«Κάποιος, κάποια στιγμή, πρέπει να γράψει την ιστορία της Κυπριακής Αρχαιολογίας, της πρώτης ίσως επιστήμης που άνθισε στον τόπο μας. Πέρασαν σχεδόν εκατόν πενήντα χρόνια από τότε που η Κυπριακή γη, άρχισε να δίνει τα μυστικά της στους κάθε λογής ερευνητές, θησαυροθήρες στην αρχή, περίεργους διανοούμενους αργότερα και τελικά στους αρχαιολόγους. Η ιστορία αυτή θα έχει πολύπλευρη σημασία για την Κύπρο – κοινωνική, πολιτιστική, ακόμη και πολιτική». Β.Κ.
Με αφορμή τα τέσσερα χρόνια από το θάνατο του καταξιωμένου αρχαιολόγου Βάσου Καραγιώργη, ο Όμιλος Thanos Hotels, η διεύθυνση του ξενοδοχείου Amyth και ο επιμελητής του Amyth Store Σάββας Χριστοδουλίδης σάς προσκαλούν σε μια γνωριμία με το μεγάλο συγγραφικό του έργο.
Οι ογδόντα επιλεγμένες εκδόσεις που παρουσιάζονται στο Amyth Store προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του Καραγιώργη και διατίθενται από την οικογένειά του αποσκοπώντας στην ευρύτερη γνωριμία του κοινού με το έργο του.
Οι επιλεγμένες εκδόσεις καλύπτουν μια μεγάλη περίοδο της έρευνας του εκκινώντας με το βιβλίο Chypre (1968) στις εκδόσεις Nagel της Γενεύης μέχρι και το τελευταίο του βιβλίο Με τον Όμηρο στις μέρες του κορωνοϊού (2021) από τις εκδόσεις Καπόν της Αθήνας.
Η συμβολή του Καραγιώργη στην εδραίωση της αρχαιολογίας ως επιστήμης στον τόπο μας είναι αδιαμφισβήτητη. Με το ερευνητικό, διδακτικό και ανασκαφικό του έργο συνέβαλε σε μια αξιόπιστη καταγραφή της ιστορίας της αρχαίας Κύπρου και παράλληλα με την προσωπικότητα και τις γνώσεις του δραστηριοποιήθηκε και διακρίθηκε επάξια σε διεθνές επίπεδο καθιστώντας την πατρίδα του κέντρο παράδοσης και πολιτισμού.
Η εκδήλωση εμπίπτει στο πρόγραμμα πολιτιστικών προτάσεων του Amyth Store και αποτελεί μέρος της ευρύτερης πολιτικής του Ομίλου Τhanos Hotels για παιδεία και πολιτισμό.
Δύο χρόνια πριν τον θάνατό του, ο Βάσος Καραγιώργης εκδίδει με δική του πρωτοβουλία ένα εγχειρίδιο με τίτλο Εργογραφία και Βιογραφικό σημείωμα Βάσου Καραγιώργη. Η έκδοση περιλαμβάνει καταχωρημένα σύμφωνα με τη χρονολογία έκδοσης βιβλία της περιόδου 1962-2019 και επιμέλειες συλλογικών εκδόσεων της περιόδου 1972-2014.
Στην έκδοση περιλαμβάνονται επίσης άρθρα της περιόδου 1956-2019, καταχωρημένα σύμφωνα με την ημερομηνία δημοσίευσης τους. Την εργογραφία του ακολουθεί εμπεριστατωμένο βιογραφικό του.
Στο σύντομο πρόλογο του βιβλίου ο καταξιωμένος αρχαιολόγος επισημαίνει την ανάγκη στοιχειοθέτησης πλήρους και ακριβούς εργογραφίας από μέρους κάθε ερευνητή, κάτι που ο ίδιος, όπως ομολογεί δεν το κατόρθωσε.
Υπογραμμίζει τη σημασία της εργογραφίας, κυρίως για νέους ερευνητές και κλείνει τον πρόλογο της έκδοσης με την επιθυμία τα μέλη της οικογένειας του να καταφέρουν να τον γνωρίσουν καλύτερα μέσα από το έργο και την πόρευσή του στη ζωή.
Σημειώνει: «Η απόφαση μου να ετοιμάσω αυτή την ‘εργογραφία’ δεν πάρθηκε για λόγους προσωπικής προβολής, που εξάλλου στην ηλικία μου δεν είναι πια χρήσιμη ή αναγκαία αλλά για πρακτικές σκοπιμότητες. Συχνά, στην έρευνά μου προσπαθούσα να φέρω στη μνήμη μου που και πότε δημοσίευσα τίτλους άρθρων μου κατά τη διάρκεια των τελευταίων εξήντα και πλέον χρόνων, χωρίς πάντα να το επιτυγχάνω.
