Η ενίσχυση των αμυντικών δαπανών από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και αποτελεί σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα διαχρονικής αμερικανικής πίεσης, ενδέχεται να διαμορφώσει νέα ισορροπία στις διατλαντικές σχέσεις, σύμφωνα με ανάλυση του Politico.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια Ευρώπη που επενδύει περισσότερα στην άμυνα και μειώνει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πιο αυτόνομο γεωπολιτικό παράγοντα. Μια τέτοια εξέλιξη, σημειώνεται, ενδέχεται να δημιουργήσει προκλήσεις για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ιδίως ως προς τον έλεγχο της στρατηγικής κατεύθυνσης της διατλαντικής συμμαχίας.
Ανεβαίνοντας στο βήμα της Διάσκεψης για την Ασφάλεια του Μονάχου οι Ευρωπαίοι ηγέτες μίλησαν για την ενίσχυση των στρατιωτικών προϋπολογισμών και τον ανασχηματισμό της διατλαντικής συμμαχίας ως «ΝΑΤΟ 3.0».
Στη συνέχεια, όμως, ακολούθησαν έντονες εκκλήσεις προς την ήπειρο να ενισχύσει τους δικούς της τομείς οπλικών συστημάτων και τεχνολογίας, ώστε να εξαρτώνται λιγότερο από τους εξωτερικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως σημειώνει η ανάλυση του Politico.
«Αγαπητοί φίλοι, το να είσαι μέλος του ΝΑΤΟ δεν είναι μόνο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ευρώπης, είναι επίσης ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των Ηνωμένων Πολιτειών. Ας αποκαταστήσουμε και ας αναβιώσουμε μαζί τη διατλαντική εμπιστοσύνη. Εμείς, οι Ευρωπαίοι, κάνουμε το καθήκον μας» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
«Πρέπει να επιταχύνουμε και να παραδώσουμε όλα τα στοιχεία της γεωπολιτικής ισχύος: άμυνα, τεχνολογίες και μείωση του ρίσκου σε όλες τις μεγάλες δυνάμεις, ώστε να γίνουν λιγότερο εξαρτημένες», δήλωσε με τη σειρά του ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.
Οι Αμερικανοί στο Μόναχο υπογράμμισαν ότι είναι ευχαριστημένοι με την αύξηση των αμυντικών δαπανών, καθώς οι ΗΠΑ επικεντρώνονται στα του οίκου τους.
«Οι ΗΠΑ θέλουν δυναμικούς Ευρωπαίους συμμάχους»
Οι ΗΠΑ θέλουν «δυναμικούς, ικανούς, πιο αυτοδύναμους Ευρωπαίους συμμάχους», δήλωσε ο υφυπουργός Άμυνας Έλμπριτζ Κόλμπι, προσθέτοντας ότι η Αμερική φέρει εδώ και καιρό ένα «εξαιρετικά δυσανάλογο μερίδιο» του βάρους. Επαίνεσε ιδιαίτερα τη Γερμανία για την «ιστορική, τεράστια μετατόπιση» της στις αμυντικές δαπάνες.
Αυτή είναι μια αξιοσημείωτη διαφορά από τον τόνο που είχαν δώσει πέρυσι οι Ηνωμένες Πολιτείες, όταν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δυναμίτισε το τοπίο με τις αιχμές του στις ευρωπαϊκές αξίες και πολιτική.
Μέχρι στιγμής, φέτος οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι είναι προσηλωμένες στο ΝΑΤΟ. Ωστόσο, οι επανειλημμένες προειδοποιήσεις του Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας, φαίνεται πως έχουν θορυβήσει τους Ευρωπαίους.
Η σχέση Ευρώπης-Αμερικής είναι σαν ένα ηλικιωμένο παντρεμένο ζευγάρι που δεν παίρνει διαζύγιο – αλλά μετακομίζει σε ξεχωριστά υπνοδωμάτια, όπως αναφέρει το Politico.
Η πρόταση για μια νέα συμφωνία
Στη βάση αυτή, οι Ευρωπαίοι προσφέρουν μια νέα διατλαντική συμφωνία: «Επιδείξτε σεβασμό και αντιμετωπίστε μας ως αξιόπιστους εταίρους και θα ενισχύσουμε την άμυνά μας, θα μοιραστούμε το βάρος της ασφάλειας και θα γίνουμε αξιόπιστοι στρατιωτικοί σύμμαχοι σε έναν ολοένα και πιο επικίνδυνο κόσμο όπου η διεθνής τάξη που βασίζεται σε δικαιώματα και κανόνες… δεν υπάρχει πλέον με τον τρόπο που υπήρχε κάποτε» όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μερτς.
Ο Γερμανός καγκελάριος προειδοποίησε ότι σε μια επικίνδυνη νέα εποχή μεγάλων δυνάμεων, ακόμη και οι ΗΠΑ δεν θα είναι αρκετά ισχυρές για να προχωρήσουν μόνες τους. Θέλοντας να κρατήσει μια ισορροπία, όμως, άσκησε επίσης κριτική στην Ευρώπη, καταλογίζοντας στο μπλοκ ότι έχει περιέλθει σε «αυτοεπιβαλλόμενη εξάρτηση» από την Αμερική. «Κανείς δεν μας ανάγκασε σε αυτήν την υπερβολική εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην οποία έχουμε βρεθεί».
