Χθες, η Ελεγκτική Υπηρεσία βοήθησε, με τη σειρά της, να γίνει ευρύτερα κατανοητό αυτό που μερικές δεκάδες στελέχη ενεργειακών επιχειρήσεων αρνούνται να παραδεχθούν:
Με τη συντριπτική πλειοψηφία των φωτοβολταϊκών πάρκων να παραμένουν σε χέρια ιδιωτών, με την ΑΗΚ εγκλωβισμένη σε ακριβή παραγωγή ηλεκτρισμού από πετρέλαιο και χωρίς φυσικό αέριο, με τη χώρα χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με άλλα δίκτυα και με ένα μοντέλο ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού που προάγει την κερδοσκοπία σε βάρος των οικιακών καταναλωτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων (επιτρέποντας στους παραγωγούς από ΑΠΕ να πωλούν ανερυθρίαστα το φθηνότατο ρεύμα τους στην τιμή παραγωγής από πετρέλαιο) δεν υπάρχει στον ορίζοντα δυνατότητα μείωσης του κόστους για το ρεύμα.
Η Ελεγκτική καθαρόγραψε, ακόμα, πως 7 στα 10 ευρώ που πληρώνει η ΑΗΚ για τη λειτουργία της πάνε σε αγορά καυσίμου και αγορά δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου. Λεφτά που εν τέλει καταβάλλουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις.
Στην έκθεση συμποσούνται σε 955 τα εκατομμύρια που πληρώσαμε ως καταναλωτές για τους ρύπους, από το 2020 μέχρι και το 2024. Λεφτά που σε ένα μεγάλο μέρος τους καταλήγουν στο κρατικό ταμείο. Για να φουσκώσουν τα μαξιλαράκια του κ. Κεραυνού.
Διαβάζοντας προσεκτικά την έκθεση του Γενικού Ελεγκτή, μπορεί κάποιος να εντοπίσει κάποιες διακριτικές υποδείξεις για ανατροπή αυτής της κατάστασης, που απομυζεί εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά και συμβάλλει στην υπονόμευση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας. Και στη συντήρηση πληθωρισμού. Κυρίως στα τρόφιμα και τις υπηρεσίες.
Ο κ. Παπακωνσταντίνου κάνει αναφορά στη δυνατότητα που υπήρχε και πιθανό να υπάρχει ακόμα για μειοδοτικούς διαγωνισμούς για την αγορά ρεύματος από φωτοβολταϊκά. Επιλογή που ζητούν εδώ και χρόνια ΑΚΕΛ και Οικολόγοι, αλλά απέρριπταν μετά μανίας η ΡΑΕΚ και η προηγούμενη Κυβέρνηση. Δεν την υιοθέτησε ούτε η σημερινή Κυβέρνηση, παρ’ ότι την εβλεπε με καλό μάτι ο τέως υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου. Που αντιλήφθηκε νωρίς το πάρτι πάνω στη ράχη μας. Και ήθελε να το ξηλώσει.
Γίνεται επίσης αναφορά στην ανάγκη να ληφθούν δραστικά μέτρα ώστε η ΑΗΚ, έστω με καθυστέρηση ετών (για την οποία ευθύνονται κυρίως η ΡΑΕΚ και προηγούμενες διοικήσεις του Υπουργείου Ενέργειας, αλλά εν μέρει και η ίδια η Αρχή), να αυξήσει σημαντικά τη διείσδυσή της στα φωτοβολταϊκά. Για να μπορεί να τα διοχετεύει στο ενεργειακό της μείγμα σε κοστοστρεφή τιμή και να επωφελείται κατά τι ο καταναλωτής.
Όμως, τα μέτρα που εισηγείται η Ελεγκτική θα είχαν κάποια ουσιαστική αξία αν υλοποιούνταν αρκετά νωρίτερα. Με το μοντέλο ανταγωνιστικής αγοράς που ισχύει από τον Οκτώβριο, για να αλλάξει το σημερινό κερδοσκοπικό καθεστώς πρέπει απλούστατα να αλλάξει το μοντέλο.