Δεν είναι λίγες οι φορές που νέοι κυρίως αρχαιολόγοι με ρωτούν για θέματα με τα οποία ασχολήθηκα πριν αρκετές δεκαετίες και για τα οποία έκανα αναφορές σε δημοσιεύσεις μου, αλλά η μνήμη μου δεν με βοηθά να απαντήσω με ακρίβεια.
Διατηρούσα υποτυπώδη κατάλογο των δημοσιεύσεων μου, όχι όμως με πλήρεις αναφορές. Σε μερικές περιπτώσεις άρθρων μου σε αφιερωματικούς τόμους ή πεπραγμένα συνεδρίων δεν ανέφερα ονόματα επιμελητών των τόμων κ.ο.κ. Προσπάθησα όσο μπορούσα να συμπληρώσω τις ελλείψεις, όχι όμως εντελώς.
Ζητώ λοιπόν την επιείκεια των χρηστών αυτού του βιβλιαρίου, που εύχομαι να είναι χρήσιμο για τη βιβλιογραφία πριν την επικράτηση της ψηφιακής καταγραφής που λύνει το πρόβλημα για τα νεότερα χρόνια. Θεώρησα σκόπιμο να περιλάβω στο τέλος και το βιογραφικό μου. Ίσως να είναι χρήσιμο για τα παιδιά μου, τα εγγόνια μου και τα δισέγγονα μου όταν πια θα έχω ‘φύγει’».
Με αφορμή την προετοιμασία της έκθεσης Βάσος Καραγιώργης – Μια ματιά στις εκδόσεις του, θεώρησα αναγκαία την επανάγνωση ενός σχολιασμού με τίτλο «Βιβλία» του Vilém Flusser. Με μια ματιά καθαρά σημερινή, ο τσέχικης καταγωγής Βραζιλιάνος φιλόσοφος εξετάζει τη θέση και το ρόλο του βιβλίου τόσο σε ατομικό πλαίσιο όσο και στη σφαίρα του συνόλου.
Υποπτεύεται το «τέλος της γραφής» και συνεπώς την απώλεια της κριτικής σκέψης και ικανότητας. Στοχάζεται πάνω στο ζήτημα της παρουσίας του γραπτού υποστηρίζοντας ότι «το χαρτί είναι η πατρίδα μας». Με μια διάθεση ειρωνείας ή ακόμη και απόγνωσης, γράφει:
«Εάν εγκαταλειφθεί η γραφή, τότε στο περιβάλλον μας θα υπάρχει πλέον μόνο χαρτί περιτυλίγματος (…) Κυριευμένη από νοσταλγία η κυτταρίνη θα επιστρέψει στα κύτταρά της, τα δάση θα πρασινίσουν και οι καλαμιές θα γέρνουν την αυγή όχι μόνο στις όχθες του Νείλου, αλλά σε όλους τους υδάτινους τόπους της Γης».
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο σύγχρονος άνθρωπος είναι αναγκασμένος να διεξέλθει το βιβλίο προκειμένου να μυηθεί στους κώδικες τεχνητής νοημοσύνης. Επισημαίνει ότι η μέχρι τώρα έμπρακτη χρήση ενός βιβλίου (αναστροφή, άνοιγμα και φυλλομέτρηση) αντικαθίσταται από αντίστοιχη πιο εκλεπτυσμένη μέθοδο, ικανή να παρέχει στον άνθρωπο λειτουργικές μνήμες με τρόπο πολύ πιο αποτελεσματικό.
Το υποκείμενο παύει πλέον να ανασύρει από κάποια αιώνια μνήμη πληροφορίες και δεδομένα του κόσμου και της συνείδησης. Υιοθετεί προγράμματα ενός κυβερνητικού συστήματος εναρμονισμένα με το περιβάλλον και συνεπώς ικανά να εγγυηθούν στον αναγνώστη – χρήστη μια νέα πολιτιστική μνήμη αφήνοντας κατά μέρος νοημοσύνη, πνεύμα και συναίσθημα.
Πηγές:
- Βάσος Καραγιώργης, Ανασκάπτοντας τη Σαλαμίνα της Κύπρου 1952-1974, ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντη, Αθήνα, 1999.
- «Εργογραφία και βιογραφικό σημείωμα Βάσου Καραγιώργη», έκδοση του ιδίου, Λευκωσία, 2019.
- Vilém Flusser, Η γραφή. Έχει μέλλον το γράφειν;, μτφρ. Γιώργος Η. Ηλιόπουλος, Ποταμός, Αθήνα, 2003.
Ελεύθερα, 15.02.2026