Μια «τραυματισμένη» σχέση που «πρέπει να διατηρηθεί»
Άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες, τόνισαν επίσης τα αμοιβαία οφέλη της μεταπολεμικής συμμαχίας, συμπεριλαμβανομένου του Σουηδού πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον.
Όπως έγραψε στο X (πρώην Twitter) η δυτική συμμαχία είναι πολύ σημαντική για να διαλυθεί. «Η σχέση μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης είναι τραυματισμένη, αλλά πρέπει να διατηρηθεί» έγραψε, προσθέτοντας: «Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς για το γεγονός ότι η σχέση μας έχει υποστεί πλήγμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τη διατλαντική σχέση».
Ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους, αναφέρθηκε επίσης στην αναμόρφωση της Δυτικής Συμμαχίας. Μιλώντας στο Politico, υποστήριξε πως είναι ευκαιρία για το μπλοκ να αναλάβει τον έλεγχο των αμυντικών του δυνατοτήτων.
«Θεωρήσαμε δεδομένο ότι οι διατλαντικές σχέσεις σημαίνουν ότι οι ΗΠΑ θα βρίσκονται στην Ευρώπη και θα δαπανούν τους πόρους τους εδώ» δήλωσε ο Κουμπίλιους. Απηύθυνε όμως πάλι έκκληση για «μια ευρωπαϊκή δύναμη έως και 100.000 στρατιωτών, ικανή να αντικαταστήσει τους Αμερικανούς στρατιώτες εάν κληθούν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
Οι Ευρωπαίοι υπογράμμισαν επίσης ότι θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν την Ουκρανία με χρήματα και όπλα, ενώ η αμερικανική υποστήριξη φθίνει. Ο Μακρόν τόνισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου χωρίς να ληφθεί υπόψη η Ευρώπη.
«Σήμερα μόνο η Ευρώπη δίνει χρήματα στην Ουκρανία» δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην εφημερίδα Politico.
Τα βλέμματα είναι στραμμένα πλέον στην ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο, που θα ανοίξει τις εργασίες της δεύτερης ημέρας της συνόδου κορυφής.
Αλλαγή τόνου
Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, φαίνεται πάντως αισιόδοξος, λέγοντας στους δημοσιογράφους ότι ο Ρούμπιο πιθανότατα θα χρησιμοποιούσε την πολυαναμενόμενη ομιλία του για να «συνεχίσει να πιέζει τους Ευρωπαίους να συνεχίσουν να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο ηγετικό ρόλο» στη συμμαχία. Ωστόσο, εκτιμά πως οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν να εγκαταλείψουν τις αμυντικές τους δεσμεύσεις.
«Πιστεύω ότι θα βοηθήσει τις ΗΠΑ να προσηλωθούν ακόμη πιο πολύ στο ΝΑΤΟ» αν η Ευρώπη αναλάβει δράση, είπε. Δήλωσε, δε, πως έχει «εμπιστοσύνη» σε αυτά που θα πει ο Ρούμπιο.
Μιλώντας στην Politico, ο Ρούτε επαίνεσε τον Τραμπ επειδή έπεισε την Ευρώπη να δαπανήσει περισσότερα για την άμυνα, λέγοντας ότι παρατήρησε μια αλλαγή όταν παρευρέθηκε στη συνάντηση των υπουργών Άμυνας της συμμαχίας αυτή την εβδομάδα.
«Ένιωσα μια αλλαγή στη νοοτροπία. Οι Ευρωπαίοι δεν έλεγαν μόνο: «Ε, θα ξοδέψουμε πολύ περισσότερα»… Λένε «Πρέπει να αναλάβουμε περισσότερο ηγετικό ρόλο στο ΝΑΤΟ» είπε.
Πριν ξεκινήσει για τη Γερμανία, ο Ρούμπιο υπογράμμισε ότι η συμμαχία θα συνεχιστεί. Το μέλλον της Αμερικής και της Ευρώπης «ήταν πάντα συνδεδεμένο και θα συνεχίσει να είναι… οπότε πρέπει απλώς να μιλήσουμε για το πώς μοιάζει αυτό το μέλλον» είπε.
Πιθανά σημεία ανάφλεξης
Ωστόσο, σύμφωνα με το Politico, υπάρχουν πιθανά σημεία ανάφλεξης στο μέλλον, και οι Ευρωπαίοι ηγέτες θέτουν όρια όσον αφορά τους δασμούς και τις προσπάθειες του κινήματος «Make America Great Again» να σμιλεύσει την ευρωπαϊκή πολιτική «κατ’ εικόνα και κατ’ ομοίωση».
«Ο πολιτισμικός πόλεμος του κινήματος MAGA δεν είναι δικός μας», είπε ο Μερτς. «Η ελευθερία του λόγου τελειώνει, όταν αυτός ο λόγος αντιβαίνει στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το σύνταγμα. Δεν πιστεύουμε στους δασμούς και τον προστατευτισμό, αλλά στο ελεύθερο εμπόριο».
Στην ομιλία του, ο Μακρόν υπογράμμισε πώς η Ευρώπη διαφέρει από την Αμερική σε όλα, από την ελευθερία του λόγου έως τη ρύθμιση της τεχνολογίας και τον σεβασμό στην επιστήμη.
«Αυτή η Ευρώπη θα είναι ένας καλός σύμμαχος και εταίρος για τις ΗΠΑ. Θα είναι ένας εταίρος που θα τον σέβονται. Έχουμε κάνει πολλά και θα κάνουμε περισσότερα» δήλωσε ο Μακρόν.
cnn.gr
