Υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής, ο οποίος κάνει την εμφάνιση του σε όλες τις πρόσφατες έρευνες και μελέτες που πραγματοποιήθηκαν όσον αφορά την αγορά εργασίας. Ο οποίος έχει να κάνει τόσο με την ανάγκη που θα προκύψει στο μέλλον, όσο και σε σχέση με την έλλειψη που παρατηρείται αυτή τη στιγμή, σε αυτό το κομμάτι της αγοράς.
Για να μην περιπλέκουμε περισσότερο τα πράγματα, πρόκειται ασφαλώς για τις εξειδικευμένες δεξιότητες των εργαζομένων. Ο παράγοντας αυτός εμφανίζεται μεταξύ άλλων, τόσο στην πρόσφατη έρευνα που πραγματοποίησε το Συμβούλιο Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας Κύπρου (ΣΟΑΚ), στην 15η Ετήσια Έρευνα της PwC Κύπρου για τους CEOs, στο Στρατηγικό Σχέδιο 2026-2028 της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού Κύπρου (ΑνΑΔ), καθώς και σε άλλες έρευνες, οι οποίες είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας.
Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Η αγορά εργασίας βρίσκεται σε μια μεταβατική περίοδο, κατά την οποία παρατηρείται τεράστια διαφοροποίηση στις ανάγκες και τις ειδικότητες που απαιτούνται στο νέο περιβάλλον. Βασικός, αλλά όχι μοναδικός παράγοντας, ο οποίος καθοδηγεί τις εξελίξεις, είναι η τεχνητή νοημοσύνη.
Μιλώντας με οικονομολόγους και επαγγελματίες της αγοράς εργασίας, μας επισήμαναν ότι το AI θα επηρεάσει την αγορά ποικιλοτρόπως. Από τη μια, είναι δεδομένο ότι θα χαθούν κάποιες θέσεις εργασίας, όπως και ότι θα δημιουργηθούν και νέες. Το στοίχημα όμως φαίνεται να βρίσκεται στο εξής σημείο: Να μπορέσει η αγορά -επιχειρήσεις και εργαζόμενοι- να χρησιμοποιήσουν το AI ως εργαλείο, το οποίο θα δημιουργήσει added value στα δύο αυτά μέρη, αλλά και στην ευρύτερη οικονομία. Αυτό το κομμάτι, θα επιφέρει πρόσθετο πλούτο σε μια χώρα και θα δημιουργήσει νέες συνθήκες στην αγορά εργασίας και στην ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη.
ΑΝΑΔ: Νέες γνώσεις και δεξιότητες
Η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού Κύπρου παρουσίασε πρόσφατα το Στρατηγικό Σχέδιο 2026-2028. Μεταξύ άλλων, σε αυτό επισημαίνεται ότι η κατάσταση στην κυπριακή οικονομία και αγορά εργασίας παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις λόγω των απρόβλεπτων συνθηκών που έχουν προκληθεί από τις διεθνείς οικονομικές και γεωπολιτικές εξελίξεις.
«Παρά την επιτυχή αντιμετώπιση των διαδοχικών κρίσεων και την ισχυρή ανθεκτικότητα και ευελιξία που επέδειξε η κυπριακή οικονομία, με αύξηση στην απασχόληση και μείωση στην ανεργία, παραμένει η ανάγκη για συνέχιση της ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας με στόχο τη βιώσιμη, οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική ανάπτυξη και ευημερία». Για να προσθέσει η ΑΝΑΔ: «Η ΕΕ επικεντρώνεται στη συνέχιση των προσπαθειών για τη διττή μετάβαση, πράσινη και ψηφιακή, η οποία επηρεάζει κάθε πτυχή της οικονομίας και της κοινωνίας.
Επίσης, επικεντρώνεται στη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης καθώς και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας, ανθεκτικότητας και παραγωγικότητας της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, θα απαιτηθούν επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες και καινοτομία, θα δημιουργηθούν νέα προϊόντα και υπηρεσίες, θα διαμορφωθούν νέες μορφές εργασίας και θα χρειαστούν νέες γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις από το ανθρώπινο δυναμικό».
Σε ειδικό κεφάλαιο που αναφέρεται στην ανάπτυξη και βελτίωση δεξιοτήτων, η ΑΝΑΔ τονίζει ότι η σημασία του εμπλουτισμού και της απόκτησης γνώσεων και δεξιοτήτων από το ανθρώπινο δυναμικό καταγράφεται και σε σχετικά συμπεράσματα τα οποία εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (ΕΣ) το 2020, όπου καλεί όλα τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι στα σχέδια ανάκαμψης περιλαμβάνεται στρατηγική προσέγγιση για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση και παράλληλα να προωθήσουν τις πολιτικές για τη διά βίου μάθηση ως απάντηση στην τεχνολογική και πράσινη μετάβαση.
Η ανάπτυξη επιχειρηματικών δεξιοτήτων μέσα από νέους και δημιουργικούς τρόπους διδασκαλίας και μάθησης και μέσα από πρακτική επιχειρηματική εμπειρία, σημειώνει η ΑΝΑΔ, συμβάλλει στη δημιουργία νέων επιχειρήσεων αλλά και στην απασχολησιμότητα, ιδιαίτερα των νέων ατόμων καθώς και ατόμων με εμπειρίες που καθίστανται άνεργοι.
