Σαν έτοιμοι από καιρό ήταν όλοι στον Γυμναστικό Σύλλογο Στροβόλου «Ο Κεραυνός» όταν σηματοδοτήθηκε με εκρήξεις βομβών, τα χαράματα της 1ης Απριλίου 1955, η έναρξη Απελευθερωτικού Αγώνα. Για την ακρίβεια, ο αγώνας κατά της βρετανικής αποικιοκρατίας διεξαγόταν και προηγουμένως, αλλά θα συνεχιζόταν υπό άλλη μορφή, με ένοπλη δράση.
Όλες οι δραστηριότητες του Συλλόγου, από τότε που ιδρύθηκε επισήμως το 1926, αποσκοπούσαν στην καλλιέργεια της ελληνικής εθνικής συνείδησης και στη διεκδίκηση του δικαιώματος του κυπριακού λαού για εθνική αποκατάσταση, δηλαδή για ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Γαλουχημένοι σε αυτό το πνεύμα λοιπόν, σχεδόν οι πάντες στον «Κεραυνό», στελέχη, μέλη και αθλητές είχαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο συμμετοχή στον Απελευθερωτικό Αγώνα την περίοδο 1955-1959, υπό την ομπρέλα της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ).
Τα παλαιότερα μέλη του «Κεραυνού» εντάχθηκαν στην Παγκύπρια Επιτροπή Εθνικού Αγώνα (ΠΕΚΑ), που ήταν πολιτικός φορέας της ΕΟΚΑ. Οι νεότεροι εντάχθηκαν στην οργάνωση που ονομάστηκε «Άλκιμος Νεολαία ΕΟΚΑ» (ΑΝΕ). Εξάλλου, τότε ο «Κεραυνός» ίδρυσε στους κόλπους του τμήμα Νεολαίας για τον ίδιο σκοπό.
Πολλοί Κεραυνιστές έδωσαν τον όρκο της ΕΟΚΑ και συμμετείχαν στη δράση της, αψηφώντας θανάσιμους κινδύνους. Εννοείται ότι όλα γίνονταν με πάσα μυστικότητα, γιατί οι Βρετανοί έκαναν έρευνες σε σπίτια, καταστήματα, καφενεία, οικήματα σωματείων κ.λπ. και προέβαιναν σε συλλήψεις. Αυτό συνεπαγόταν φρικτά βασανιστήρια για να ομολογήσει ο συλληφθείς και να προδώσει τυχόν συνεργούς του.
Οι περισσότεροι συλληφθέντες κατέληγαν είτε στα κελιά των Κεντρικών Φυλακών, είτε πίσω από τα συρματοπλέγματα των Κρατητηρίων Κοκκινοτριμιθιάς, Πύλας και αλλού. Σε ορισμένες περιπτώσεις η κατάληξη ήταν η ποινή του θανάτου με απαγχονισμό. Γι’ αυτό, έπρεπε όλοι οι συμμετέχοντες να είναι άκρως προσεκτικοί και να τηρούν αυστηρή εχεμύθεια για τη δράση τους και τα μέλη της ομάδας τους.
Οι Βρετανοί έκαναν κατά διαστήματα εφόδους και στο οίκημα του «Κεραυνού», όπως αφηγήθηκαν στον γράφοντα πολλοί Κεραυνιστές που συμμετείχαν, μεταξύ των οποίων οι Ανδρέας Παντέλας, Ροβέρτος Αντωνιάδης, Πανίκος Νικολάου, αλλά και ο αείμνηστος Τάκης Στεφανίδης. Οι μαρτυρίες τους θα περιληφθούν στο υπό έκδοση επετειακό λεύκωμα για τα 100χρονα του Γ.Σ. Στροβόλου «Ο Κεραυνός».
Πάντοτε, μετά που οι Βρετανοί αποχωρούσαν από το οίκημα του «Κεραυνού», άφηναν πίσω τους συντρίμμια. Προκαλούσαν πολλές ζημιές. Σε μια περίπτωση έριξαν κάτω και έσπασαν κορνίζα με τη φωτογραφία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου που ήταν αναρτημένη στο οίκημα. Ο «Κεραυνός» σε όλη τη διάρκεια του Αγώνα και μετά από τη λήξη του τασσόταν ανεπιφύλακτα υπέρ των χειρισμών του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Κάθε γενική συνέλευση του Συλλόγου έπαιρνε απόφαση για αποστολή τηλεγραφήματος συμπαράστασης στον Μακάριο.
