Γίνεται προσπάθεια ώστε οι καταναλωτές σε όλη την Ευρώπη να είναι ενημερωμένοι για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας που πληρώνουν, με επίκεντρο τους πιο προσιτούς λογαριασμούς, να έχουν παλιές κατοικίες με καλύτερη ενεργειακή απόδοση, και εδώ ζητείται η συμβολή των κρατών για τις ανακαινίσεις σπιτιών. Για τον λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών κυκλοφόρησε οδηγό – έκθεση με θέμα «How to make energy markets work for consumers and deliver affordable bills». Περιγράφει λεπτομερώς τις προτεραιότητες ενεργειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης για τους καταναλωτές στη δεκαετία του 2030, χαρτογραφώντας τι λειτουργεί καλά αυτήν τη στιγμή και τι χρειάζεται ακόμη να βελτιωθεί. Οι συστάσεις που προκύπτουν περιλαμβάνουν:
-Βελτίωση της σαφήνειας των λογαριασμών ενέργειας και καλύτερα εργαλεία σύγκρισης τιμών
-Καλύτερη εφαρμογή των δικαιωμάτων των καταναλωτών
-Ευκολότερη πρόσβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ευέλικτες προσφορές ηλεκτρικής ενέργειας
-Διατήρηση του κόστους δικτύου για τους καταναλωτές
-Επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρή θέρμανση και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης (και επομένως της προσιτής) των κατοικιών
– Διασφάλιση της ύπαρξης χρηματοδότησης για την υποστήριξη των καταναλωτών
Στον οδηγό αναφέρονται οι δέκα συστάσεις που γίνονται για να προστατευθούν οι καταναλωτές όπως: τα κράτη μέλη θα πρέπει να εισαγάγουν τυποποιημένα εθνικά πρότυπα τόσο για τη σύνοψη των βασικών συμβατικών πληροφοριών όσο και για τους λογαριασμούς ενέργειας. Αυτό θα βοηθήσει τους καταναλωτές να κατανοήσουν καλύτερα τι υπογράφουν και πόση ενέργεια καταναλώνουν.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα δικαιώματα των καταναλωτών υπάρχουν στην πραγματικότητα, όχι μόνο στα χαρτιά. Οι καταναλωτές πρέπει να είναι σε θέση να ασκούν τα δικαιώματά τους και να προστατεύονται από παραπλανητικές πρακτικές πωλήσεων μέσω αυστηρότερης επιβολής ποινών. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να διευκολύνουν την πρόσβαση των ανθρώπων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή ενεργειακά αποδοτική τεχνολογία. Αυτό περιλαμβάνει τη διαδικασία με την οποία μπορούν να εγκαταστήσουν ηλιακούς συλλέκτες, την προώθηση καινοτόμων τεχνολογιών (όπως ηλιακά πάνελ με δυνατότητα σύνδεσης). Το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης θα εξελιχθεί για να καλύψει την υιοθέτηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να προτείνουν μέτρα για την επιτάχυνση της μετάβασης από τη θέρμανση με ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει ισχυρότερη προστασία των καταναλωτών, καλύτερες επιλογές χρηματοδότησης, λογικούς λογαριασμούς ενέργειας, ευκολότερη πρόσβαση σε πληροφορίες και ανεξάρτητες συμβουλές, καθώς και εγκαταστάσεις υψηλής ποιότητας. Η ανακαίνιση των κατοικιών της ΕΕ είναι απαραίτητη για την προσιτή τιμή, την άνεση και την επίτευξη των κλιματικών στόχων.
Η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών υλοποίησε ένα έργο μεταξύ 2021 και 2024 για την αύξηση της υιοθέτησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ένα από τα ευρήματα ήταν ότι οι ενοικιαστές και οι ιδιοκτήτες δεν έχουν τα ίδια κίνητρα («διαχωρισμένα κίνητρα»). Θετικά, η Σλοβενία ξεχώρισε ως προς την επιλογή βάσει της οποίας οι ενοικιαστές μπορούν να υιοθετήσουν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με σαφή συγκατάθεση του ιδιοκτήτη. Αυτή η δυνατότητα θα πρέπει να υπάρχει σε κάθε κράτος μέλος. Τα Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) μπορούν να ωθήσουν τους ιδιοκτήτες να προωθήσουν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Προτεραιότητα στην ανακαίνιση σε σχέση με τις νέες κατασκευές
Επί του παρόντος, το 75% του ευρωπαϊκού αποθέματος κατοικιών έχει χαμηλή ενεργειακή απόδοση, που οδηγεί σε υψηλούς λογαριασμούς θέρμανσης και ψύξης και υψηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Η βελτίωση της αποδοτικότητας του ευρωπαϊκού αποθέματος κατοικιών απαντά στο διαρθρωτικό πρόβλημα της ενεργειακής φτώχειας και στον τρόπο αντιμετώπισης των υψηλών λογαριασμών ενέργειας, μειώνοντας την ανάγκη για ενέργεια, σημειώνεται στην έκθεση. Η συμμετοχή σε ένα έργο ανακαίνισης κατοικιών είναι μια δύσκολη προσπάθεια και η πρόσφατη νομοθεσία της ΕΕ απαιτεί από τις χώρες να δημιουργήσουν υπηρεσίες one-stop shops, ένα μέρος όπου οι καταναλωτές λαμβάνουν βοήθεια από ειδικούς για τα έργα ανακαίνισής τους. Αυτό θα πρέπει να διευκολύνει τη ζωή των καταναλωτών και οι χώρες θα πρέπει να εφαρμόσουν γρήγορα αυτούς τους κανόνες.
Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης Καταναλωτών δείχνει επίσης ότι μπορεί να υπάρχουν πολύ σημαντικές διακυμάνσεις στην ποιότητα και την αξιοπιστία των ενεργειακών αξιολογήσεων των κατοικιών. Οι χώρες θα πρέπει να αυξήσουν την αξιοπιστία και την ποιότητα των Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) και να παρακολουθούν καλύτερα το έργο των ενεργειακών ελεγκτών. Η τιμή των κατοικιών, σημειώνεται στην έκθεση, έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, καθιστώντας όλο και πιο δύσκολη την πρόσβαση των καταναλωτών σε προσιτή και αξιοπρεπή στέγαση. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι η οικονομικά προσιτή στέγαση δεν θα αποσυνδεθεί από τη βιώσιμη στέγαση και θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ανακαίνιση σε σχέση με τις νέες κατασκευές. Τα περισσότερα από τα κτίρια που θα κατοικούν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά έως το 2050 είναι στην πλειοψηφία τους ενεργειακά μη αποδοτικά. Επομένως, αναφέρει η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών, η κύρια εστίαση της κρατικής χρηματοδότησης θα πρέπει να κατευθύνεται κυρίως στην ανακαίνιση, καθώς εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη ανάγκη.
