Η Κύπρος είναι μία από τις χώρες με τη μεγαλύτερη στεγαστική πίεση στην ΕΕ και παρουσιάζει αυξήσεις ενοικίων από τις υψηλότερες στην ΕΕ μέσα σε μια πενταετία, που αγγίζουν το 30%-40%, είπε τη Δευτέρα ο ΓΓ του ΑΚΕΛ Στέφανος Στεφάνου. Μιλούσε στο πλαίσιο εκδήλωσης με θέμα συζήτησης «Δικαίωμα στη Στέγη» για το πρόβλημα της στέγης στην Κύπρο, που διοργάνωσε στο Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη Λευκωσία, το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο με τον Ευρωβουλευτή Γιώργο Γεωργίου, ο οποίος ανέφερε από την πλευρά του πως απουσιάζει ένας ολοκληρωμένος στρατηγικός σχεδιασμός που θα έχει στο επίκεντρο την κοινωνική στέγαση. Τριπλασιάστηκε το κόστος των ενοικίων στην πόλη, είπε από την πλευρά του ο Δήμαρχος Λάρνακας Ανδρέας Βύρας.
Σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν, τα οποία επικαλέστηκε ο κ. Στεφάνου σκιαγραφώντας το πρόβλημα, οι στεγαστικές ανάγκες της Κύπρου για την επόμενη δεκαετία εκτιμώνται περίπου στις 43 χιλιάδες κατοικίες, την ώρα που το κόστος της στέγης έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια, και που 270 χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται στην κατώτερη εισοδηματική τάξη, αναδεικνύοντας. Αναφέρθηκε παράλληλα και σε πρόσφατα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, σύμφωνα με τα οποία 140 χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται στο όριο της φτώχειας, αφού τα εισοδήματά τους δεν υπερβαίνουν τα 15,5 χιλιάδες ευρώ ετησίως. «Εάν δε, σε αυτόν τον αριθμό προσθέσουμε και τους 213 χιλιάδες ανθρώπους της κατώτερης μεσαίας εισοδηματικής τάξης, τότε σχεδόν ο μισός πληθυσμός της Κύπρου ζει με εισοδήματα φτώχειας ή κοντά στο όριο της φτώχειας», είπε.
Έκανε λόγο επίσης για απουσία ολοκληρωμένης κρατικής στεγαστικής πολιτικής, η οποία να περιλαμβάνει αποτελεσματικά προγράμματα και επιδεινώνει ολοένα και περισσότερο την κατάσταση σχετικά με την προοπτική απόκτησης στέγης σε μια κοινωνία όπου ένα μεγάλο μέρος παλεύει με τη φτώχεια και την κοινωνική ανασφάλεια, τονίζοντας ότι χρειάζεται αυτά τα προγράμματα να ενταχθούν σε μια ολοκληρωμένη στεγαστική πολιτική που να είναι και ευέλικτη, να προσαρμόζεται με βάση τις ανάγκες και, ασφαλώς, να υπάρχουν όλα τα απαραίτητα οικονομικά μέσα και πόροι που να μπορούν να καθιστούν αυτή την πολιτική υλοποιήσιμη.
Ανέδειξε παράλληλα ότι το πρόβλημα στέγης γίνεται ακόμη πιο οξύ εξαιτίας των εκποιήσεων εξπρές που γίνονται, «αφού η προηγούμενη και η σημερινή Κυβέρνηση, με αμέριστη βοήθεια εντός και εκτός Βουλής από συγκεκριμένα κόμματα, έστρωσαν το χαλί στην επιθετικότητα και την αυθαιρεσία των τραπεζών και των funds», προσθέτοντας ότι το ΑΚΕΛ έχει καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για προστασία της α’ κατοικίας, οι οποίες αναμένεται να συζητηθούν ενώπιον της Ολομέλειας της Βουλής.
