Τη μεγάλη επιχειρησιακή δραστηριότητα της Κύπρου στις επιστροφές υπηκόων τρίτων χωρών, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, καταγράφει η νέα έκθεση αξιολόγησης της Frontex. Η χώρα μας καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην αύξηση των επιστροφών και τη δεύτερη θέση σε πραγματικούς αριθμούς επιστροφών που πραγματοποιήθηκαν με τη στήριξη της Frontex, πίσω μόνο από τη Γερμανία και μπροστά από Βέλγιο, Γαλλία, Σουηδία, Ιταλία, Ελβετία και Ισπανία.
Σύμφωνα με την έκθεση, την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουνίου 2025, οι επαναπατρισμοί υπηκόων τρίτων χωρών από την Κύπρο με τη στήριξη της Frontex έφτασαν τις 4.230, καταγράφοντας αύξηση 14% (509 περισσότερες επιστροφές), σε σχέση με το προηγούμενο εξάμηνο. Όπως σημειώνει η έκθεση της Frontex, που καταγράφει τα στοιχεία των εθνικών πρωτοβουλιών των κρατών-μελών για επιστροφές, πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην ΕΕ, μαζί με την Ισπανία και τη Γερμανία. Ο συνολικός αριθμός επιστροφών που αφορά όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυξήθηκε μεν, ωστόσο με πιο συγκρατημένους ρυθμούς αναφέρει η έκθεση.
Πληροφορίες του «Φ» αναφέρουν πως η Κύπρος συμμετείχε σε 19 πτήσεις της Frontex για το 2025, όπου επαναπατρίστηκαν περίπου 150 άτομα. Οι υπόλοιποι επαναπατρισμοί έγιναν με διαδικασίες των κυπριακών Αρχών.
Ο υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας, Δρ Νικόλας Α. Ιωαννίδης, μιλώντας για το θέμα στον «Φ», σχολίασε ότι από τον Ιανουάριο του 2025 μέχρι σήμερα, έχουν αναχωρήσει από την Κύπρο σχεδόν 12.000 άτομα, είτε ως επαναπατρισμοί είτε ως μετεγκαταστάσεις, ξεπερνώντας τις αναχωρήσεις του 2024 (σχεδόν 11.000). «Στην πρώτη ετήσια έκθεση για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σημειώνει ότι, μεταξύ Ιουλίου 2024 και Ιουνίου 2025, η Κύπρος εξέδωσε τις περισσότερες αποφάσεις επιστροφής σε όλη την Ευρώπη, αναλογικά με τον πληθυσμό και το ΑΕΠ της», είπε ο Νικόλας Ιωαννίδης.
Τα κράτη-μέλη συνολικά προχώρησαν στον επαναπατρισμό 30.136 υπηκόων τρίτων χωρών το πρώτο εξάμηνο του 2025, αριθμός αυξημένος κατά 2% σε σύγκριση με το δεύτερο εξάμηνο του 2024 και κατά 12% σε ετήσια βάση. Κατά μέσο όρο, πραγματοποιήθηκαν 5.023 επιστροφές ανά μήνα.
Σύμφωνα με την έκθεση, από το σύνολο των επιστροφών για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση:
>> Το 64% (19.290 άτομα) αφορούσε οικειοθελείς επιστροφές.
>> Το 36% (10.841 άτομα) υλοποιήθηκε μέσω αναγκαστικών διαδικασιών (απελάσεων).
>> Το 82% πραγματοποιήθηκε με προγραμματισμένες εμπορικές πτήσεις και μόλις το 18% με πτήσεις τσάρτερ.
Αν και το υψηλό ποσοστό των επιστροφών είναι κυρίως καρπός της σκληρής δουλειάς που γίνεται από το υφυπουργείο Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας (ΥΜΔΠ) και την Υπηρεσία Αλλοδαπών & Μετανάστευσης (ΥΑΜ) της Αστυνομίας Κύπρου, η Κύπρος χαρακτηρίζεται στην έκθεση ως χώρα με μεγάλο βαθμό αξιοποίησης και των εργαλείων που προσφέρει η Frontex. Παρά το μικρό της μέγεθος, εμφανίζεται στα ψηλά της σχετικής λίστας, κάτι που αντανακλά πέραν του μεγάλου μεταναστευτικού φορτίου που δέχθηκε και την αποφασιστικότητα των Αρχών να επιλύσουν το πρόβλημα του μεταναστευτικού.
Σύμφωνα με την Frontex το 71% του συνόλου των οικειοθελών επιστροφών, έγινε από τρία κράτη-μέλη, τη Γερμανία (34%), την Κύπρο (21%) και τη Γαλλία (16%). Πρόκειται για ένα σημαντικό στοιχείο για τη χώρα μας, καθώς οι εθελούσιες επιστροφές, προωθούνται ρητά από την ΕΕ και την Frontex.
