Ένα ευρωπαϊκό ταμείο διαχείρισης κρίσεων, με «πυρομαχικά» άνω των 430 δισ. ευρώ, θα μπορούσε να δανείζει χρήματα στις χώρες της Ευρωζώνης για την ενίσχυση της άμυνας, δήλωσε στο Reuters ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Πιέρ Γκραμένια, την ώρα που η ΕΕ προσπαθεί εσπευσμένα να ενισχύσει τις στρατιωτικές δυνατότητές της.
Ο επικεφαλής του ESM δήλωσε ότι ο ESM θα μπορούσε να παρέχει πιστωτικές γραμμές για την άμυνα και χωρίς μάλιστα να απαιτεί αυστηρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις ως αντάλλαγμα – εν μέρει για να διαλύσει το «στίγμα» που μπορεί να προκύψει όταν κάποιος ζητά χρήματα από το ευρωπαϊκό «ταμείο έκτακτης ανάγκης» της ευρωζώνης.
«Σε αυτές τις εποχές γεωπολιτικής αναταραχής, που απαιτούν υψηλότερες αμυντικές δαπάνες από όλες τις χώρες, πρέπει να αξιοποιήσουμε στο έπακρο το δυναμικό του ESM», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γκραμένια.
Έκανε λόγο για χρήση πιστωτικών γραμμών για την άμυνα από χώρες με καλή δημοσιονομική υγεία, αλλά με πιεσμένους προϋπολογισμούς, ιδίως τα μικρότερα κράτη της ευρωζώνης.
«Έχουμε εργαλεία. Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης… να αξιοποιήσουμε στο έπακρο το δυναμικό», σημείωσε ο γενικός διευθυντής του ESM και πρόσθεσε: «Είναι προφανές ότι η σχέση μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών γίνεται όλο και πιο “δύσκολη”.»
Αλλαγή χρήσης του ταμείου για την κρίση χρέους
Οποιαδήποτε τέτοια χρηματοδοτική στήριξη θα είχε και συμβολική βαρύτητα, καθώς θα «επαναχρησιμοποιούσε» ένα ταμείο που δημιουργήθηκε στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης για να αποτρέψει την κατάρρευση εθνικών οικονομιών και τραπεζών και να στηρίξει το κοινό νόμισμα.
Η απροκάλυπτη εχθρότητα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προς την Ευρώπη αναγκάζει τους ηγέτες του μπλοκ να αναζητήσουν εναλλακτικούς τρόπους για την άμυνα της περιοχής απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα, όπως αναφέρει το Reuters.
Οι δηλώσεις του Γκραμένια δείχνουν διάθεση να αξιοποιηθεί αυτό το μεγάλο ευρωπαϊκό «απόθεμα» για την ενίσχυση χωρών της Ευρωζώνης, ιδίως μικρότερων κρατών της Βαλτικής που συνορεύουν με τη Ρωσία, αν και τα δάνεια πρέπει πρώτα να εγκριθούν από τις 21 χώρες του μπλοκ που στηρίζουν τον ESM.
Μόνο χώρες της ευρωζώνης θα μπορούσαν να λάβουν αυτά τα δάνεια, αποκλείοντας όσες δεν χρησιμοποιούν το ευρώ, όπως η Πολωνία. Ο σκοπός του ESM δεν κάνει ρητή αναφορά στην άμυνα και μια τέτοια ανακατεύθυνση των χρημάτων θα απαιτούσε την έγκριση των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικά ουδέτερων χωρών όπως η Αυστρία, η Κύπρος, η Μάλτα ή η Ιρλανδία.
Οι προσπάθειες της Ευρώπης να ενισχύσει την άμυνά της, τέσσερα χρόνια μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έχουν γίνει πιο επείγουσες αφότου ο Τραμπ απείλησε με εμπορικούς δασμούς χώρες που απέρριψαν τον απαίτησή του να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, που ανήκει στη Δανία.
Ο Γκραμένια υπαινίχθηκε ότι θα μπορούσε να διαδραματίσει στην προσπάθεια αυτή ρόλο ο ESM, ο οποίος δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους για να δανείζει χώρες όπως η Ελλάδα, αλλά έκτοτε έχει καταστεί σε μεγάλο βαθμό ανενεργός.
«Είναι ένα από τα εργαλεία μας», σημείωσε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στη χρήση των λεγόμενων προληπτικών πιστωτικών γραμμών για την άμυνα. «Είναι διαθέσιμο. Πρέπει να επανεφεύρουμε τη δυναμική αυτού του εργαλείου», τόνισε.
«Πρέπει να διασφαλιστεί ότι αυτή η διευκόλυνση… θα χρησιμοποιηθεί για αμυντικές δαπάνες», σημείωσε, προσθέτοντας ότι δεν θα συνοδεύεται από δρακόντειους όρους. «Στόχος είναι να αποφύγουμε αυτό το είδος εργαλείου να συνδυάζεται με αναδιάρθρωση της οικονομίας.»
«Γραμμή στήριξης για την άμυνα»
Τα σχόλιά του δίνουν νέα πνοή στην ιδέα μιας «γραμμής στήριξης της άμυνας» που είχε προτείνει νωρίτερα ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, Ενρίκο Λέτα, για δάνεια έως 2% του ΑΕΠ μιας χώρας, με χαμηλά επιτόκια, για αμυντικούς σκοπούς.
Η πρόταση του Γκραμένια προσομοιάζει με το πρόγραμμα στήριξης του ESM ύψους έως 240 δισ. ευρώ που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID για να βοηθήσει τις χώρες να ενισχύσουν τις δαπάνες τους για την υγεία. Τελικά δεν χρησιμοποιήθηκε.
Τα κράτη της Βαλτικής -Λιθουανία, Εσθονία και Λετονία- θα μπορούσαν να επωφεληθούν. Έχουν σχεδόν τετραπλασιάσει τις αμυντικές δαπάνες τους από τότε που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, φτάνοντας περίπου στο 5% του ΑΕΠ τους, δανειζόμενες σημαντικά ποσά.
Οι χώρες αυτές, που συνορεύουν με τη Ρωσία και τον στενό σύμμαχό της, τη Λευκορωσία, έχουν υποστεί αυξανόμενο αριθμό δολιοφθορών, τις οποίες οι αρχές αποδίδουν στη Ρωσία.
Έχουν δανιστεί δε δισεκατομμύρια ευρώ από το υπερκαλυμμένο (oversubscribed) πρόγραμμα δανείων SAFE της ΕΕ για αμυντικά έργα, μέσω του οποίου η ΕΕ δανείζεται συλλογικά από τις αγορές για να δανείζει, «στο κόστος», κυβερνήσεις της ΕΕ για άμυνα. Η στήριξη από τον ESM θα λειτουργούσε παρόμοια.
Αν στηθεί όπως η στήριξη της πανδημίας, τα δάνεια θα είχαν σημαντικό βάρος σε όλη την ΕΕ. Η Εσθονία είχε ΑΕΠ περίπου 40 δισ. ευρώ το 2024 — το 2% αυτού θα ήταν λιγότερο από 1 δισ. ευρώ.
Ο Γκραμένια είπε ότι οι χώρες θα μπορούσαν να κάνουν «συλλογικά αιτήματα», κάτι που θα απέφευγε οποιοδήποτε στίγμα από το να ζητήσει κανείς βοήθεια από τον ESM. «Η ώθηση πρέπει να έρθει από τις χώρες-μέλη», είπε.
skai.gr