Ο Στέφανος Στεφάνου επικαλέστηκε επίσης στοιχεία τα οποία κατέθεσε η χρηματοοικονομική επίτροπος στη Βουλή, βάσει των οποίων ελλοχεύει ο κίνδυνος μέσα στο 2026 να δούμε μεγάλο αριθμό εκποιήσεων πρώτης κατοικίας, που ήδη βλέπουμε καθημερινά στις εφημερίδες, και τόνισε την αναγκαιότητα ύπαρξης μιας ολοκληρωμένης κρατικής στεγαστικής πολιτικής, η οποία να αντιμετωπίζει τα βασικά προβλήματα, να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες και να παρέχει βοήθεια σε όσους και όσες θέλουν να αποκτήσουν στέγη, ώστε να μπορούν να το κάνουν.
Αναφέρθηκε επίσης στο πλαίσιο προτάσεων του ΑΚΕΛ για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία ενός ενιαίου στεγαστικού φορέα, «το οποίο αποτελεί και εξαγγελία του Προέδρου Χριστοδουλίδη», τη δημιουργία κρατικού φορέα χρηματοδότησης στέγης για κοινωνικά προγράμματα, την ίδρυση ειδικού ταμείου χρηματοδότησης για νέα ζευγάρια που δεν διαθέτουν ίδια κεφάλαια, την επιδότηση ενοικίου για νέους και οικογένειες που βρίσκονται κάτω από το αφορολόγητο όριο, την επιδότηση ενοικίου με κοινωνικοοικονομικά κριτήρια, τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών με τη συνεργασία κράτους και τοπικών αρχών, τα πολεοδομικά κίνητρα σε ιδιώτες για παραγωγή προσιτών κατοικιών, τα κίνητρα για απόκτηση στέγης στην ύπαιθρο και υποδομές για δημιουργία θέσεων εργασίας, καθώς και τα αυστηρά κριτήρια και τη θέσπιση διαφανών διαδικασιών για τερματισμό της μαζικής αγοράς ακινήτων από υπηκόους τρίτων χωρών. «Αυτό το φαινόμενο, πέραν του ότι συνιστά κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια, έχει συνδράμει στην εκτόξευση των τιμών των ακινήτων», είπε ο ΓΓ του ΑΚΕΛ.
Πέραν των 2.500 οικιστικών μονάδων την επόμενη διετία
Εκ μέρους του Υπουργού Εσωτερικών, η Διευθύντρια Στεγαστικής Πολιτικής του Υπουργείου Εσωτερικών Πατρίνα Ταραμίδου παρουσίασε τη στεγαστική στρατηγική του Υπουργείου, επισημαίνοντας ότι αυτή «στηρίζεται στην αύξηση του οικιστικού αποθέματος, με ιδιαίτερη έμφαση στην παραγωγή μονάδων προσιτής κατοικίας και στην ενίσχυση της προσβασιμότητας των πολιτών σε προσιτή στέγαση».
Όπως ανέφερε, προς την κατεύθυνση της αύξησης του οικιστικού αποθέματος κινούνται τα Σχέδια Πολεοδομικών Κινήτρων και το σχέδιο «Build to Rent», μέσω των οποίων «επιχειρείται, σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, τα δύο αυτά σχέδια έχουν προσελκύσει σημαντικό ενδιαφέρον από τον τομέα ανάπτυξης γης, καθώς «οι αιτήσεις που έχουν κατατεθεί αντιστοιχούν στη σταδιακή κατασκευή πέραν των 2.500 οικιστικών μονάδων την επόμενη διετία, εκ των οποίων οι 400 θα διατεθούν στην αγορά προσιτής κατοικίας». Παράλληλα, πρόσθεσε ότι «μέσω της επιλογής εξαγοράς του συντελεστή δόμησης, συνολικό αντιστάθμισμα ύψους €12,5 εκατομμυρίων αναμένεται να ενισχύσει το Ειδικό Ταμείο Προσιτής Στέγης του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης».
