Αυτό στο οποίο φαίνεται να συμφωνούν προς το παρόν οι πλείστοι αρμόδιοι, καθώς και οικονομικοί αναλυτές, είναι ότι η διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στις επιπτώσεις που θα προκύψουν στην οικονομία. Μέχρι στιγμής, τα πράγματα είναι υπό έλεγχο, ωστόσο, οι εκτιμήσεις ενδεχομένως να διαφοροποιηθούν σε περίπτωση που ο πόλεμος κρατήσει σε βάθος χρόνου.
Τουρισμός και κατασκευές είναι συνήθως οι κλάδοι που δέχονται πρώτοι τις επιπτώσεις κρίσεων ή πολεμικών συγκρούσεων. Και αυτό, καθότι είναι τομείς οι οποίοι επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από εξωγενείς παράγοντες. Κάτι ανάλογο ισχύει και για το εμπόριο, ειδικά σε περίπτωση αποκλεισμού θαλάσσιων οδών. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα παίξουν τον δικό τους βασικό ρόλο στη διαμόρφωση της εικόνας το επόμενο διάστημα, ενώ η πορεία των χρηματιστηρίων διεθνώς, δεν αποκλείεται να επηρεάσει τα δεδομένα ορισμένων εταιρειών.
Τουριστικές … αντοχές
Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Ο τουρισμός εδώ και χρόνια καλείται να αντιμετωπίσει τη μια κρίση μετά την άλλη. Πολέμους, κορωνοϊό, κλείσιμο τουριστικών πρακτόρων, δημιούργησαν μια σειρά από μεγάλες προκλήσεις για τον κλάδο. Ωστόσο, επέδειξε αντοχές και σήμερα σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Οι ακυρώσεις πτήσεων, αναπόφευκτα θα επηρεάσουν και τη διαμονή αριθμού επισκεπτών σε τουριστικά καταλύματα.
Συναφώς, ορισμένες κρατήσεις που επρόκειτο να γίνουν για το Πάσχα ενδεχομένως να καθυστερήσουν. Εάν η κρίση ξεπεραστεί σύντομα, τότε δεν αναμένεται να υπάρξει πρόβλημα με την καλοκαιρινή περίοδο, ωστόσο ακόμη είναι πολύ νωρίς για να γίνουν οι όποιες εκτιμήσεις. Οι εξελίξεις αλλάζουν μέρα με τη μέρα και τα σημερινά δεδομένα, ίσως να μην έχουν καμιά σημασία μετά από 10 μέρες.
Κατασκευές και πετρέλαιο
Πάμε τώρα στον κατασκευαστικό κλάδο. Το αλουμίνιο κατέγραψε τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο από τον Σεπτέμβριο του 2024, καθώς η επιδεινούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επηρέασε τις αποστολές από την περιοχή και προκάλεσε αναταραχή στις αγορές φυσικών μετάλλων. Ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει κλείσιμο χυτηρίων, ενώ αρκετοί μεγάλοι παραγωγοί έχουν δηλώσει ότι δεν είναι πλέον σε θέση να τηρήσουν τις συμβάσεις τους αναφέρουν οι Financial Times. Η Μέση Ανατολή αντιπροσωπεύει σχεδόν το 10% της παγκόσμιας παραγωγής εξευγενισμένου αλουμινίου, με μεγάλα χυτήρια στο Μπαχρέιν, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ είναι μεγάλοι εισαγωγείς αλουμινίου από την περιοχή. Πέραν από την αύξηση του αλουμινίου, ανάλογη πορεία ακολουθεί η τιμή του χάλυβα, καθώς και άλλων πρώτων υλών, οι οποίες είναι απαραίτητες για τον κατασκευαστικό κλάδο. Συναφώς, οι Κύπριοι εργολάβοι έρχονται αντιμέτωποι και με τη δραματική αύξηση του κόστους μεταφοράς. Οι εταιρείες με την επιβολή «Επίναυλου Πολεμικού Κινδύνου» οδήγησαν σε αύξηση του κόστους ανά εμπορευματοκιβώτιο κατά $1.500 ως $4.000.
Η μεγάλη ανησυχία ωστόσο, εστιάζεται σε ενδεχόμενη εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου. Την Παρασκευή, ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, προειδοποίησε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να «καταστρέψει τις οικονομίες του κόσμου». Δεν έμεινε όμως εκεί. Έριξε… βόμβα μεγατόνων προβλέποντας ότι όλες οι χώρες του Κόλπου που εξάγουν ενέργεια θα σταματήσουν την παραγωγή εντός εβδομάδων και θα εκτοξεύσουν την τιμή του πετρελαίου στα 150 δολάρια το βαρέλι. Ο Saad al-Kaabi δήλωσε στους FT ότι ακόμη και αν ο πόλεμος τερματιζόταν αμέσως, το Κατάρ θα χρειαζόταν «εβδομάδες έως μήνες» για να επιστρέψει σε έναν κανονικό κύκλο παραδόσεων μετά την επίθεση ιρανικού drone στο μεγαλύτερο εργοστάσιο LNG της χώρας. Το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός LNG στον κόσμο, αναγκάστηκε να κηρύξει ανωτέρα βία τη βδομάδα που πέρασε, μετά την επίθεση στο εργοστάσιο του Ras Laffan.
