Σε τροχιά σύγκρουσης βρίσκονται το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με φόντο το ζήτημα των δικαιωμάτων των επιβατών. Οι δύο θεσμοί έχουν μια εντελώς διαφορετική φιλοσοφία όσον αφορά τις αερομεταφορές, με το Συμβούλιο να υιοθετεί σε μεγάλο βαθμό θέσεις των αεροπορικών εταιρειών και το Ευρωκοινοβούλιο να σκληραίνει ακόμη περισσότερο τη στάση του υπέρ της προστασίας των επιβατών.
Η αντιπαράθεση ξεκίνησε το 2014, όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αντέδρασε σε πρόταση της Κομισιόν για την επικαιροποίηση των δικαιωμάτων των επιβατών. Μάλιστα, πρότεινε οι επιβάτες που αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις ή ακυρώσεις να έχουν καλύτερη πρόσβαση σε αποζημίωση, με σαφέστερους κανόνες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να χειρίζονται τις καταγγελίες των επιβατών. Οι αποκλίσεις στις θέσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ μπλόκαραν τον φάκελο αυτό για 11 χρόνια. Ωστόσο, τον Ιούνιο του 2025 οι υπουργοί της ΕΕ κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία.
Οι διαπραγματεύσεις με το Κοινοβούλιο ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2025, αλλά δεν κατέληξαν σε συμφωνία, αναγκάζοντας το Ευρωκοινοβούλιο να προχωρήσει στην έγκριση της θέσης του σε δεύτερη ανάγνωση. Υπέρ της απόρριψης των προτάσεων του Συμβουλίου ψήφισαν 632 ευρωβουλευτές, 15 καταψήφισαν, ενώ υπήρξαν και 9 αποχές.
Η νομική λειτουργός του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών, Βιργινία Χρίστου, ανέλυσε στον «Φ» τις προτάσεις των δύο θεσμών. Όπως εξήγησε, σήμερα υπάρχει ένας ευρωπαϊκός κανονισμός που εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένου και του Ηνωμένου Βασιλείου. «Πρόκειται για τον Κανονισμό 261/2004, ο οποίος διασφαλίζει τα δικαιώματα των επιβατών σε θέματα που αφορούν καθυστερήσεις πτήσεων και άρνηση επιβίβασης», ανέφερε. Συμπλήρωσε ότι καθορίζεται, επίσης, το ύψος της αποζημίωσης που δικαιούται ο επιβάτης σε περίπτωση ακύρωσης ή καθυστέρησης της πτήσης του.
Επεσήμανε, ακόμη, ότι υπάρχει η διεθνής Σύμβαση του Μόντρεαλ, η οποία εφαρμόζεται από όλες τις αεροπορικές εταιρείες και αφορά κυρίως το ζήτημα των αποσκευών. «Η Σύμβαση του Μόντρεαλ αναθεωρήθηκε πριν από κάποιο διάστημα και αυξήθηκαν οι αποζημιώσεις στις περιπτώσεις όπου η αποσκευή χαθεί ή υποστεί ζημιά». Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, αυτή τη στιγμή παραμένει ανοικτό το ζήτημα της αναθεώρησης του ευρωπαϊκού κανονισμού.
Τι ισχύει σήμερα
Σε περίπτωση καθυστέρησης πτήσης τριών ωρών και άνω, ο επιβάτης δικαιούται αποζημίωση, η οποία ξεκινά από τα 250 ευρώ και φτάνει μέχρι τα 500 ευρώ, ανάλογα με την απόσταση της πτήσης.
Σε περίπτωση που η πτήση καθυστερήσει, ακυρωθεί ή είναι υπερπλήρης, ο επιβάτης θα πρέπει να επικοινωνήσει με την αεροπορική εταιρεία. Σημειώνεται ότι κάθε εταιρεία διαθέτει διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας, όπως ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή γραπτή υποβολή παραπόνου.
Check-in: Υπάρχουν αεροπορικές εταιρείες που αποδέχονται την κάρτα επιβίβασης σε ψηφιακή μορφή και άλλες που ζητούν εκτυπωμένη. Σε περίπτωση που ο επιβάτης δεν την έχει εκτυπώσει, ενδέχεται να επιβαρυνθεί με σχετικό κόστος.
Η κ. Χρίστου τόνισε ότι αυτή τη στιγμή καταβάλλεται προσπάθεια αναθεώρησης του συγκεκριμένου κανονισμού, καθώς το Συμβούλιο της ΕΕ κατέθεσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αλλαγές που, όπως σημείωσε, υποβαθμίζουν τα δικαιώματα των επιβατών. Συγκεκριμένα, το Συμβούλιο προτείνει, μεταξύ άλλων, την επέκταση του χρόνου αναμονής του επιβάτη στο αεροδρόμιο πέραν των τεσσάρων ωρών. «Πρόκειται για εισήγηση των αεροπορικών εταιρειών που έγινε αποδεκτή από το Συμβούλιο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι να παραμείνει το όριο των τριών ωρών.
Δωρεάν χειραποσκευή και επιστροφή χρημάτων
Μετά την απόρριψη των εισηγήσεων του Συμβουλίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε συγκεκριμένες προτάσεις που ενισχύουν τα δικαιώματα των επιβατών. Αναλυτικότερα, υιοθετήθηκε η προσυμπληρωμένη αίτηση: Σε περίπτωση καθυστέρησης ή ακύρωσης πτήσης, ο επιβάτης θα λαμβάνει ηλεκτρονικό μήνυμα με το σχετικό έντυπο για την επιστροφή των χρημάτων του.