Είναι, ναι, ένα μοντέλο που εφαρμόζεται στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, αλλά με κάποιες παραλλαγές κατά τόπους. Και με πολλή κριτική από κυβερνήσεις, πολιτικές δυνάμεις, μεγάλες ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Οι οποίες πνέουν τα λοίσθια ή φεύγουν κακήν – κακώς από την ΕΕ.
Πριν μας ξαναπούν διάφοροι ότι είμαστε υποχρεωμένοι να εφαρμόσουμε αυτό το μοντέλο (παρά τις προφανείς ιδιαιτερότητες της Κύπρου που επιτρέπουν παρεκκλίσεις, φτάνει να τις ζητήσουμε από την Κομισιόν), επισημαίνουμε πως, πριν λίγες μέρες, η ιταλική Κυβέρνηση προώθησε νομοθετικά μέτρα, τα οποία διαφοροποιούν τη λειτουργία του ανταγωνιστικού μοντέλου αγοράς, μειώνουν ουσιαστικά το οικονομικό βάρος που επωμίζονται οι παραγωγοί συμβατικής ενέργειας για αγορά ρύπων (ώστε να πέσει η τελική χρέωση στους καταναλωτές) και αυξάνεται κατά 2% ο φόρος στις ενεργειακές εταιρείες.
Με αυτά τα μέτρα, για τα οποία δεν έχει τοποθετηθεί επίσημα ακόμα η Κομισιόν, το ιταλικό κράτος βάζει το χέρι στην τσέπη του, για να πληρώνει ένα μεγάλο μέρος του κόστους για ρύπους (αντί να το πληρώνουν οι ενεργειακές εταιρείες και να το μεταφέρουν σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις) και μειώνει τη χοντρική τιμή. Την ίδια ώρα, καλύπτει μέρος της κρατικής δαπάνης για την πληρωμή των ρύπων, αυξάνοντας τον φόρο κατά 2% στις εταιρείες παραγωγής ηλεκτρισμού, οι οποίες καταγράφουν σημαντικά κέρδη.
Σημειώστε πως, πληρώνοντας από το κρατικό ταμείο για το κόστος των ρύπων, η ιταλική Κυβέρνηση μειώνει τη χοντρική τιμή της ενέργειας από φυσικό αέριο και ταυτόχρονα ρίχνει τα υπερκέρδη των παραγωγών από ΑΠΕ, αφού πλέον θα «κλειδώνουν» τις τιμές τους στη χαμηλότερη τιμή που θα έχουν οι ΑΗΚ της Ιταλίας χωρίς το βάρος των ρύπων.
Δεν γνωρίζουμε αν τελικά η Κομισιόν θα αντιδράσει κατά των αποφάσεων Μελόνι (ικανή την έχουμε), ούτε αν τα μέτρα θα ανακουφίσουν ουσιαστικά τους καταναλωτές.
Καταγράφουμε απλώς ότι στην Ιταλία αντέδρασαν κάπως. Και για τους ρύπους και για τις υπερχρεώσεις στο ρεύμα από τις ΑΠΕ. Υπάρχουν τρόποι αντίδρασης και από την κυπριακή Κυβέρνηση. Αφού είμαστε πλέον… ομονοούντα κράτη με την Ιταλία της Μελόνι! Φτάνει να αποφασίσει η δική μας Κυβέρνηση να προστατεύσει τις κάπου 450 χιλιάδες νοικοκυριά και τις χιλιάδες των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Διότι δεν αρκεί ο μειωμένος ΦΠΑ στο ρεύμα για να μην επωμίζονται όλοι αυτοί τις επαχθείς συνέπειες των διαχρονικών κρατικών φάλτσων στην ενέργεια.
Ήδη, Γερμανία και Ιταλία ζητούν επίσημα να ανασταλεί η λειτουργία του χρηματιστηρίου αγοραπωλησιών ρύπων (ETS). Και πολλές κυβερνήσεις ζητούν δραστικές αλλαγές στο Μοντέλο Στόχος του «ανταγωνισμού». Ας σκεφτούμε κι εμείς κάτι. Δεν πάει άλλο. Προεδρεύουμε, στο κάτω-κάτω.
