Στο Λονδίνο, το Ιmperial War Museum, φιλοξενούσε από τις 17 Οκτωβρίου 2025 μέχρι τις 29 Μαρτίου 2026 μια έκθεση σχετικά με τον αγώνα για απελευθέρωση της Κύπρου, της Μαλαισίας και της Κένυας από τους Βρετανούς.
Μια έκθεση, που παρά τον κάπως επιφανειακό τρόπο που κινήθηκε όσον αφορά στην ιστορική διαδρομή, ομολογεί μέσω των εκθεμάτων και συνεντεύξεων που φιλοξενεί τη θέληση των Βρετανών να διατηρήσουν τη στρατηγικής σημασίας θέση της Κύπρου για τις δράσεις τους στη Μέση Ανατολή.
Η έκθεση με τίτλο «Emergency Exits: The fight for independence in Malaya, Kenya & Cyprus» φιλοξενούσε, στους 6 μήνες της διάρκειάς της, εκθέματα από τον αγώνα της ΕΟΚΑ – για να σταθούμε στην περίπτωση της Κύπρου – με αναφορές από την πλευρά των Άγγλων που ομολογούσαν τα καταπιεστικά μέτρα που επέβαλαν στην πατρίδα μας.
Τους κατ’ οίκον περιορισμούς, τις συλλήψεις και τα κρατητήρια, τα φρικτά βασανιστήρια και την εύκολη καταδίκη σε θάνατο. Στα εκθέματα περιλαμβάνεται φωτογραφικό υλικό, ιστορικά τεκμήρια, συνεντεύξεις αγωνιστών, σημαίες, όπλα, ρόπαλα και άλλα πολλά. Γίνεται μια απλή αναφορά στους εννέα απαγχονισθέντες. Αυτό καταγράφεται στα τρωτά της έκθεσης.
Μέσα από το οπτικοακουστικό υλικό που παρατίθεται διαφαίνεται ότι ενθάρρυναν τις εντάσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, βαθαίνοντας τον κοινοτικό διαχωρισμό ανάμεσα στην πλειοψηφία και μειοψηφία. Προβάλλουν δε ένα απόσπασμα δηλώσεων του Υπουργού Αποικιών το 1954 που παραδέχεται πως «…υπάρχουν ορισμένες περιοχές στην Κοινοπολιτεία που λόγω των ιδιαίτερων περιστάσεων, ποτέ δεν μπορούν να περιμένουν να γίνουν πλήρως ανεξάρτητες».
Ακόμα οι ερευνητές της έκθεσης επισημαίνουν ότι οι «Κύπριοι δεν μισούσαν τους Άγγλους, αλλά πάλευαν για το δικαίωμα τους να ζουν ελεύθεροι στην πατρίδα τους». Αυτό προβάλλεται σε φιλμάκι μέσα στην έκθεση. Μέσα από τα εκθέματα ενημέρωναν τους επισκέπτες πως οι επιζώντες αγωνιστές και οι απόγονοί τους στις τρεις χώρες που προαναφέραμε δικαιώθηκαν, με την πάλαι ποτέ αποικιακή δύναμη να απολογείται μέσα από το οπτικό πρίσμα που οι επιμελητές–ερευνητές παρέθεσαν.
Στην τελευταία αίθουσά της η έκθεση φιλοξένησε, αποχαιρετώντας τον επισκέπτη, αυτόν που αποκαλούσε «τρομοκράτη». Τον Γρηγόρη Αυξεντίου. Μέσα από τη ματιά του καλλιτεχνικού σχήματος «Μουσικοί Συνοδοιπόροι» και τον τρόπο που η ερευνήτριά του Έλενα Κυπριανού παρουσίασε τη δράση του ήρωα, οι επιμελητές επέλεξαν να φιλοξενήσουν μια φωτογραφία με μέλη του σχήματος, να ερμηνεύουν τον ΖΗΔΡΟ γραμμένο στα Ελληνικά και τον ανδριάντα του ήρωα στον Μαχαιρά. Αυτόν, που με τόσο πείσμα κυνήγησαν. Η φωτογραφία δείχνει, μια παραδοχή τους απέναντι στην ανωτερότητα του ήρωα. Αποτελεί, άραγε, και μια απολογία και μια μεταμέλεια για τον τρόπο εξόντωσής του;
Την έκθεση επισκέφθηκαν εκατοντάδες τμήματα από σχολεία της Αγγλίας, φοιτητές και απλοί επισκέπτες. Περιηγήθηκαν, άκουσαν τις συνεντεύξεις, έκαναν ερωτήσεις. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης της αντιπροσωπείας των Μουσικών Συνοδοιπόρων πολλά παιδιά μας ρώτησαν σχετικά με τον αγώνα της ΕΟΚΑ και ιδιαίτερα για τους απαγχονισμούς. Διοργανώθηκαν ακόμα συζητήσεις με ιστορικούς και κατατέθηκαν οι προτάσεις τους για την ιστορική αυτή περίοδο.
Η διαπίστωση μας μία. Για πρώτη φορά όσοι αγωνίστηκαν ενάντια στην αποικιοκρατία δεν ονομάζονταν «τρομοκράτες». Επιλέξαμε να κρατήσουμε τα θετικά. Έγινε ένα τεράστιο βήμα όσον αφορά στην αντιμετώπιση του αγώνα της ΕΟΚΑ. Ενός αγώνα που στο τέλος οδήγησε στη δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η έκθεση ολοκλήρωσε τον κύκλο της στις 29 Μαρτίου. Τρεις μόνο μέρες πριν την 1η Απριλίου…