Εισήχθη, επίσης, αυστηρό πλαίσιο επιστροφής χρημάτων, σύμφωνα με το οποίο τα ποσά θα πρέπει να καταβάλλονται εντός 14 ημερών στον λογαριασμό του επιβάτη. Όσον αφορά τις χειραποσκευές, αποφασίστηκε η δωρεάν μεταφορά στην καμπίνα μίας χειραποσκευής και ενός μικρού προσωπικού αντικειμένου.
Επιπρόσθετα, προωθείται αλλαγή ώστε παιδιά κάτω των 14 ετών και άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα να κάθονται δίπλα στους συνοδούς τους χωρίς επιπλέον χρέωση. Για τις αποζημιώσεις, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά να ξεκινούν από τα 300 ευρώ και να φτάνουν έως τα 600 ευρώ.
Παράλληλα, επιδιώκεται να μπει τέλος στις έξτρα χρεώσεις σε περιπτώσεις τυπογραφικών λαθών κατά την αγορά αεροπορικού εισιτηρίου. Όπως σημείωσε η κ. Χρίστου, υπάρχει πρόταση για δωρεάν διορθώσεις στο ονοματεπώνυμο του επιβάτη, καθώς και για δωρεάν check-in.
Σημαντική αλλαγή αφορά και τον καθορισμό της έννοιας της «έκτακτης ανάγκης». Όπως εξήγησε, όταν οι αεροπορικές εταιρείες την επικαλούνται, αποποιούνται των ευθυνών τους έναντι του επιβάτη. «Πλέον, ξεκαθαρίζεται τι συνιστά πραγματικά έκτακτη ανάγκη», ανέφερε.
Οι εισηγήσεις θα αποσταλούν στο Συμβούλιο. Σε περίπτωση διαφωνίας, θα απαιτηθεί νέα διαβούλευση και σύνταξη νέου κειμένου. Αν υπάρξει συμφωνία, το τελικό κείμενο θα αποσταλεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς ψήφιση.
Καταληκτικά, η κ. Χρίστου ανέφερε ότι αρκετές αεροπορικές εταιρείες αντιδρούν έντονα στις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Το τελευταίο διάστημα παρατηρούμε ως Σύνδεσμος Καταναλωτών ότι θεσμικά όργανα της ΕΕ τείνουν να λαμβάνουν αποφάσεις σε βάρος των πολιτών, τόσο στον τομέα των αερομεταφορών όσο και στην ενημέρωση των επιβατών».
Στα χέρια της κυπριακής Προεδρίας το ζήτημα
Τη θέση του για το θέμα εξέφρασε στον «Φ» ο ευρωβουλευτής του ΔΗΚΟ, Κώστας Μαυρίδης, ο οποίος επεσήμανε ότι η μετακίνηση συνδέεται με το θεμελιώδες δικαίωμα στην ΕΕ για ελεύθερη κυκλοφορία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Γι’ αυτό, ως Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουμε συντριπτική θέση για τα δικαιώματα των επιβατών, όπως επιβεβαιώθηκε και στην τελευταία Ολομέλεια, υιοθετώντας σχεδόν ομόφωνα».
Τόνισε ότι «ως Ευρωκοινοβούλιο απορρίπτουμε την αποδυνάμωση των υφιστάμενων δικαιωμάτων των επιβατών και επιμένουμε να διατηρηθεί το όριο της τρίωρης καθυστέρησης και το υφιστάμενο ύψος αποζημίωσης. Επιπλέον, ζητάμε δωρεάν μεταφορά στο αεροπλάνο ενός προσωπικού αντικειμένου (π.χ. τσάντας, σακιδίου πλάτης ή φορητού υπολογιστή) συν μία μικρή χειραποσκευή. Παράλληλα, οι βασικές υπηρεσίες μεταφοράς πρέπει να παρέχονται χωρίς αδικαιολόγητες ή κρυφές χρεώσεις. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουμε στην προστασία των ευάλωτων ομάδων, π.χ. οι ενήλικες συνοδοί παιδιών κάτω των 14 ετών και άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα να έχουν τη δυνατότητα να κάθονται μαζί τους χωρίς χρέωση. Τέλος, επιμένουμε σε απλούστερες διαδικασίες, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν και να διεκδικούν έμπρακτα τα δικαιώματά τους».
Τέλος, ανέφερε ότι, μετά από 20 χρόνια από την τελευταία νομοθεσία για τις πολιτικές των αεροπορικών εταιρειών, ιδίως χαμηλού κόστους, τα δικαιώματα των επιβατών επιβάλλεται να επικαιροποιηθούν. «Το Συμβούλιο της ΕΕ, δηλαδή οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών, έχει διαφορετική θέση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ζητώντας ευελιξία, ιδιαίτερα στο ζήτημα των αποζημιώσεων. Η Κύπρο ως προεδρεύουσα στο Συμβούλιο, έχει ένα δύσκολο εγχείρημα ενώπιόν της σε αυτό το “παράθυρο” έξι μηνών. Αν καταλήξει σε συμφωνία που κλίνει προς τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θα είναι μεγάλη επιτυχία για τους Ευρωπαίους πολίτες αλλά και για την ίδια».
