Η μετάβαση των λιμανιών της Μεσογείου προς μια πιο βιώσιμη, ψηφιακή και κοινωνικά υπεύθυνη οικονομία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τις λιμενικές περιοχές. Στην Κύπρο, τα λιμάνια λειτουργούν ως πυλώνες οικονομικής ανάπτυξης, απασχόλησης και καινοτομίας, στηρίζοντας το εμπόριο, τη ναυτιλία και τον τουρισμό.
Το έργο PortAbility, συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Erasmus+, αναδεικνύει τη σημασία της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΚ/VET) ως βασικού μοχλού για την οικονομική διαφοροποίηση, την κοινωνική ένταξη και τη μετάβαση των λιμανιών. Η Κύπρος συμμετέχει μέσω του Κυπριακού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (ΚΕΒΕ), της εκπαιδευτικής εταιρείας MMC, της Αρχής Λιμένων Κύπρου και του Πανεπιστήμιο Frederick, σε συνεργασία με φορείς από Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα και Γερμανία.
Οι εταίροι αναπτύσσουν στρατηγικές που τοποθετούν την ΕΕΚ στο επίκεντρο της λεγόμενης Just Transition, δηλαδή της μετάβασης προς μια κλιματικά ουδέτερη, ψηφιακή και κοινωνικά περιεκτική οικονομία. Στόχος είναι η αναβάθμιση δεξιοτήτων των Λιμανιών, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και η δημιουργία θετικού κοινωνικού αποτυπώματος, ώστε οι λιμενικές περιοχές να καταστούν πιο ανθεκτικές και βιώσιμες.
Το ευρύτερο εθνικό πλαίσιο της μετάβασης
Η ανάγκη για πράσινη και ψηφιακή μετάβαση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο. Όλες οι μεγάλες πόλεις της Κύπρου, με εξαίρεση τη Λευκωσία, είναι παράκτιες, γεγονός που καθιστά τα λιμάνια στρατηγικούς πυλώνες της οικονομίας και του τουρισμού. Ωστόσο, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Έκθεση 2023), η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται σε ποσοστό έως και 85% από το πετρέλαιο, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης.
Το εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Κύπρου προωθεί στρατηγική αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μείωσης του ενεργειακού κόστους, ενώ η ετήσια επένδυση περίπου 300 εκατ. ευρώ στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί στρατηγική επιλογή προς την απανθρακοποίηση και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Οι κατευθύνσεις αυτές ευθυγραμμίζονται με το εθνικό όραμα Cyprus Vision 2035, το οποίο θέτει ως προτεραιότητα μια ανθεκτική, ψηφιακή και πράσινη οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, η ψηφιοποίηση των λιμανιών και η βελτίωση της διαχείρισης της θαλάσσιας κυκλοφορίας συμβάλλουν στη μείωση εκπομπών, στην πρόληψη περιβαλλοντικών κινδύνων και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Οι βασικοί άξονες του PortAbility
Το PortAbility επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:
1. Εκπαίδευση και κατάρτιση προσωπικού: Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, με έμφαση σε νέες τεχνολογίες, περιβαλλοντική διαχείριση και καινοτόμες πρακτικές.
2. Ενίσχυση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΚ): Σύνδεση εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας, ενσωματώνοντας την ΕΕΚ στο οικοσύστημα καινοτομίας.
3. Διάλογος και συνεργασία: Προώθηση πολιτικών για κοινωνική ένταξη, ισότητα και βιώσιμη ανάπτυξη στις λιμενικές περιοχές.
4. Πρακτική εφαρμογή: Διασφάλιση ότι τα αποτελέσματα είναι άμεσα αξιοποιήσιμα από εργαζόμενους, επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη πιλοτικών προγραμμάτων αναβάθμισης δεξιοτήτων, που συνδυάζουν πρακτική άσκηση, θεωρητική εκπαίδευση και χρήση ψηφιακών εργαλείων μάθησης. Παράλληλα, δημιουργείται Κέντρο Καινοτομίας και Διακυβέρνησης για την ανταλλαγή γνώσης και τον σχεδιασμό στρατηγικών κοινωνικής καινοτομίας.
Το έργο προετοιμάζει επίσης ένα «blueprint» στρατηγικών ΕΕΚ για τη στήριξη της μετάβασης των λιμενικών περιοχών. Μέσω της ενεργού συμμετοχής του, το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο συμβάλλει ώστε οι κυπριακές επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι στα λιμάνια να αποκτήσουν σύγχρονες δεξιότητες και να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις ενός μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος.
Περισσότερες πληροφορίες για τις δράσεις και τις εξελίξεις του έργου PortAbility μπορείτε να βρείτε στο πρώτο newsletter:https://portability-project.eu/1st-newsletter-is-out/ καθώς και στην επίσημη ιστοσελίδα του έργου https://portability-project.eu/ στη σελίδα του στο Facebook https://www.facebook.com/portabilityEUproject στο Instagram https://www.instagram.com/portability_eu/ και στο LinkedIn https://www.linkedin.com/company/portability-eu-project/.
Μέσω της συμμετοχής του στο PortAbility, το ΚΕΒΕ ενισχύει τον ρόλο της ΕΕΚ στην Κύπρο, προωθώντας την εκπαίδευση, την αναβάθμιση δεξιοτήτων, την καινοτομία και την κοινωνική συνοχή. Η Κύπρος καθίσταται ενεργός εταίρος σε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο συνεργασίας, αξιοποιώντας εμπειρίες από άλλες χώρες για τη στήριξη του μετασχηματισμού των λιμανιών της.
Η συμμετοχή της Κύπρου υπογραμμίζει τη δέσμευσή της να γίνει ενεργός εταίρος στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τα λιμάνια, προσφέροντας ευκαιρίες σε εργαζόμενους, επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες, ενώ ταυτόχρονα προωθεί μια οικονομία πιο βιώσιμη, ψηφιακή και κοινωνικά υπεύθυνη. Μέσω του έργου PortAbility, το ΚΕΒΕ στοχεύει να καταστήσει τα λιμάνια της Κύπρου δυναμικά κέντρα ανάπτυξης, καινοτομίας και κοινωνικής συνοχής, πέρα από τον παραδοσιακό τους ρόλο ως κόμβοι εμπορίου.
* Λειτουργός στο Τμήμα Ευρωπαϊκών Θεμάτων και Προγραμμάτων, ΚΕΒΕ
