Τα όσα βλέπουν το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες δύο εβδομάδες και αφορούν την κτιριολογική ακαταλληλότητα του νοσοκομείου Αθαλάσσας και τον κίνδυνο στο οποίο βρίσκονται ασθενείς και επαγγελματίες υγείας, σίγουρα δεν μπορούν να περάσουν απαρατήρητα. Το πρόβλημα όμως είναι πολύ μεγαλύτερο και δεν προκύπτει από το γεγονός ότι μια μελέτη φέρνει στο φως την επικινδυνότητα των κτηρίων που στεγάζουν τις υπηρεσίες του μοναδικού νοσηλευτηρίου ψυχικής υγείας στην Κύπρο.
Το πρόβλημα προκύπτει από το γεγονός ότι πρόκειται για ακόμα μια μελέτη, για ακόμα μια «κρίση» στον τομέα της ψυχικής υγείας για το ίδιο ζήτημα, για ακόμα μια δεκαετία που συμπληρώνεται με το νοσοκομείο να εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται επικίνδυνο, παρά το γεγονός, ότι η πρώτη φάση αναβάθμισης κάποιων κτηρίων έχει ολοκληρωθεί (σ.σ. οι υπηρεσίες του νοσοκομείου Αθαλάσσας δεν είναι συγκεντρωμένες σε ένα κτήριο αλλά σε ανεξάρτητες μονάδες εντός του ίδιου τεμαχίου γης).
Στην εξίσωση πρέπει να μπουν τέσσερις κυβερνήσεις, τουλάχιστον 15 υπουργοί Υγείας και από το 2019 και μετά ο ΟΚΥπΥ, ο οποίος ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση υλοποιεί κυβερνητικές αποφάσεις.
Κονδύλια για την ανέγερση ενός νέου νοσοκομείου Ψυχικής Υγείας αφού τα υφιστάμενα κτήρια είχαν κριθεί ακατάλληλα, περιλαμβάνονταν από τα πρώτα χρόνια του αιώνα που διανύουμε μέχρι και το 2005 στους ετήσιους προϋπολογισμούς του υπουργείου Υγείας. Περιλαμβανόταν ωστόσο ένα υποτυπώδες κονδύλι που αφορούσε την έναρξη των διαδικασιών για την ανέγερση νέου νοσοκομείου. Το 2010, αφαιρέθηκε και το ποσό αυτό και η κοινοβουλευτική Επιτροπή Υγείας διαμαρτυρόμενη είχε ζητήσει δημόσια αλλά και με επιστολές της προς τον τότε υπουργό Υγείας την επαναφορά του στον προϋπολογισμό του 2011, κάτι το οποίο βεβαίως δεν έγινε.
Από το 2012 και μετά λόγω της κατάστασης στην οποία η Κύπρος περιήλθε ούτε λόγος για νέο κτήριο δεν ήταν δυνατό να γίνεται.
Το 2015, έπειτα από μια, νέα τότε, έκθεση στην οποία γινόταν εκτενής αναφορά στην κτιριολογική επικινδυνότητα του νοσοκομείου και, αφού ο δημόσιος διάλογος διεξαγόταν σε πολύ ψηλούς τόνους, ο «Φ» είχε προχωρήσει σε εκτενές ρεπορτάζ με στόχο να τονίσει ότι η αναβολή στην ανέγερση νέου νοσοκομείου είχε ήδη κλείσει μια δεκαετία.
Στις 24 Φεβρουαρίου 2015, ο «Φ» υπό τον τίτλο «Παραμένει ετοιμόρροπο το νοσοκομείο Αθαλάσσας», έγραφε: «Σε επικίνδυνα άσχημη κατάσταση βρίσκεται το κτήριο του νοσοκομείου Αθαλάσσας αφού παρά το γεγονός ότι προ δεκαετίας είχε ληφθεί απόφαση για ανέγερση νέου νοσηλευτηρίου ψυχικής υγείας, το έργο από το 2010 δεν περιλαμβάνεται καν στους προϋπολογισμούς του υπουργείου Υγείας λόγω οικονομικής στενότητας».