Πρωταθλήτρια η Κύπρος στις επιστροφές Σύρων
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», μεταξύ 17 Μαρτίου και 31 Οκτωβρίου 2025, 17 κράτη-μέλη της ΕΕ επαναπάτρισαν συνολικά 4.659 Σύρους. Το 75% αυτών των επιστροφών Σύρων έγιναν από την Γερμανία (30%) και την Κύπρο (45%), πράγμα που επιβεβαιώνει και η Frontex και αποδεικνύει τη σκληρή δουλειά που γίνεται και τη συνεργασία των υπηρεσιών του ΥΜΔΠ (Υπηρεσία Ασύλου και Τμήμα Μετανάστευσης) με Αστυνομία και Υπουργείο Δικαιοσύνης, για τις επιστροφές. Από τον Δεκέμβριο του 2024 μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου 2025, έχουν επιστρέψει από την Κύπρο στη Συρία περίπου 4.200 Σύροι, ενώ πάνω από 4.500 υπήκοοι Συρίας έχουν αποσύρει το αίτημά τους για άσυλο ή έχουν αποποιηθεί το καθεστώς διεθνούς προστασίας. Αυτή η επιτυχία της Κύπρου ώθησε πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ, σε διμερείς τους επαφές με την Κύπρο, να συζητούν μορφές συνεργασίας για την αύξηση των επιστροφών.
Ο ρόλος του αεροδρομίου Λάρνακας και των FRESO
Σε άλλο σημείο της έκθεσης, αναφέρεται πως κεντρικό ρόλο στο επιχειρησιακό μοντέλο της Frontex διαδραματίζουν οι Frontex Return Escortand Support Officers (FRESO), οι οποίοι παρέχουν υποστήριξη στο έδαφος κατά το στάδιο της αναχώρησης. Στο πρώτο εξάμηνο του 2025, 5.590 άτομα που επέστρεψαν οικειοθελώς έλαβαν τέτοια υποστήριξη σε πέντε κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, στην Κύπρο αναπτύχθηκαν έξι στελέχη της FRESO, οι οποίοι υποστήριξαν 3.588 επιστροφές, κυρίως στο αεροδρόμιο Λάρνακας. Η Frontex σημειώνει ότι το εύρος της υποστήριξης διαφοροποιείται ανά κράτος, ανάλογα με τις εθνικές διαδικασίες, με την Κύπρο να περιορίζει τη συνδρομή κυρίως στο τελικό στάδιο της αναχώρησης.
Διπλωματική αναβάθμιση για την Κύπρο, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του μεταναστευτικού
Στα ανώτατα δώματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκεί όπου οι αρμόδιοι υπουργοί για το μεταναστευτικό, διαβουλεύονται όπως για παράδειγμα οι εργασίες του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (ΣΔΕΥ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κύπρος πλέον αποτελεί παράδειγμα. Για του λόγου το αληθές, στο περιθώριο του άτυπου ΣΔΕΥ τον περασμένο Ιούλιο στην Κοπεγχάγη, ο Δρ Ιωαννίδης παρουσίασε το επιτυχημένο πρόγραμμα επιστροφών που εφαρμόζει η Δημοκρατία.
Μάλιστα, ενδιαφέρον προκαλεί η παρέμβαση του Ελβετού, Hendrick Krauskopf, διευθυντή Διεθνών Σχέσεων του υφυπουργείου Μετανάστευσης της Ελβετίας, προς τον υφυπουργό Νικόλα Ιωαννίδη, κατά τη διάρκεια της υπογραφής συμφωνίας-πλαίσιο για την υλοποίηση της δεύτερης φάσης της 2ης ελβετικής συνεισφοράς, όπου αναφερόμενος στο παράδειγμα του Προγράμματος Εθελούσιων Επιστροφών της Κύπρου (AVR –Assisted Voluntary Returns) ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «κάποτε ερχόσασταν για να μάθετε από εμάς, ενώ τώρα ερχόμαστε εμείς για να μάθουμε από εσάς».
Ο Νικόλας Ιωαννίδης αναφέρθηκε και στην Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ, λέγοντας «θα δώσουμε έμφαση στην ενίσχυση των επιστροφών από όλα τα κράτη-μέλη, μέσω του Κανονισμού για τις Επιστροφές που θα διαπραγματευτούμε με τα κράτη-μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή».
Διαφοροποιείται το σκηνικό για την ένταξη της Κύπρου στη Σένγκεν
Σχετικά με την ένταξη της Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν, ο κ. Ιωαννίδης, εξήγησε ότι η αποτελεσματική διαχείριση των παράτυπων/ παράνομων μεταναστευτικών ροών είναι μία από τις προϋποθέσεις που λαμβάνονται υπ’ όψιν για να κριθεί η ετοιμότητα ενός κράτους για ένταξη. «Η Κυπριακή Δημοκρατία, τα τελευταία τρία χρόνια, έχει να επιδείξει σημαντική βελτίωση στο μεταναστευτικό, η οποία αποτυπώνεται στην κατακόρυφη μείωση των ροών και την άνευ προηγουμένου αύξηση των επιστροφών», ανέφερε.