PWC: Κορυφαίαανησυχία των CEOs
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα της 15ης Ετήσιας Έρευνας της PwC Κύπρου για τους CEOs, στην οποία συμμετείχαν φέτος 77 επιχειρηματικοί ηγέτες από την Κύπρο. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, για τους CEOs στην Κύπρο, η κορυφαία ανησυχία είναι η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού που να διαθέτει τις κατάλληλες δεξιότητες, με το 43% να την θεωρεί απειλή για τον επόμενο χρόνο.
Ακολουθούν οι γεωπολιτικές συγκρούσεις (30%), η τεχνολογική εξέλιξη (22%) και οι κυβερνοαπειλές (21%), διαφοροποιώντας την εικόνα σε σχέση με τους CEOs της Ευρωζώνης και παγκοσμίως, οι οποίοι κατατάσσουν τις κυβερνοαπειλές και τη μακροοικονομική αστάθεια ως τους σημαντικότερους κινδύνους.
Στην εν λόγω έρευνα, σημειώνεται παράλληλα ότι η προσέλκυση υψηλής ποιότητας εξειδικευμένου ταλέντου με γνώσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη, αναδεικνύεται ως μία από τις πλέον κρίσιμες προκλήσεις για τους οργανισμούς στην Κύπρο. Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι το 45% των CEOs θεωρεί ότι ο οργανισμός του δεν είναι σε θέση να προσελκύσει τέτοιας ποιότητας ανθρώπινο δυναμικό, που να είναι εξοικειωμένοι με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν τον εντεινόμενο ανταγωνισμό για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για στοχευμένες επενδύσεις στην ανάπτυξη ταλέντου, στην αναβάθμιση δεξιοτήτων (upskilling) και στη στρατηγική ανάδειξη των οργανισμών ως εργοδότες επιλογής, ώστε να καλλιεργηθούν οι δεξιότητες που απαιτούνται για την ουσιαστική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
ΣΟΑΚ: Εκτίμηση κινδύνων
Άκρως ενδιαφέροντα ήταν και τα ευρήματα, τα οποία περιλαμβάνονται στην έρευνα εκτίμησης κινδύνων που διεξήγαγε το Συμβούλιο Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας Κύπρου. Στόχος της έρευνας, ήταν η ιεράρχηση και αξιολόγηση των οικονομικών κινδύνων / ρίσκων με βάση την πιθανότητα να συμβούν, τη σοβαρότητα των συνεπειών τους στην περίπτωση που συμβούν καθώς και της χρονικής περιόδου που αναμένεται να συμβούν.
Στην έρευνα συμμετείχαν 54 στελέχη της κυπριακής οικονομίας. μέλη του ιδιωτικού τομέα από διάφορους κλάδους της οικονομίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας. Οι απαντήσεις δόθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025. Αναλυτικότερα, με βάση τον συνδυαστικό δείκτη πιθανότητας και σοβαρότητας (Risk Index), οι κυριότεροι κίνδυνοι για την κυπριακή οικονομία είναι: (1) Παρατεταμένη ανομβρία & έλλειψη νερού (91%). (2) Κυβερνοεπιθέσεις σε υποδομές ζωτικής σημασίας (82%). (3) Επιδείνωση κλιματικών συνθηκών (80%). (4) Έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού (80%). (5) Αποτυχία ψηφιακού μετασχηματισμού (79%).
Γιάννης Τελώνης: Δημιουργία πρόσθετου πλούτου
Ζητήσαμε από τον οικονομολόγο Γιάννη Τελώνη να μας αναλύσει την πορεία της αγοράς εργασίας τα επόμενα χρόνια και το ρόλο που θα διαδραματίσει η Τεχνητή Νοημοσύνη στο νέο περιβάλλον.
Μιλώντας στον «Φ», ο κ. Τελώνης επισήμανε κατ’ αρχήν, ότι αναπόφευκτα, λόγω του AI, θα χαθούν κάποιες θέσεις εργασίας, όμως την ίδια ώρα θα δημιουργηθούν κάποιες άλλες.
Προς το παρόν, το AI δεν είναι ο βασικός παράγοντας που δημιουργεί ανεργία. Ωστόσο, θα πρέπει επιχειρήσεις και εργαζόμενοι να εντοπίσουν τις ανάγκες που θα δημιουργηθούν στο άμεσο μέλλον, ώστε να εκμεταλλευτούν τη νέα τάξη πραγμάτων στην αγορά εργασίας. Με τον τρόπο και τον ρυθμό που αναπτύσσεται το ΑΙ, συνέχισε, είναι βέβαιο ότι θα απαιτηθούν εξειδικευμένες δεξιότητες στην αγορά, οι οποίες μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ή εντοπίζονται σε πολύ χαμηλό ποσοστό στην Κύπρο. Μιλάμε ασφαλώς για δεξιότητες υψηλής κλίμακας, οι οποίες θα είναι σε θέση να δημιουργήσουν πρόσθετη αξία τόσο στις επιχειρήσεις, όσο και στην ευρύτερη οικονομία μιας χώρας.
Ο κ. Τελώνης υπογράμμισε, πάντως, ότι σημείο κλειδί στην όλη εξέλιξη, θα είναι ικανότητα χρήσης του ΑΙ, ως εργαλείο, το οποίο θα ξεκλειδώσει τις παραπέρα δυνατότητες ενός κλάδου ή μιας επιχείρησης και ταυτόχρονα θα ενισχύσει την παραγωγικότητα. Κάτι που μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματικά από θέσεις υψηλής κλίμακας και όχι μεσαίας, στην οποία εντάσσονται η πλειοψηφία των θέσεων εργασίας στην Κύπρο.
