Μπροστά στο πιο δύσκολο σταυροδρόμι, βρίσκεται ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Μέχρι τις 27 Νοεμβρίου, θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα συναινέσει στο σχέδιο Τραμπ για την ειρήνη -παραχωρώντας ωστόσο γη και ύδωρ στη Ρωσία και αποδεχόμενος, ουσιαστικά, το πολιτικό του τέλος- ή αν θα το απορρίψει, ρισκάροντας, όπως ο ίδιος το έθεσε νωρίτερα σήμερα σε διάγγελμά του προς τον ουκρανικό λαό, να χάσει «τον πιο βασικό εταίρο» της χώρας του -ήτοι, τις ΗΠΑ και τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο.
Χρησιμοποίησε, μάλιστα, μια λέξη-«κλειδί»: αξιοπρέπεια. Με αυτόν τον τρόπο, αναγνώρισε, εμμέσως πλην σαφώς, ότι ο ουκρανικός λαός είναι πια κουρασμένος από την τετραετή ένοπλη διένεξη, όμως δεν έχει χάσει την αξιοπρέπειά του σε τέτοιο βαθμό, που να είναι τόσο εύκολο ν’ αποδεχτεί μια συνθηκολόγηση, από την οποία ουσιαστικά μόνο εγγυήσεις ασφαλείας και ένα σημαντικό ποσό για τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας έχει ν’ αποκομίσει. Στο διάγγελμά του, ωστόσο, κάλεσε τους πολίτες να μην παίζουν «πολιτικά παιχνίδια» και να επιδείξουν ενότητα, υπογραμμίζοντας ότι αυτό θα διευκολύνει την επίτευξη «μιας αξιοπρεπούς ειρήνης».
Σε κάθε περίπτωση, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μετράει αντίστροφα μέχρι τις 27 Νοεμβρίου. Γιατί είναι τότε, σε έξι μέρες από σήμερα, την Ημέρα των Ευχαριστιών, που θα πρέπει ν’ απαντήσει στον Αμερικανό πρόεδρο αν αποδέχεται το σχέδιο και το υπογράφει ή αν θα πει «ευχαριστώ, δεν θα πάρω» και θα συνεχίσει να μάχεται -τόσο στο μέτωπο των συγκρούσεων όσο και στο διπλωματικό πεδίο, για ν’ αποσπάσει όσο περισσότερα οφέλη για την Ουκρανία μπορεί.
Η μία κρίση μετά την άλλη
Το σχέδιο που καλείται ν’ αποδεχτεί ο Ουκρανός πρόεδρος ζητά από το Κίεβο να παραχωρήσει εδάφη και να περιορίσει το μέγεθος των ενόπλων του δυνάμεων, ενώ η Ρωσία του Πούτιν θ’ αποκτήσει ουσιαστικά τον έλεγχο σε ολόκληρη την περιοχή του Ντονμπάς. Πρόκειται για όρους, που ο Ζελένσκι έχει χαρακτηρίσει στο παρελθόν αντισυνταγματικούς και άδικους.
Την ίδια ώρα, το μέτωπο δέχεται αυξανόμενη πίεση, καθώς ο ρωσικός στρατός εντείνει τις επιθέσεις. Στην περιοχή του Χαρκόβου, οι ρωσικές δυνάμεις πιέζουν τους άξονες προς Κουπιάνσκ και Λιμάν, πόλεις που η Ουκρανία είχε ανακαταλάβει τον πρώτο χρόνο του πολέμου.
Οι πιο σφοδρές μάχες διεξάγονται γύρω από το Ποκρόβσκ, σημαντικό κόμβο εφοδιαστικής στην περιοχή του Ντονέτσκ. Οι επιθέσεις του Νοεμβρίου σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής προκάλεσαν ορισμένες από τις χειρότερες ελλείψεις ενέργειας από την έναρξη της εισβολής, επιβαρύνοντας περαιτέρω την κατάσταση στη χώρα, εν όψει του δύσκολου χειμώνα.
Μίζες, διαφθορά και κυβερνητική κρίση
Την ίδια ώρα, εδώ και περισσότερο από μία εβδομάδα, ο Ζελένσκι προσπαθεί να περιορίσει τις συνέπειες ενός σκανδάλου διαφθοράς ύψους 100 εκατ. δολαρίων, στο οποίο εμπλέκονται υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι και στενοί του συνεργάτες. Το σκάνδαλο που προκάλεσε την εσωτερική αναταραχή αφορά στην αποκάλυψη ότι 100 εκατ. δολάρια υπεξαιρέθηκαν από τον ενεργειακό τομέα μέσω μιζών εργολάβων.
