Δεν σταματούν οι εκπλήξεις από τις συστημικές τράπεζες στην Κύπρο, με την τελευταία να έρχεται από τη μικρή εξαγορά που έκανε η Τράπεζα Κύπρου για την απόκτηση χαρτοφυλακίου εξυπηρετούμενων δανείων (€150 εκατ.) και καταθέσεων (€500 εκατ.) από την Κυπριακή Τράπεζα Αναπτύξεως (CDB Bank).
Δεκατρία χρόνια (Μάρτιος 2013) μετά την μεγαλύτερη κρίση που γνώρισε το τραπεζικό σύστημα, ο τραπεζικός τομέας της Κύπρου κατάφερε όχι μόνο να επανακτήσει την χαμένη αξιοπιστία του, αλλά και οι κυπριακές τράπεζες, όσες έχουν απομείνει μετά από τόσα χρόνια, καταγράφουν υψηλή κερδοφορία, παρουσιάζουν ισχυρή κεφαλαιακή βάση και προχωρούν σε εξαγορές είτε πιστωτικών ιδρυμάτων είτε ασφαλιστικών οργανισμών.
Η έμφαση μετατοπίζεται πλέον στην ανάπτυξη, στα μεγαλύτερα μερίδια αγοράς, στη διεύρυνση των εσόδων από προμήθειες και στη διαφοροποίηση δραστηριοτήτων, με κοινό παρονομαστή τη σταθερή επιστροφή κεφαλαίου στους μετόχους. Ακόμα ένα σημαντικό στοιχείο του τραπεζικού συστήματος είναι ότι σιγά-σιγά εξαφανίζονται οι μη συστημικές τράπεζες στην Κύπρο μέσω της πολιτικής εξαγορών, κυρίως των υγιών περιουσιακών στοιχείων, που οδηγούν στη μείωση του αριθμού τους και στην ενίσχυση των μεγάλων παικτών.
Αυτό έγινε με τη μη συστημική τράπεζα Astrobank και την εξαγορά των υγιών στοιχείων της από την Alpha Bank Ltd και στην περίπτωση της CDB Bank από την Τράπεζα Κύπρου. Στα μη συστημικά ιδρύματα συγκαταλέγονται ο Οργανισμός Χρηματοδοτήσεως Στέγης, που εξειδικεύεται σε στεγαστικά δάνεια, η Ancoria Bank και οι μικρότερες ξένες τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο.
Οι συστημικές τράπεζες εποπτεύονται στενά από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM) και υπόκεινται σε αυστηρότερους κανόνες κεφαλαιακής επάρκειας και διαχείρισης κινδύνων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα περιορισμένη ευελιξία στην παροχή δανείων, τα οποία χαρακτηρίζονται από αυστηρούς όρους και εξασφαλίσεις. Οι μη συστημικές τράπεζες εποπτεύονται από την Κεντρική Τράπεζα και δεν υπόκεινται στους αυστηρούς κανονισμούς που ισχύουν για τις συστημικές τράπεζες, αν και παρακολουθούνται στενά για να διασφαλιστεί η φερεγγυότητά τους. Αυτό, ωστόσο, τους δίνει πολύ μεγαλύτερη ευελιξία στη χρηματοδότηση ιδιωτών και επιχειρήσεων, με δάνεια που χαρακτηρίζονται από πιο συζητήσιμους όρους.
Έγινε το αναμενόμενο
Αν ξεκινήσουμε από το τέλος, έκλεισε η συμφωνία της Τράπεζας Κύπρου με τη μικρή CDB Bank, μετά από πολύμηνες συζητήσεις, αγοράζοντας μόνο τα υγιή περιουσιακά της στοιχεία, ενώ δεν είναι γνωστό τι θα γίνει με τους 140 τραπεζικούς υπαλλήλους. Οι φήμες στην αγορά ήταν έντονες για την εξαγορά της CDB Bank εδώ και ένα χρόνο, αλλά το θέμα ήταν από ποιον οργανισμό, fintech ή τράπεζα, θα γινόταν η εξαγορά. Επίσης, στους τραπεζικούς κύκλους ήταν κοινό μυστικό ότι στο στόχαστρο έχουν βάλει τις μικρές τράπεζες στην Κύπρο, εταιρείες τεχνολογίας και χρηματοοικονομικοί οργανισμοί, με απώτερο πιθανό σκοπό την απόκτηση τραπεζικής άδειας επί ευρωπαϊκού εδάφους. Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου έχει ήδη αιτήσεις από εταιρείες fintech για απόκτηση τραπεζικής άδειας, οι οποίες εντούτοις μέχρι στιγμής δεν έχουν εγκριθεί.
Οι κινήσεις που γίνονταν στο παρασκήνιο είχαν ως αποτέλεσμα να λυθεί το πρόβλημα ή ο εποπτικός μπελάς και τα υγιή περιουσιακά στοιχεία της CDB Bank πέρασαν στην Τράπεζα Κύπρου. Η εξαγορά των υγιών περιουσιακών στοιχείων της CDB Bank δεν σημαίνει και πολλά πράγματα στον ισολογισμό της Τράπεζας Κύπρου, αλλά η κίνηση είχε ως αποτέλεσμα να φύγει ακόμα μία μικρή τράπεζα από την αγορά και τα μη συστημικά τραπεζικά ιδρύματα να περιοριστούν σημαντικά.
Στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα, οι κινήσεις που έχουν γίνει διαμορφώνουν τρεις βασικούς πυλώνες: την Τράπεζα Κύπρου ως βασικό πιστωτικό ίδρυμα με στοχευμένη στρατηγική, τη νέα Eurobank Limited ως έναν από τους δύο μεγαλύτερους οργανισμούς στον τομέα της τραπεζικής αλλά και των ασφαλιστικών εργασιών στην Κύπρο, και την Alpha Bank Κύπρου, τον τρίτο πόλο με σημαντικές φιλοδοξίες.
Το ίδιο συμβαίνει και στην Ευρώπη
Οι αλλαγές στο τραπεζικό σύστημα μέσω εξαγορών δεν είναι μόνο προνόμιο του κυπριακού τραπεζικού συστήματος, αλλά και του ευρύτερου ευρωπαϊκού χώρου. Ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία για τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αποκτούν οι συγχωνεύσεις και εξαγορές (M&A), όπως σημειώνει σε ανάλυσή της η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών. Σε επίπεδο ευρωπαϊκών τραπεζών, το 2025 ξεχώρισαν αρκετές σημαντικές συμφωνίες. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 2025 ξεχώρισε η μεγάλη εξαγορά του ιταλικού επενδυτικού ομίλου Mediobanca από τη Monte dei Paschi. Ο γαλλικός όμιλος BPCE απέκτησε την πορτογαλική Novo Banco με περίπου 6,4 δισ. ευρώ, σε μία από τις πιο αξιοσημείωτες συναλλαγές M&A του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα. Ταυτόχρονα, η ολλανδική ABN AMRO ανακοίνωσε την εξαγορά της NIBC Bank έναντι περίπου 960 εκατ. ευρώ, προσπαθώντας να ενισχύσει την παρουσία της στις Κάτω Χώρες. Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες επιδιώκουν όχι μόνο την ενοποίηση και την επέκταση μέσω M&A, αλλά και την ενίσχυση της γεωγραφικής παρουσίας και της διαφοροποίησης των επιχειρηματικών μοντέλων τους.
Χαμηλή η έκθεση σε αντισυμβαλλόμενους στη Μέση Ανατολή
Πολύ περιορισμένη είναι η έκθεση των κυπριακών και ευρωπαϊκών τραπεζών σε αντισυμβαλλόμενους στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε πριν λίγες μέρες η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (European Banking Authority). Προειδοποιεί όμως ότι η κλιμάκωση των εντάσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει δευτερογενείς επιπτώσεις, ιδίως μέσω υψηλότερων τιμών ενέργειας, πληθωριστικών πιέσεων, ασθενέστερης οικονομικής ανάπτυξης και διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού. Στην Κύπρο, η άμεση έκθεση των τραπεζών σε αντισυμβαλλόμενους που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή ανέρχεται συνολικά σε €162 εκατ. στο τέλος Δεκεμβρίου 2025 από €108 εκατ. τέλη Ιουνίου 2025, και μόνο €22 εκατ. να είναι τα δάνεια και προκαταβολές που αφορούν νοικοκυριά. «Ενώ οι εκθέσεις παραμένουν περιορισμένες (λιγότερο από το 0,5% του συνολικού ενεργητικού των τραπεζών της ΕΕ), η κλιμάκωση των εντάσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει δευτερογενείς επιπτώσεις, ιδίως μέσω υψηλότερων τιμών ενέργειας, πληθωριστικών πιέσεων, ασθενέστερης παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης και διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού. Αυτές οι επιπτώσεις θα ήταν ιδιαίτερα αισθητές σε ενεργοβόρους τομείς όπως οι μεταφορές, οι κατασκευές και ορισμένοι τομείς της μεταποίησης», σημειώνεται.
Οι άμεσες εκθέσεις των τραπεζών της ΕΕ σε αντισυμβαλλόμενους που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή ανήλθαν συνολικά σε €132 δισ. το 2025 σε σχέση με €123,4 δισ. τέλη Ιουνίου 2025. Περιλαμβάνουν περίπου €47 δισ. σε δάνεια και προκαταβολές σε τράπεζες και άλλες χρηματοπιστωτικές εταιρείες και περίπου €33 δισ. ευρώ σε μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων των ευρωπαϊκών τραπεζών είναι 1,8%, ενώ στην Κύπρο είναι σε χαμηλότερα επίπεδα, στο 0,8%, και ο δείκτης κάλυψης των ΜΕΔ στην ΕΕ είναι 41,4%, ενώ στην Κύπρο φτάνει το 51,2%. Το ποσοστό δανείων «σταδίου 2» (δάνεια με υψηλότερη πιθανότητα να γίνουν μη εξυπηρετούμενα) παραμένει στο 5% στην Κύπρο, όσο ήταν και τέλη Ιουνίου, από 5,7% το 2024, ενώ στην ΕΕ φτάνει το 9,1% από 9,3% το προηγούμενο τρίμηνο και 9,7% το 2024.