Σήμερα, Ιανουάριο του 2026, άλλη μια δεκαετία δηλαδή, μετά, οι φωνές είναι οι ίδιες, οι αλληλοκατηγορίες πανομοιότυπες και σίγουρα η «νέα» μελέτη που καταδεικνύει την ακαταλληλότητα του κτηρίου, αυστηρά ομιλούντες, δεν αποκάλυψε κάτι που δεν ήταν γνωστό με τη διαφορά ότι πρόκειται για «στατική» μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του ΟΚΥπΥ.
Από εκθέσεις της Ευρώπης μέχρι τις προειδοποιήσεις του 2026
«Τα υπό εξέταση κτήρια τα οποία βρίσκονται στο νοσοκομείο Αθαλάσσας και διαχειρίζονται από την διεύθυνση Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας είναι κατασκευασμένα με σκυρόδεμα μέτρια προς χαμηλής θλιπτικής αντοχής, ενανθρακωμένο οξειδωμένο οπλισμό και χωρίς οποιοδήποτε αντισεισμικό σχεδιασμό. Συστήνεται όπως μελετηθούν και αξιολογηθούν όλα τα κτήρια που εξετάζονται βάσει όλων των παραγόντων και να ετοιμαστεί τεχνοοικονομική μελέτη, ξεχωριστά για το κάθε κτήριο, η οποία θα αξιολογεί τους τρόπους με τους οποίους πρέπει να προχωρήσει ο ιδιοκτήτης», αναφέρει η έκθεση για την οποία ξέσπασε η νέα αντιπαράθεση μεταξύ εργαζομένων και αρμοδίων Υπηρεσίων. (Ιανουάριος 2026).
Παρόμοια, ήταν τα ευρήματα και της έκθεσης της Επιτροπής πρόληψης των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης το 2007. Το 2008, ο«Φ» είχε δημοσιεύσει προειδοποιήσεις της Επιτροπής Εποπτείας Ψυχικά Ασθενών η οποία κατήγγειλε μεταξύ άλλων ότι «Η Αθαλάσσα «σκοτώνει» τους ασθενείς» ενώ το 2009: Υπό τον τίτλο «Κλείστε το ή αναβαθμίστε το» ο «Φ» έγραφε: «Η γενική παρατήρηση της Επιτροπής κατά των βασανιστηρίων για το νοσοκομείο Αθαλάσσας είναι ξεκάθαρη και αφορά την ανέγερση και λειτουργία ενός νέου Κέντρου Ψυχικής Υγείας».
Στις 23/07/2012 η Επιτροπή πρόληψης Βασανιστηρίων σε άλλη μια έκθεση της επαναλάμβανε το πρόβλημα με τον «Φ» ο γράφει υπό τον τίτλο «S.O.S. για το νοσοκομείο Αθαλάσσας», για «σοβαρές επισημάνεις» που αφορούσαν σε «ακατάλληλο και επικίνδυνο κτήριο» αλλά και για τις συνθήκες νοσηλείας των ασθενών.
Την ίδια χρονιά είχε αποφασιστεί ότι από τη στιγμή που η οικονομική κατάσταση του τόπου δεν επέτρεπε την ανέγερση νέου νοσοκομείου, το υπουργείο Υγείας θα προχωρούσε σε ανακαινίσεις και αναβάθμιση των χώρων που κρίνονταν ως οι πιο επικίνδυνοι.
Τα 2015, ξέσπασε νέος γύρος διαμαρτυριών από πλευράς εργαζομένων αλλά και συγγενών ασθενών με τις συντεχνίες να τονίζουν ότι «Οι συνεχείς ανακαινίσεις, οι επισκευές των τελευταίων δύο δεκαετιών και τα «μπαλώματα» σε όλους τους χώρους, το έχουν καταστήσει (το νοσοκομείο), επικίνδυνο τόσο για τους ασθενείς όσο και για τους εργαζόμενους».