Μετά τις αποκαλύψεις των ερευνητών, ο Ζελένσκι απέπεμψε δύο υψηλόβαθμους αξιωματούχους και επέβαλε κυρώσεις σε στενούς συνεργάτες του. Ο Τιμούρ Μίντιτς, ένας από τους εμπλεκόμενους, έχει σύμφωνα με πληροφορίες διαφύγει από τη χώρα. Ο Μίντιτς αποτελεί συνέταιρο σε εταιρεία παραγωγής μέσων ενημέρωσης, με την οποία ο Ζελένσκι συνεργαζόταν, πριν αναλάβει την προεδρία.
Ταυτόχρονα, ορισμένοι βουλευτές και πολιτικοί ακτιβιστές ζητούν την απομάκρυνση του ισχυρού προσωπάρχη του προέδρου, Αντρίι Γερμάκ. Αν και ούτε ο Ζελένσκι ούτε ο Γερμάκ κατηγορούνται από τους ερευνητές, ο τελευταίος θεωρείται ότι ασκεί καθοριστική επιρροή σε κρίσιμες κυβερνητικές αποφάσεις και διορισμούς. Έτσι, πολλοί θεωρούν πως θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη, ώστε να αποκατασταθεί η δημόσια εμπιστοσύνη.
Το κόμμα «Υπηρέτης του Λαού» διαθέτει μεγάλη πλειοψηφία από το 2019, αλλά πολιτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι μία εσωτερική διάσπαση θα μπορούσε να θέσει αυτή την πλειοψηφία σε κίνδυνο. Χαρακτηριστικά, ο ανεξάρτητος πολιτικός αναλυτής Μίκολα Νταβιντιούκ αναφέρει ότι πολλοί σύμμαχοι του Ζελένσκι πιστεύουν πως κάτι πρέπει ν’ αλλάξει, ακόμη κι αν δεν το εκφράζουν δημόσια.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μία από τις σημαντικότερες επικρίσεις είναι η υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια του Γερμάκ και των συμβούλων του. «Το στιλ διοίκησης του Ζελένσκι δεν λειτουργεί» λέει χαρακτηριστικά. Το πόσο αποφασιστικά θα αντιδράσει ο πρόεδρος στο σκάνδαλο, θα καθορίσει και το αν θα υπάρξει ζημιά στις σχέσεις της Ουκρανίας με τους συμμάχους της.
Παρά την πολιτική πίεση, πάντως, η εξουσία του Ζελένσκι δεν κινδυνεύει άμεσα, καθώς η επιβολή στρατιωτικού νόμου μετά την εισβολή ανέβαλε επ’ αόριστον τις προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές. Ακόμη και με αποδυναμωμένη κοινοβουλευτική επιρροή ή πτώση της δημοτικότητας, ο Ουκρανός πρόεδρος δύσκολα θ’ απομακρυνθεί εν μέσω πολέμου, εκτός αν επιλέξει ο ίδιος να παραιτηθεί.
Η θητεία του θα έληγε την άνοιξη του 2024, υπό φυσιολογικές συνθήκες. Εάν αποδεχτεί το αμερικανικό σχέδιο, έχει ένα περιθώριο 100 ημερών, για να οδηγήσει τη χώρα του σε εκλογές.
Αντίστροφη μέτρηση
Στο πολιτικό σκηνικό, ο πρώην αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, Βαλερί Ζαλούζνι, θεωρείται πιθανός μελλοντικός αντίπαλος, παρά τις δικές του διαψεύσεις. Μετά τις επιτυχημένες αντεπιθέσεις του πρώτου έτους του πολέμου, αποπέμφθηκε στα τέλη του 2023 και σήμερα υπηρετεί ως πρέσβης της Ουκρανίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Παρότι απορρίπτει κάθε πολιτική φιλοδοξία, δημοσκοπήσεις τον εμφανίζουν θεωρητικά ανταγωνιστικό απέναντι στον Ζελένσκι, ενισχύοντας τη σχετική σεναριολογία. Αντίθετα, ο πρώην πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο δεν έχει καταφέρει να διευρύνει τη βάση του και απέτυχε ακόμη και στην προσπάθεια συλλογής των απαιτούμενων υπογραφών για ψήφο δυσπιστίας.
Σχεδόν τέσσερα χρόνια από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο Ζελένσκι βρίσκεται αντιμέτωπος με μία σύμπτωση κρίσεων, που δοκιμάζουν την ικανότητά του να ηγείται ενός κουρασμένου έθνους. Και ο χρόνος ήδη μετράει αντίστροφα…
protothema.gr