«Μαζί με τον Νίκο Δυμιώτη πήραμε τα ποδήλατά μας, σπάσαμε το κέρφιου και μεταφέραμε τη σπασμένη κορνίζα με τη φωτογραφία του Μακάριου στα γραφεία της εφημερίδας “Έθνος”. Έγραψαν και άλλες εφημερίδες για τη συμπεριφορά των Άγγλων και έγινε μεγάλος ντόρος», όπως αφηγήθηκε ο Τάκης Στεφανίδης, τότε νεαρός αθλητής του «Κεραυνού».
Ο Νίκος Δυμιώτης, μεγάλος καλλιτέχνης της Κύπρου, μόλις είχε επιστρέψει, το 1953, από τις σπουδές του στην Εθνική Σχολή Καλών Τεχνών της Λυών στη Γαλλία. Διετέλεσε και πρόεδρος του «Κεραυνού» για ένα διάστημα.
Πολλές φορές νεαρά μέλη της ΕΟΚΑ διανυκτέρευαν στο οίκημα του «Κεραυνού», που βρισκόταν σε καφενείο στο κέντρο του Στροβόλου, αφού δεν μπορούσαν να κυκλοφορήσουν, λόγω του «κέρφιου», δηλαδή των διαταγμάτων απαγόρευσης της κυκλοφορίας. Εκεί περίμεναν να πάρουν οδηγίες μέσω τηλεφώνου για διάφορες δράσεις, όπως αναγραφή συνθημάτων στους τοίχους, εκτύπωση και διάδοση φυλλαδίων, διοργάνωση διαδηλώσεων κ.λπ., δηλαδή για δράσεις που ήταν παράνομες και συνεπάγονταν βαρύτατες συνέπειες.
Μέλη και αθλητές του «Κεραυνού» συμμετείχαν πάντοτε σε μαχητικές διαδηλώσεις, κηδείες και μνημόσυνα αγωνιστών της ΕΟΚΑ, όπως του Γρηγόρη Αυξεντίου, του Ιάκωβου Πατάτσου, του Στυλιανού Λένα, του Παντελή Κατελάρη, του Μιχαλάκη Καραολή κ.ά, κρατώντας τόσο ελληνικές σημαίες, όσο και το λάβαρο του Συλλόγου. Στα μνημόσυνα πρωτοστατούσε και εκφωνούσε πύρινους λόγους ο αρχιμανδρίτης Φώτιος Κωνσταντινίδης.
Οι θυσίες των αθλητών του Συλλόγου Μιχαλάκη Καραολή και Παντελή Κατελάρη
Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα και προβεβλημένα γεγονότα του Απελευθερωτικού Αγώνα ήταν ο απαγχονισμός του Μιχαλάκη Καραολή, από το Παλαιχώρι, ο οποίος διετέλεσε αθλητής του «Κεραυνού». Ήταν καλός αθλητής, δρομέας ημιαντοχής με υψηλές επιδόσεις και ανέβηκε μερικές φορές στο βάθρο των νικητών.
Είχε κληθεί και ο Μιχαλάκης Καραολής στην ομάδα αθλητών που θα πήγαιναν από την Κύπρο στην Αθήνα, το 1955, για να πάρουν μέρος σε αγώνες. Στους φίλους του φάνηκε περίεργη αυτή του η στάση, γιατί το ταξίδι στην Αθήνα ήταν σαν ιερό προσκύνημα. Όταν τον ρώτησαν οι συναθλητές του, Τάκης Στεφανίδης και Ανδρέας Χατζηβασιλείου, «γιατί;», εκείνος απάντησε ότι είχε «δουλειά».
Ο Μιχαλάκης Καραολής ανήκε στην ομάδα του εκτελεστικού της ΕΟΚΑ, στην οποία ανατέθηκε η εκτέλεση ενός Κύπριου γνωστού καταδότη των Άγγλων. Πραγματοποίησαν την αποστολή τους, αλλά οι Βρετανοί εντόπισαν τον Μιχαλάκη Καραολή. Διεξήχθη δίκη-παρωδία και τον καταδίκασαν σε θάνατο διά απαγχονισμού, παρ’ όλο που αποδείχθηκε ότι δεν προήλθε από το δικό του όπλο η θανατηφόρα σφαίρα που κτύπησε τον καταδότη.
