Σε αναπτυξιακούς ρυθμούς κινήθηκε η αγορά ακινήτων και το 2025. Όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία του Κτηματολογίου, της Στατιστικής και των ΕΟΑ, υπήρξε ανοδική πορεία σε όλες σχεδόν τις παραμέτρους οι οποίοι επηρεάζουν την πορεία της αγοράς, κάτι που ασφαλώς χαροποίησε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Ωστόσο, η θετική πορεία του κλάδου δεν πρέπει ούτε να αποπροσανατολίσει, ούτε να αποτελέσει αφορμή για να κρυφτούν τα προβλήματα κάτω από το χαλί.
Τα προβλήματα
Τα οποία προβλήματα μάλιστα, εφόσον τα κωδικοποιήσει κάποιος δεν είναι ούτε λίγα ούτε ασήμαντα. Για να ξεκινήσουμε από το πιο βασικό, είναι το πρόβλημα της προσιτής ή καλύτερα της απρόσιτης στέγης. Όπου η αυξημένη ζήτηση, σε συνδυασμό με την μειωμένη προσφορά, έχουν οδηγήσει τις τιμές προς τα πάνω, με αποτέλεσμα να έχει βγει εκτός αγοράς ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, κυρίως από τη μεσαία και μικρομεσαία εισοδηματική τάξη. Τι σημαίνει αυτό; Ότι πολύ απλά, τα άτομα αυτά, δεν έχουν την οικονομική άνεση να αγοράσουν ακίνητο, εξαιτίας των υψηλών τιμών. Ένας άλλος παράγοντας, ο οποίος συμβάλει στην μεγέθυνση του προβλήματος, είναι το γεγονός ότι μέρος των ακινήτων που ανεγείρονται, δεν συνάδουν με τις ανάγκες που έχει ένα μεγάλο μέρος των δυνητικών αγοραστών. Καθώς επίσης και ότι ένα σημαντικό μέρος του οικιστικού αποθέματος, έχει βγει εκτός αγοράς, εξαιτίας της βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb).
Σε αυτά τα προβλήματα ή στρεβλώσεις της αγοράς, θα πρέπει να προστεθεί η παλαιότητα μεγάλου αριθμού κτιρίων, χωρίς να υπάρχουν κίνητρα, ώστε αυτά να ανακαινισθούν, η γραφειοκρατία, η οποία παραμένει ένας μεγάλος βραχνάς τόσο για τους πολίτες όσο και για τους επαγγελματίες της αγοράς και ο μεγάλος αριθμός κενών ή μη χρησιμοποιούμενων μονάδων και οικοπέδων.
Ενδεχόμενες λύσεις
Υπάρχουν λύσεις ώστε αυτά τα προβλήματα να επιλυθούν και να συνεχιστεί η αναπτυξιακή πορεία της αγοράς; Ή θα μεγαλώσουν και θα δημιουργήσουν συνθήκες βραχυκυκλώματος που θα αναστρέψουν την ανοδική πορεία του κλάδου, εξέλιξη η οποία θα έχει αντίκτυπο και στην ευρύτερη οικονομία, δεδομένου ότι τα ακίνητα αποτελούν βασικό της κομμάτι.
Ο πρόεδρος του ΕΤΕΚ Κωνσταντίνος Κωνσταντή, ως ένας από τους πλέον αρμόδιους να παραθέσει θέσεις και εισηγήσεις για την αγορά ακινήτων, καταθέτει σε άρθρο του προτάσεις, οι οποίες ενδεχομένως να επιλύσουν αρκετά από τα προαναφερθέντα προβλήματα. Μεταξύ άλλων, ο κ. Κωνσταντή θεωρεί κρίσιμη τη θεσμοθέτηση του Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, ώστε να καταπολεμηθεί το φαινόμενο των διασκορπισμένων θεσμών και οργανισμών, που ωθεί σε βραδύτητα αποφάσεων και περιττή ταλαιπωρία. Ο θεσμός αυτός, σημειώνει, θα πρέπει να δημιουργηθεί με σαφή εντολή να συλλέγει και να επεξεργάζεται δεδομένα, να παρακολουθεί τάσεις, να αξιολογεί την αποτελεσματικότητα μέτρων και να εισηγείται διορθωτικές κινήσεις, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσο-μακροπρόθεσμα.
Ο πρόεδρος του ΕΤΕΚ αναφέρεται ακόμη στην ανάγκη ενεργοποίησης του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος. Απαιτείται, αναφέρει, ένα πιο αποφασιστικό μίγμα κινήτρων, αλλά και αντικινήτρων, για να σπάσει η αδράνεια. Η πρόταση για ετήσιο τέλος σε κενές και σε αχρησία κατοικίες, με πρακτικούς τρόπους τεκμηρίωσης, δημιουργεί πραγματική πίεση ένταξης στην αγορά. Ταυτόχρονα, χρειάζονται στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις και εργαλεία ανακαίνισης, με όρους που να διασφαλίζουν ότι το όφελος επιστρέφει ως πραγματική διάθεση μονάδων προς πώληση ή ενοικίαση σε προσιτό πλαίσιο.
Η σημασία της επανάχρησης
Συναφώς με αυτό, ο πρόεδρος του συνδέσμου εκτιμητών Πόλυς Κουρουσίδης ανέφερε σε προ ημερών δηλώσεις του στο Σίγμα ότι τα πλεονεκτήματα της επανάχρησης είναι πολλαπλά: περιβαλλοντικά, πολεοδομικά και οικονομικά. Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα ενός νέου κτιρίου είναι σαφώς μεγαλύτερο από εκείνο ενός υφιστάμενου που ανακαινίζεται, ενώ η διατήρηση και αξιοποίησή του συμβάλλει και στην αναζωογόνηση των αστικών κέντρων. Στην Κύπρο, όπως σημείωσε, η πολιτεία αντί να ενθαρρύνει την επανάχρηση, στην πράξη τη δυσκολεύει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι περιορισμοί που τίθενται όταν αλλάζει η χρήση ενός ακινήτου, όπως οι απαιτήσεις για χώρους στάθμευσης σε περιπτώσεις μετατροπής γραφείων σε κατοικίες, χωρίς δυνατότητα εξαγοράς.
Πέραν των πιο πάνω, ο πρόεδρος του ΕΤΕΚ τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της πρακτικής build-to-rent, η οποία θα λειτουργήσει ως μηχανισμός σταθεροποίησης της αγοράς ενοικίου, θα μειώσει τις απότομες μεταβολές τιμών και θα προσελκύσει θεσμικούς επενδυτές.