Στις 20 Φεβρουαρίου 2017 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη υπό τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη ο οποίος έδωσε οδηγίες για να τροχοδρομηθούν άμεσα όλες οι διαδικασίες για τη δημιουργία νέου ψυχιατρικού νοσοκομείου.
Τον Οκτώβριο του 2019, ο υπουργός Υγείας Κωνσταντίνος Ιωάννου, είχε δηλώσει στη Βουλή ότι «έχει τελειώσει η αναβάθμιση και έχουν παραδοθεί οι δύο θάλαμοι αρχές του 2018 και εκκρεμούσε η ανακαίνιση των άλλων δύο θαλάμων. Υπήρξε μια σχετική καθυστέρηση και είχε ανατεθεί σε ιδιώτη μελετητή, ο οποίος απεφάνθη με επιστολή του μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο ότι δεν μπορούν να αναβαθμιστούν, είναι οικονομικά ασύμφοροι και ότι πρέπει να κατεδαφιστούν και να χτιστούν καινούριοι θάλαμοι. Στόχος είναι όπως εντός του 2020 να ξεκινήσουμε με την ανέγερση των δύο νέων θαλάμων, συνολικού εμβαδού γύρω στις 3.000 τ.μ.».
Τον Ιανουάριο της ίδιας χρονιάς (2019) ιδρύθηκε ο Οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας και το νοσοκομείο Ψυχικής Υγείας μεταφέρθηκε από το υπουργείο Υγείας στον ΟΚΥπΥ.
Στις 25 Φεβρουαρίου 2020, οι τότε υπουργοί Υγείας Κωνσταντίνος Ιωάννου και Μεταφορών, Γιάννης Καρούσος συναντήθηκαν προκειμένου να συζητηθεί η ανέγερση του νέου Νοσοκομείου Αθαλάσσας. Μετά τη σύσκεψη, οι δύο Υπουργοί δήλωσαν: «Όσον αφορά στην ανέγερση των δύο νέων κλινικών, καθώς και του κτιρίου της Διοίκησης και του ΘΕΜΕΑ, που τον περασμένο Σεπτέμβριο είχαμε ενημερωθεί ότι δεν μπορούν να ανακαινιστούν και πρέπει να κατεδαφιστούν, έχει ετοιμαστεί το Σημείωμα Έργου, τα αρχιτεκτονικά σχέδια, έχουν εμβαστεί τα λεφτά από τον ΟΚΥπΥ στο Υπουργείο Μεταφορών, οπότε, και θα προχωρήσουμε άμεσα να προκηρύξουμε το έργο και υπάρχουν τα συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, εντός 28 μηνών θα έχουν ολοκληρωθεί».
Ακολούθησαν τα χρόνια της πανδημίας και στις 9 Δεκεμβρίου 2024 ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης εγκαινίασε την Πρώτη Φάση ανέγερσης του Κέντρου Ψυχικής Υγείας στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας (Περιλάμβανε τους θαλάμους οξέων περιστατικών και την μονάδα ΘΕΜΕΑ για άτομα με εξαρτήσεις).
Σύσκεψη και αποφάσεις για τη Β’ φάση
Την περασμένη εβδομάδα και μετά τις εκ νέου διαμαρτυρίες των συνδικαλιστικών οργανώσεων γιατρών και νοσηλευτών που είχαν ως αφορμή τη νέα μελέτη για το νοσοκομείο Αθαλάσσας, το υπουργείο Υγείας εξέδωσε ανακοίνωση μετά το πέρας συνάντησης του υπουργού Υγείας Νεόφυτου Χαραλαμπίδη με τον ΟΚΥπΥ: Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης αποφασίστηκε όπως τροχοδρομηθεί η έναρξη των διαδικασιών για την υλοποίηση της Β’ φάσης. Μάλιστα σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ» η δεύτερη φάση θα ολοκληρωθεί σε δύο στάδια με τον ΟΚΥπΥ να αναμένει τώρα τις τελικές εγκρίσεις από το υπουργείο Οικονομικών. Με αυτά τα δεδομένα το πότε θα ολοκληρωθεί η δεύτερη φάση, προς το παρόν παραμένει άγνωστο.
