Ο γνωστός σκηνοθέτης επιστρέφει στην Κύπρο με τη νέα του ταινία «Maricel», μια ιστορία που φωτίζει τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στη φροντίδα και την υποταγή.
Με φόντο τη σύγχρονη κοινωνία, ο Ηλίας Δημητρίου, συνεχίζει να εξερευνά τη μοναξιά, τις σχέσεις εξουσίας και τη βαθιά απομόνωση έχοντας στο επίκεντρο ιστορίες που γεννιούνται από την πραγματικότητα. H ταινία προβάλλεται σε Λευκωσία και Λεμεσό στο πλαίσιο του 24ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρος 2026.
–To γεγονός πως οι ταινίες σου λειτουργούν ως αφήγηση της σημερινής κοινωνίας προκύπτει από την ενασχόλησή σου με το ντοκιμαντέρ; Οι ιστορίες που με ενδιαφέρουν γεννιούνται σχεδόν πάντα από την ίδια την πραγματικότητα. Η σχέση μου με το ντοκιμαντέρ με έχει μάθει να παρατηρώ τους ανθρώπους, να ακούω τις ιστορίες τους και να αναγνωρίζω τις μικρές λεπτομέρειες που αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο για την κοινωνία μας. Ακόμη κι όταν δουλεύω στη μυθοπλασία, κουβαλώ αυτή τη ματιά. Με ενδιαφέρει ο κινηματογράφος να λειτουργεί σαν ένας καθρέφτης της εποχής του. Οι χαρακτήρες, οι σχέσεις εξουσίας, η μοναξιά ή η ανάγκη για αποδοχή που βλέπουμε στις ταινίες μου δεν είναι αφηρημένες ιδέες. Είναι πράγματα που συναντάμε γύρω μας καθημερινά.
–Υπάρχουν θεματικές ή ερωτήματα που σε ακολουθούν σε όλες τις ταινίες σου, είτε ντοκιμαντέρ είτε μυθοπλασία; Υπάρχουν ορισμένα ερωτήματα που επιστρέφουν συνεχώς στις ταινίες μου. Με απασχολεί πολύ η έννοια της αξιοπρέπειας μέσα σε δύσκολες κοινωνικές συνθήκες, αλλά και το πώς οι «αόρατοι» άνθρωποι προσπαθούν να διατηρήσουν την ταυτότητά τους όταν βρίσκονται σε μια σχέση εξάρτησης. Αυτό που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα είναι η μοναξιά των ανθρώπων μέσα στη σύγχρονη κοινωνία. Συχνά οι ήρωές μου βρίσκονται σε ένα περιβάλλον όπου, ενώ περιβάλλονται από άλλους ανθρώπους, νιώθουν βαθιά απομονωμένοι. Αυτή η αντίφαση είναι κάτι που θεωρώ πολύ κινηματογραφικό αλλά και πολύ ενδιαφέρον.
–Τι σε γοητεύει περισσότερο στα ντοκιμαντέρ και τι στη μυθοπλασία; Στο ντοκιμαντέρ με γοητεύει η αμεσότητα της πραγματικότητας. Υπάρχει κάτι πολύ δυνατό στο να καταγράφεις ανθρώπους και στιγμές που δεν μπορείς να ελέγξεις πλήρως. Αυτή η απρόβλεπτη αλήθεια είναι συχνά συγκλονιστική. Η μυθοπλασία, από την άλλη, μου δίνει την ελευθερία να εμβαθύνω στα συναισθήματα των χαρακτήρων. Μπορώ να δημιουργήσω έναν κόσμο που συμπυκνώνει πολλές διαφορετικές εμπειρίες σε μια ιστορία. Με έναν τρόπο, το ντοκιμαντέρ παρατηρεί τη ζωή, ενώ η μυθοπλασία την ερμηνεύει.
