέχουμε ενεργά στη διαδικασία διαμόρφωσης πολιτικών και λήψεων αποφάσεων.
Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Ψυχοθεραπείας τον οποίο εκπροσωπούμε στην Κύπρο, παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις εξελίξεις στη χώρα μας. Μαζί του θέτουμε στη διάθεσή σας την επιστημονική μας γνώση και την πολυετή επαγγελματική μας εμπειρία με στόχο την αναγνώριση και τη ρύθμιση της ψυχοθεραπείας σε εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας. Ας μετατρέψουμε τη σημερινή Γενική Συνέλευση σε αφετηρία συνεργασίας και πράξης. Ας εργαστούμε συλλογικά για τη δημιουργία ενός κοινού εδάφους αρχών και προϋποθέσεων και ενός σύγχρονου, σαφούς και ανθρώπινου πλαισίου που να προστατεύει ουσιαστικά τη ψυχική υγεία και τον θεραπευτικό χώρο».
«Ναι στην αναγνώριση της ταυτότητας του θεραπευτή»
«Σημαντικό ρόλο στην ταυτότητα του ψυχοθεραπευτή διαδραματίζει η εκπαίδευση που παρέχεται από τα Ινστιτούτα τα οποία υπάρχουν πλέον και στην Κύπρο» ανέφερε ο πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας και Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ψυχικά Ασθενών δρ Νίκος Νικολάου και πρόσθεσε: «Εδώ υπεισέρχεται ο ρόλος της Πολιτείας, του κράτους. Γνωρίζουμε ότι το υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού είναι υπεύθυνο για την εποπτεία των εκπαιδευτικών συστημάτων στην Κύπρο. Η εκπαίδευση όμως των ψυχοθεραπευτών δεν ανήκει στην εποπτεία του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού διότι δεν αναγνωρίζεται από την Πολιτεία ως επίσημη επιστημονική καταρτισμένη εκπαίδευση. Και αυτό λόγω της μη ύπαρξης νομοθετικού πλαισίου για την άσκηση της ψυχοθεραπείας.
Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει τους πολίτες της από τις παρεχόμενες θεραπείες οι οποίες πρέπει να βασίζονται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες γνώσεις. Το νομοθετικό πλαίσιο θα είναι η βάση για τον συνεχή έλεγχο της παρεχόμενης εκπαίδευσης ψυχοθεραπευτών από τα Ινστιτούτα, της συνεχιζόμενης εποπτείας και της δημιουργίας εθνικού μητρώου ψυχοθεραπευτών, όπου μέσω αυτού θα υπάρξει σαφής αναγνώριση της ταυτότητας του θεραπευτή. Ως Επιτροπή Εποπτείας και Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ψυχικά Ασθενών απαιτούμε από την πολιτεία την άμεση διευθέτηση του νομοσχεδίου Περί Κοινοτικής Φροντίδας της Ψυχικής Υγείας, τον εκσυγχρονισμό του Περί Ψυχιατρικής Νοσηλείας Νόμου, του νομοσχεδίου για την Κοινωνική Συμμετοχή και Συμπερίληψη και τέλος του Περί Ψυχοθεραπευτών Νόμου ο οποίος θα είναι υπεύθυνος για τη θεσμική κατοχύρωση του επαγγέλματος του ψυχοθεραπευτή και θα προστατεύει τους πολίτες από τυχοδιωκτικές θεραπείες».
Για ένα ολιστικό σύστημα προστασίας του παιδιού
Μιλώντας με θέμα το κτίσιμο ενός ολιστικού συστήματος προστασίας του παιδιού η Επίτροπος Έλενα Περικλέους τόνισε ότι «πρόκειται για ένα σύστημα στο οποίο όλοι γνωρίζουν ποιος αναλαμβάνει, πότε και με ποιον τρόπο, όταν ένα παιδί βρίσκεται σε κίνδυνο. Μιλάμε για ένα κράτος όπου οι υπηρεσίες συνεργάζονται πραγματικά, οι πληροφορίες δεν χάνονται και οι αποφάσεις λαμβάνονται έγκαιρα. Η εμπειρία δείχνει ότι τα παιδιά συχνά χάνονται, όχι επειδή κανείς δεν ενδιαφέρεται, αλλά επειδή το σύστημα λειτουργεί αποσπασματικά. Γι’ αυτό προτάσσουμε μια βασική αρχή «ένα παιδί – μία διαδρομή». Ένα παιδί δεν μπορεί να μετακινείται από υπηρεσία σε υπηρεσία, να επαναλαμβάνει την ιστορία του ξανά και ξανά και να αναλαμβάνει το ίδιο το βάρος του συντονισμού των ενηλίκων.
Το κράτος οφείλει να λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύστημα γύρω από το παιδί. Και δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική προστασία, χωρίς ψυχική στήριξη. Τα παιδιά δεν ζητούν μόνο υπηρεσίες, ζητούν σταθερότητα, ασφάλεια, ζητούν να νιώθουν ότι κάποιος είναι δίπλα τους. Γι’ αυτό η ψυχική υγεία δεν μπορεί να αποτελεί δευτερεύον ζήτημα. Πρέπει να αποτελεί βασικό πυλώνα του συστήματος προστασίας. Και αυτό σημαίνει έγκαιρη πρόσβαση σε στήριξη, υπηρεσίες κοντά στο παιδί και διαδικασίες που δεν καθυστερούν επειδή οι ενήλικες συγκρούονται. Ένα παιδί δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να συμφωνήσουν οι μεγάλοι. Η προστασία ενός παιδιού δεν είναι έργο μιας υπηρεσίας. Είναι έργο ενός συντονισμένου κράτους κι αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα πλαίσιο παρακολούθησης των δικαιωμάτων του παιδιού που θα συγκεντρώνει δεδομένα, θα αναδεικνύει κενά και θα στηρίζει τεκμηριωμένες πολιτικές.