Ως εκ τούτου, οι ανησυχητικές προβλέψεις κάνουν λόγο για τιμές του αργού πετρελαίου, οι οποίες θα μπορούσαν να εκτοξευθούν στα 150 δολάρια το βαρέλι σε δύο έως τρεις εβδομάδες, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου θα ανέβουν στα 40 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες ήτοι 117 ευρώ ανά MWh — σχεδόν τετραπλάσια από την τιμή πριν από την έναρξη του πολέμου. Πάντως, ο Ντίνος Λευκαρίτης, Εκτελεστικός Διευθύνων Σύμβουλος της Πετρολίνα, δήλωσε προ ημερών στο ΚΥΠΕ ότι δεν υφίσταται ανησυχία για την επάρκεια καυσίμων στην Κύπρο, καθώς οι εταιρείες πετρελαιοειδών έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν σε εναλλακτικές αγορές προμήθειας, εφόσον αυτό καταστεί αναγκαίο.
Εμπόριο και αβεβαιότητα
Όσον αφορά τώρα στο εμπόριο, προς το παρόν οι άμεσα εμπλεκόμενοι καθησυχάζουν ότι δεν προκύπτει θέμα ελλείψεων. Όμως και πάλι θα πρέπει να σημειωθεί το γεγονός της διάρκειας των συγκρούσεων, αλλά και της έκτασης που θα λάβουν. Καθότι σε περίπτωση που υπάρξει αποκλεισμός θαλασσίων οδών και προκληθούν καθυστερήσεις στη μεταφορά εμπορευμάτων, τότε αναπόφευκτα θα δημιουργηθεί πρόβλημα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Στο σημείο αυτό, δεν μπορεί να μην επισημανθεί το γεγονός της αβεβαιότητας και της ανασφάλειας που επικρατεί μεταξύ των καταναλωτών, γεγονός που οδηγεί αρκετούς στις υπεραγορές με σκοπό να προμηθευτούν ξηρά τροφή, όπως μακαρόνια, ρύζι, όσπρια και κονσέρβες, ενώ ιδιαίτερα αυξημένη κινητικότητα παρατηρείται σε είδη πρώτης ανάγκης για βρέφη, όπως πάνες και παιδικές σκόνες γάλακτος. Είναι χαρακτηριστικά τα βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απεικονίζοντας άδεια ράφια ή μεγάλες ουρές.
Ο γενικός γραμματέας του Παγκύπριου Συνδέσμου Λιανικού Εμπορίου (ΠΑΣΥΛΕ), Μάριος Αντωνίου, εμφανίστηκε καθησυχαστικός όσον αφορά την επάρκεια των αγαθών. «Δεν τίθεται θέμα ελλείψεων. Οι παραγγελίες σε βασικά προϊόντα καλύπτουν στοκ τουλάχιστον 30 ημερών. Οποιοδήποτε κενό παρατηρείται στα ράφια είναι θέμα χρόνου αναπλήρωσης από τις αποθήκες και όχι έλλειψης προϊόντων», τόνισε.
Χρηματαγορές
Τέλος, οι διεθνείς χρηματαγορές καταγράφουν έντονες διακυμάνσεις το τελευταίο διάστημα, απόρροια της αβεβαιότητας που επικρατεί παγκοσμίως. Αυτό έθεσε σε συναγερμό τις εποπτικές Αρχές, ώστε να εμποδίσουν φαινόμενα κερδοσκοπίας. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, οι μετοχές καταγράφουν πτώση και το δολάριο ενισχύεται, ενώ την ίδια το πετρέλαιο καταγράφει την μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Καθοριστικό σημείο για την παγκόσμια οικονομία είναι και ο πληθωρισμός, ο οποίος θα μπορούσε να εκτοξευθεί επιβαρύνοντας την παγκόσμια οικονομία. Σε τέτοιες συνθήκες οι επενδυτές επιλέγουν να περιορίσουν το ρίσκο και να τοποθετηθούν σε ασφαλή καταφύγια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο χρυσός να ξεπεράσει τα 5.400 δολάρια την ουγγιά ενώ οι αποδόσεις των ομολόγων του Δημοσίου των ΗΠΑ αυξήθηκαν. Οι επενδυτές εστιάζουν στη διάρκεια της σύγκρουσης, αφού ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να συνεχιστεί για εβδομάδες.