–Η «Μαρισέλ» ξεκίνησε ήδη το ταξίδι των προβολών της. Τι έχεις αποκομίσει από τις αντιδράσεις του κοινού μέχρι σήμερα; Κάθε προβολή της ταινίας σε ένα μέρος είναι μια διαφορετική εμπειρία. Το πιο ενδιαφέρον για μένα είναι να βλέπω πώς ανόμοια κοινά συνδέονται με την ιστορία που αφηγούμαι. Παρόλο που η ταινία έχει ένα πολύ συγκεκριμένο κοινωνικό πλαίσιο, οι άνθρωποι αναγνωρίζουν μέσα της συναισθήματα που είναι παγκόσμια. Όταν βλέπεις έναν θεατή να συγκινείται ή να βλέπει μια άλλη εκδοχή της πραγματικότητας που δεν είχε σκεφτεί μέχρι τότε μετά την προβολή, συνειδητοποιείς γιατί τελικά αξίζει όλη αυτή η προσπάθεια.
–Από τα πρώτα σου ντοκιμαντέρ μέχρι το Smac και τη Maricel , τι στοιχείο της σκηνοθεσίας σου έχει αλλάξει περισσότερο; Νομίζω ότι με τα χρόνια έχω μάθει να αφαιρώ. Στις πρώτες μου δουλειές ίσως ένιωθα την ανάγκη να εξηγήσω ή να πω περισσότερα πράγματα. Πλέον μ’ ενδιαφέρει περισσότερο να αφήνω χώρο στην ησυχία, στα βλέμματα, στις μικρές στιγμές που αποκαλύπτουν τον εσωτερικό κόσμο των χαρακτήρων.
–Τι σε ώθησε να καταπιαστείς με την ιστορία της Maricel και που εστιάζει ο φακός σου ως προς το περιεχόμενο και το μήνυμα της ταινίας; Η ιστορία της Maricel προέκυψε κυρίως από προσωπικές εμπειρίες αλλά και από έρευνα. Με ενδιέφερε να εξερευνήσω τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στη φροντίδα και την υποταγή, μια σχέση που υπάρχει σε πολλά σπίτια στην Κύπρο αλλά σπάνια συζητείται ανοιχτά και ακόμη σπανιότερα γίνεται μέρος ενός δημόσιου διαλόγου. Αν διαβάσει κανείς τη σύμβαση απασχόλησης που υπογράφουν οι οικιακές βοηθοί με τους εργοδότες τους, θα καταλάβει πολλά για αυτή τη σχέση. Ο φακός μου προσπαθεί να κοιτάξει αυτή την πραγματικότητα χωρίς να καταδικάζει ή να δικαιολογεί, αλλά προσπαθώντας να κατανοήσει την πολυπλοκότητά της, όχι για να κατηγορήσει, αλλά για να θέσει ερωτήματα.
–Κατά τη δημιουργία της ταινίας, υπήρχε κάποιο συναίσθημα ή σκέψη που ήθελες να μείνει στον θεατή, πέρα από την κοινωνική διάσταση της σχέσης εργοδότη-οικιακής βοηθού; Θα ήθελα ο θεατής να φύγει από την αίθουσα με μια αίσθηση ενσυναίσθησης. Να φύγει δηλαδή με περισσότερη κατανόηση για τους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω μας αλλά συχνά δεν βλέπουμε είτε τους θεωρούμε κατώτερους από εμάς. Θα ήθελα επίσης από την άλλη να αναρωτηθεί τι σημαίνει πραγματικά να ζεις μακριά από την οικογένειά σου, να φροντίζεις ξένους ανθρώπους και να προσπαθείς να βρεις τη θέση σου σε έναν τόπο που όλοι σε θεωρούν στην καλύτερη περίπτωση αθέατο.
–Πώς η εμπειρία σου στο θέατρο έχει επηρεάσει τον τρόπο που δουλεύεις με τους ηθοποιούς στον κινηματογράφο; Θα έλεγα καθόλου. Μάλλον το αντίθετο έγινε. Στο θέατρο προσπάθησα στις πρόβες να αφαιρέσω πράγματα από τους ηθοποιούς. Να κάνω την ερμηνεία τους πιο «κινηματογραφική», πιο άμεση. Στον κινηματογράφο κάνω αρκετές πρόβες και πάντα προσπαθώ να δημιουργήσω έναν χώρο όπου οι ηθοποιοί μπορούν να εξερευνήσουν τον χαρακτήρα που καλούνται να ερμηνεύσουν χωρίς πίεση. Οι ηθοποιοί μου δεν θέλω να εκτελούν οδηγίες. Θέλω να αποκτήσουν μια οργανική σχέση με τον ρόλο με απώτερο σκοπό να αποκαλύψουν την αλήθεια του χαρακτήρα που ερμηνεύουν.