Για το πότε αναμένονται εξελίξεις επ’ αυτού, ο Υφυπουργός δήλωσε ότι «σε συνδυασμό με την εξαιρετική δουλειά που γίνεται από όλες τις αρμόδιες Υπηρεσίες αναφορικά με τα υπόλοιπα κριτήρια, υπό τον συντονισμό του υπουργείου Εξωτερικών, η χώρα μας είναι έτοιμη από τεχνικής άποψης και εντός 2026 αναμένονται περαιτέρω εξελίξεις σε σχέση με την πλήρη ένταξή μας στο Σένγκεν».
Για το αν θα συνεχιστεί η αύξηση στους αριθμούς των επιστροφών, ο Νικόλας Ιωαννίδης, διαβεβαίωσε ότι «σκοπός μας για το 2026 είναι να συνεχίσουμε να αυξάνουμε τις επιστροφές, ούτως ώστε να αντιμετωπιστεί η παράνομη διαμονή στην Κύπρο, να μειωθεί η πίεση στο σύστημα ασύλου της Δημοκρατίας και να διασφαλιστεί η κοινωνική συνοχή, αλλά και η δημόσια τάξη και η εθνική ασφάλεια».
Πρόσθεσε ότι «όποιος δεν δικαιούται άσυλο ή δεν έχει άδεια παραμονής θα επαναπατρίζεται με ταχείες διαδικασίες. Οι αριθμοί των επιστροφών επί διακυβέρνησης Χριστοδουλίδη επιβεβαιώνουν αυτά που λέμε, καθώς μετουσιώνουμε σε πράξεις τις διακηρύξεις μας».
Για τους Σύρους μετανάστες, είπε ότι συνεχίζονται οι απορρίψεις αιτήσεων ασύλου που έχουν υποβληθεί, «όπως και η αφαίρεση καθεστώτος διεθνούς προστασίας από υπηκόους Συρίας, καθώς πολλοί πλέον δεν πληρούν τα κριτήρια του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου για να δικαιούνται άσυλο. Συνεπώς, πέρα από τις οικειοθελείς επιστροφές στη Συρία, πολλοί Σύροι θα πρέπει να επιστρέψουν υποχρεωτικά στην πατρίδα τους μέσα στο 2026».
Σημαντικό ρόλο, στην επιτυχή αντιμετώπιση του μεταναστευτικού προβλήματος, διαδραμάτισε και η τεχνολογία. Όπως εξήγησε ο κ. Ιωαννίδης, «τα συστήματα ραδιοεπισήμανσης (ραντάρ) που διαθέτει η Δημοκρατία είναι σε θέση να εντοπίζουν έγκαιρα βάρκες διακινητών που μεταφέρουν μετανάστες. Επίσης, οι κάμερες κατά μήκος της Πράσινης Γραμμής παρέχουν εικόνα τόσο στην Εθνική Φρουρά όσο και στην Αστυνομία Κύπρου για τον εντοπισμό κινήσεων διακινητών που επιχειρούν να διοχετεύσουν μετανάστες από τα κατεχόμενα. Παράλληλα, τα drones της Εθνικής Φρουράς παρέχουν συνδρομή τόσο στην ξηρά όσο και στον θαλάσσιο χώρο».
Όσον αφορά το μελλοντικό πλάνο της κυβέρνησης για το μεταναστευτικό, ο κ. Ιωαννίδης, σχολίασε ότι «θα πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν ότι η μετανάστευση είναι ένα διαχρονικό φαινόμενο και δεν πρόκειται να σταματήσει. Εξάλλου, η νόμιμη μετανάστευση είναι απαραίτητη για την οικονομία μας και γι’ αυτό εργαζόμαστε για τον εξορθολογισμό της, ούτως ώστε να μη δημιουργούνται κοινωνικές εντάσεις και να καλύπτονται οι πραγματικές ανάγκες της οικονομίας. Η πολιτική της κυβέρνησης τα τελευταία τρία σχεδόν χρόνια είχε ως αποτέλεσμα να τεθεί υπό έλεγχο η παράτυπη/ παράνομη μετανάστευση που δημιουργούσε τα περισσότερα προβλήματα προηγουμένως. Ωστόσο, παραμένουμε σε εγρήγορση για να μειώσουμε ακόμη περισσότερο τις παράτυπες/ παράνομες ροές και να αυξήσουμε τους επαναπατρισμούς. Ταυτόχρονα, με τη Στρατηγική για την Ένταξη των νομίμως διαμενόντων αλλοδαπών αποσκοπούμε στην ομαλή ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών που έχουν δικαίωμα να παραμείνουν, μέσω της εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας, της ανάπτυξης δεξιοτήτων και της αποφυγής της γκετοποίησης. Με τον συνδυασμό αυτών των μέτρων, αποφορτίζουμε τις υποδομές του κράτους, διασφαλίζουμε την κοινωνική συνοχή και διατηρούμε, πλέον, ένα βιώσιμο σύστημα ασύλου μόνο για όσους δικαιούνται διεθνή προστασία».