Ένα πραγματικά σύγχρονο σύστημα προστασίας δεν μιλά μόνο για τα παιδιά, μιλά μαζί με τα παιδιά. Η συμμετοχή των παιδιών ενισχύει την εμπιστοσύνη, βελτιώνει τις αποφάσεις και αποτελεί στοιχείο προστασίας. Τα παιδιά έχουν δικαίωμα να ενημερώνονται, να ακούγονται και να λαμβάνουν απαντήσεις. Και φυσικά δεν μπορούμε να μιλάμε για σύστημα προστασίας χωρίς να μιλάμε για τους ανθρώπους που το υπηρετούν. Οι επαγγελματίες χρειάζονται σαφή εργαλεία, κοινά πρωτόκολλα, θεσμική στήριξη. Όταν οι επαγγελματίες νιώθουν ασφαλείς, τότε προστατεύονται καλύτερα τα παιδιά. Το όραμά μας είναι μια κοινωνία όπου κάθε παιδί ζει ασφαλές, ακούγεται, έχει πρόσβαση σε στήριξη έγκαιρα. Μια κοινωνία όπου η προστασία δεν ενεργοποιείται μετά την κρίση, αλλά πριν από αυτήν. Αν ρωτούσαμε ένα παιδί τι είναι το σύστημα προστασίας, δεν θα μας μιλούσε για πολιτικές ή αρμοδιότητες. Θα μας έλεγε αν κάποιος το πίστεψε, το άκουσε, αν έφτασε εγκαίρως. Το πραγματικό μέτρο επιτυχίας ενός κράτους δεν είναι οι δομές του. Είναι αν ένα παιδί σε μια δύσκολη στιγμή, νιώθει ότι δεν είναι μόνο. Και αυτό είναι το στοίχημα που έχουμε μπροστά μας. Να κτίσουμε ένα σύστημα που δεν λειτουργεί απλώς σωστά, αλλά που λειτουργεί ανθρώπινα και εγκαίρως, όπου όλοι οι φορείς λειτουργούν συντονισμένα και μαζί».
Μεταθανάτια τιμή σε Τ. Ευδόκα και Σώτο Μιχαήλ
Στη διάρκεια της Γ. Συνέλευσης του ΠΣΨΘ τιμήθηκε η μνήμη και η προσφορά του ψυχίατρου και ψυχοθεραπευτή Τάκη Ευδόκα και του ψυχαναλυτικού ψυχοθεραπευτή Σώτου Μιχαήλ, «δύο προσώπων που έχουν αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στην πορεία του Συνδέσμου μας», όπως είπε η Φωτεινή Δημητρίου. Η κυρία Δημητρίου επέδωσε εκ μέρους του Συνδέσμου τιμητικές πλακέτες στην Ειρήνη Ευδόκα σύζυγο και πολυαγαπημένη σύντροφο του Τάκη Ευδόκα ιδρυτικού μέλους και επίτιμου προέδρου του ΠΣΨΘ που πέθανε στις 12 Φεβρουαρίου 2020 σε ηλικία 92 χρόνων και στην Έμμα Μιχαήλ μία από τις δύο κόρες του Σώτου Μιχαήλ ιδρυτή και πρώτου προέδρου του Παγκύπριου Συνδέσμου Ψυχοθεραπευτών που πέθανε στις 6 Μαρτίου 2024 στα 71 του χρόνια. «Νιώθω την ιδιαίτερη ανάγκη να τους ευχαριστήσω για το θάρρος να οραματιστούν και να θέσουν τα θεμέλια για τον Σύνδεσμο που αποτελεί τη φωνή των ψυχοθεραπευτών στην Κύπρο και που θα τους θυμάται και θα τους τιμά πάντα» τόνισε η πρόεδρος του ΠΣΨΘ.
Η κυρία Ευδόκα μας ανέφερε ότι συγκινήθηκε ιδιαίτερα γιατί η εκδήλωση απόδοσης τιμής στον σύζυγο της πραγματοποιήθηκε μόνο λίγες μέρες πριν από την έκτη επέτειο του θανάτου του. Η Έμμα Μιχαήλ δήλωσε στον «Φ» ότι «ήταν μεγάλη τιμή που με κάλεσαν στη Γενική Συνέλευση του Παγκύπριου Συνδέσμου Ψυχοθεραπευτών». Πρόσθεσε τα εξής: «Γνωρίζοντας ότι η σημασία του έργου του πατέρα μου εξακολουθεί να αναγνωρίζεται και να τιμάται, η οικογένειά μου και εγώ είμαστε πολύ περήφανοι. Ο πατέρας μου ίδρυσε τον Σύνδεσμο με σκοπό να προωθήσει την αριστεία, την ηθική πρακτική και την επαγγελματική ακεραιότητα στη ψυχοθεραπεία στην Κύπρο. Ήθελε να ενώσει τους ψυχοθεραπευτές και να εκπαιδεύσει το κοινό σχετικά με τον σημαντικό ρόλο που παίζει η ψυχοθεραπεία στην υποστήριξη της ψυχικής υγείας. Η κα Δημητρίου Ipsmiller έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε πολλές από τις επιτυχίες του πατέρα μου και βλέποντας πώς συνέχισε να ηγείται του Συνδέσμου, νιώθω πραγματικά ότι τα όνειρα και οι στόχοι του πατέρα μου για τη ψυχοθεραπεία στην Κύπρο πραγματοποιούνται».