–Πώς συνδυάζετε τη βιωματική έρευνα με τη μυθοπλασία για να δημιουργήσετε έναν ρεαλιστικό αλλά και κινηματογραφικά ενδιαφέρον κόσμο; Η έρευνα είναι για μένα το θεμέλιο της ιστορίας είτε μιλάμε για ντοκιμαντέρ είτε για μυθοπλασία. Συχνά μιλάω με ανθρώπους που έχουν ζήσει παρόμοιες εμπειρίες με τους χαρακτήρες της ταινίας. Μέσα από αυτές τις συζητήσεις δημιουργείται ένα πολύτιμο υλικό. Στη συνέχεια στο σενάριο μετατρέπω αυτές τις πληροφορίες και εμπειρίες σε κινηματογραφική αφήγηση. Ο στόχος μου δεν είναι να αναπαράγω την πραγματικότητα αυτούσια, αλλά να αποδώσω όσο μπορώ την κρυμμένη αλήθεια.
–Κοιτάζοντας πίσω, τι θα έλεγες για ως δημιουργός ταινιών ή ντοκιμαντέρ; Θα έλεγα ότι είμαι ένας σκηνοθέτης που προσπαθεί να κατανοήσει τον κόσμο μέσα από τους ανθρώπους του. Δεν με ενδιαφέρουν τόσο οι μεγάλες αφηρημένες ιδέες όσο οι μικρές ανθρώπινες ιστορίες που κρύβουν μέσα τους κάτι καθολικό. Κάθε ταινία είτε αυτή είναι μυθοπλασία είτε ντοκιμαντέρ, είναι για μένα ένας τρόπος να θέτω ερωτήματα.
–Πώς βλέπεις τον εαυτό σου σε σχέση με τη σκηνοθεσίας; Βλέπω τη σκηνοθεσία περισσότερο ως μια διαδικασία παρατήρησης και ακρόασης παρά ως επιβολή. Ο σκηνοθέτης, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε να αφήσει τους χαρακτήρες να αναπνεύσουν. Όσο περνούν τα χρόνια, νιώθω ότι με ενδιαφέρει όλο και περισσότερο η απλότητα.
–Ζεις στην Αθήνα αλλά η ταινία σου αν και μιλά για ένα κοινωνικό θέμα των καιρών μας, το τοποθέτησες με απίστευτη ακρίβεια στην Κύπρο και την κουλτούρα ενός χωριού. Αυτό πως το έχεις καταφέρει; Η Κύπρος, παρόλο που δεν ζω μόνιμα εκεί τα τελευταία χρόνια, είναι ένας τόπος που κουβαλώ μέσα μου. Είναι ο τόπος στον οποίο μεγάλωσα, οπότε καταλαβαίνω πολύ καλά τις συμπεριφορές, τη νοοτροπία, τις σχέσεις των ανθρώπων, ιδιαίτερα στην επαρχία και στα χωριά. Με ενδιαφέρει πολύ αυτή η σχέση ανάμεσα στο global και το glocal. Δηλαδή πώς μια ιστορία που είναι πολύ τοπική, πολύ συγκεκριμένη, μπορεί τελικά να μιλά για κάτι παγκόσμιο. Με αυτή την έννοια, η Maricel είναι μια κυπριακή ιστορία, αλλά ταυτόχρονα είναι και μια ιστορία που θα μπορούσε να συμβαίνει στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Ισπανία ή σε οποιαδήποτε χώρα όπου μια γυναίκα αφήνει την πατρίδα της για να φροντίσει τους γονείς κάποιου άλλου. Ίσως τελικά αυτό που προσπάθησα να κάνω δεν ήταν να δείξω την Κύπρο σαν τόπο, αλλά την Κύπρο σαν τρόπο σκέψης, σαν τρόπο ζωής, σαν έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι ενώ ζουν πολύ κοντά ο ένας στον άλλον, συχνά δεν λένε αυτά που πραγματικά νιώθουν. Και αυτό, νομίζω, είναι κάτι πολύ κυπριακό, αλλά και πολύ ανθρώπινο ταυτόχρονα.
Ελεύθερα, 29.03.2026