Ήταν ο πρώτος καταδικασθείς σε θάνατο, ο Μιχαλάκης Καραολής, αλλά όχι ο πρώτος απαγχονισθείς, τουλάχιστον σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες. Οδηγήθηκαν, στις 10 Μαΐου 1956, στην αίθουσα της αγχόνης μαζί με τον Ανδρέα Δημητρίου, αγωνιστή της ΕΟΚΑ που καταδικάστηκε για άλλη υπόθεση.
Πρώτα πέρασαν τη θηλειά στον λαιμό του Ανδρέα Δημητρίου οι δήμιοι και είχαν δίπλα τον Μιχαλάκη Καραολή να παρακολουθεί το φρικτό θέαμα, ίσως προσδοκώντας ότι θα έσπαζε το ηθικό του και θα παραδεχόταν ενοχή για να γλυτώσει. Αυτό θα ήταν μεγάλη επιτυχία για τους Βρετανούς αποικιοκράτες, γιατί η καταδίκη του Μιχαλάκη Καραολή με τη θανατική ποινή είχε ξεσηκώσει διεθνώς κύμα διαμαρτυρίας.
Ο Μιχαλάκης Καραολής όμως στάθηκε αγέρωχος πάνω στην καταπακτή με ψυχή λιονταριού, όπως αναφέρθηκε. Ήταν μόλις 23 χρόνων και εργαζόταν στο Τμήμα Φόρου Εισοδήματος. Ο αδελφός του, Ανδρέας Καραολής, έγινε μέλος του «Κεραυνού», μετά που αφέθηκε ελεύθερος από τα κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς.
Ένας άλλος αθλητής του «Κεραυνού» που θυσίασε τη ζωή του στον αγώνα ήταν ο Παντελής Κατελάρης, με καταγωγή από το Επισκοπειό. Εκπαιδεύτηκε στην κατασκευή βομβών για τη δράση της ΕΟΚΑ. Παρ’ όλο που σκοτώθηκε ο εκπαιδευτής του από έκρηξη βόμβας, ο Παντελής Κατελάρης συνέχισε να κατασκευάζει βόμβες.
Συνελήφθη όμως από τους Βρετανούς, μαζί με την οικογένειά του. Βασανίστηκε και προσποιήθηκε ότι θα τα ομολογούσε όλα. Συμφώνησε να δείξει στους Βρετανούς πού είχε κρυμμένα εκρηκτικά. Τον συνόδευσαν στο Επισκοπειό και τους υπέδειξε ορισμένα σημεία, στα οποία όμως δεν υπήρχε οτιδήποτε σχετικό.
Κατά την επιστροφή τους, ο Παντελής Κατελάρης κατάφερε να πεταχτεί κάτω από το λαντρόβερ που τον μετέφερε σε περιοχή της Λακατάμιας και να δραπετεύσει. Οι Βρετανοί έριξαν εναντίον του πυροβολισμούς, αλλά αστόχησαν.
Ο Παντελής Κατελάρης κατέφυγε σε κρησφύγετο έξω από το χωριό Άγιος Ιωάννης Μαλούντας και συνέχισε να κατασκευάζει βόμβες για την ΕΟΚΑ. Στις 18 Ιανουαρίου 1958 συνέβη το μοιραίο. Κάτι πήγε στραβά και σημειώθηκε έκρηξη, που έκοψε το νήμα της ζωής του.
Δεν έγινε γνωστό στους Βρετανούς το περιστατικό. Φίλοι και συναγωνιστές του περιμάζεψαν το διαμελισμένο σώμα του Παντελή Κατελάρη και το έθαψαν κρυφά. Η κηδεία του τελέστηκε μετά τη λήξη του Αγώνα και μόνο τότε έγινε γνωστή η θυσία του. Ήταν μόλις 26 χρόνων.
Φρικτά και ανατριχιαστικά τα γεγονότα αυτά, αλλά αναδεικνύουν το μέγεθος της αναλγησίας των Βρετανών αποικιοκρατών από τη μια και το μέγεθος της θυσίας των αγωνιστών της ελευθερίας από την άλλη.
Αναδεικνύουν, επίσης, τεκμηριωμένα τη συμβολή του «Κεραυνού» στον Απελευθερωτικό Αγώνα 1955-1959, αποτελώντας σεμνά παράσημα τιμής για τον ιστορικό Σύλλογο του Στροβόλου.
Εγγραφή στο Newsletter