Επιπλέον, επισήμανε ότι «ενισχύεται η υλοποίηση του αναπτυξιακού προγράμματος του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης, ο οποίος λειτουργεί ως εκτελεστικός βραχίονας της στεγαστικής πολιτικής του κράτους», αξιοποιώντας κρατική στήριξη και εξασφαλισμένες πηγές χρηματοδότησης.
Αναφορά έκανε και στο σχέδιο ανέγερσης περίπου 500 μονάδων προσιτού ενοικίου σε κρατική γη, σημειώνοντας ότι πρόκειται για «συνολική επένδυση πέραν των €75 εκατομμυρίων, με στόχο την αύξηση των επιλογών προσιτής κατοικίας», διευκρινίζοντας ότι οι πολυκατοικίες θα ανεγερθούν από τον ιδιωτικό τομέα με τη μέθοδο «design and build», ενώ η διαχείριση των μονάδων θα αναληφθεί από τον ΚΟΑΓ.
Παράλληλα, όπως ανέφερε, «υλοποιείται το Σχέδιο Ανέγερσης Μονάδων Συλλογικής Διαμονής» για εργαζομένους στους τομείς του εμπορίου, της βιομηχανίας και του τουρισμού, ενώ «ανακοινώθηκε η έναρξη εφαρμογής του Σχεδίου Ανέγερσης Μονάδων Διαμονής Φοιτητών», με στόχο την αντιμετώπιση της αυξανόμενης ζήτησης και τη σταθεροποίηση των τιμών ενοικίασης σε περιοχές με έντονη φοιτητική παρουσία.
Σημείωσε επίσης ότι «σημαντικές βελτιώσεις έχουν γίνει και στο Σχέδιο “Ανακαινίζω-Ενοικιάζω”, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων κτιρίων και την άμεση αύξηση του οικιστικού αποθέματος».
Αναφερόμενη στη μεταρρύθμιση του πλαισίου αδειοδότησης, τόνισε ότι «το νέο, απλοποιημένο και πιο ευέλικτο πλαίσιο περιορίζει τις χρονοβόρες και περίπλοκες διαδικασίες», προσθέτοντας ότι «εκτιμάται ότι σχεδόν 5.800 νοικοκυριά θα καλύψουν τις στεγαστικές τους ανάγκες περίπου έναν χρόνο νωρίτερα».
Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι «το Στεγαστικό Σχέδιο Οικονομικής Βοήθειας σε Νέους ή/και Νεαρές Οικογένειες κάτω των 41 ετών ολοκληρώθηκε τον περασμένο Νοέμβριο», με 400 εγκρίσεις που αντιστοιχούν σε χορηγίες ύψους €14,5 εκατομμυρίων.
Τέλος, σημείωσε ότι «συνεχίζεται η υλοποίηση των στεγαστικών σχεδίων της Υπηρεσίας Μέριμνας και Αποκατάστασης Εκτοπισθέντων», με 2.197 εγκρίσεις την προηγούμενη χρονιά συνολικού ύψους €56,4 εκατομμυρίων, ενώ αναφέρθηκε και στα Στεγαστικά Σχέδια Αναζωογόνησης Ορεινών, Ακριτικών και Μειονεκτικών Περιοχών, υπογραμμίζοντας ότι «από το 2019 μέχρι το 2025 εγκρίθηκαν συνολικά 2.027 αιτήσεις με συνολικό ποσό χορηγίας περί τα €77 εκατομμύρια».
Πρωτιά Κύπρου σε άτομα με δυσκολίες στέγασης
Από την πλευρά του, ο Ευρωβουλευτής Γιώργος Γεωργίου ανέφερε ότι «η λήψη αποσπασματικών μέτρων, όπως συμβαίνει τα τελευταία χρόνια, δεν επιλύει το πρόβλημα», χαρακτηρίζοντας ως το προβληματικό σημείο το γεγονός ότι η στέγαση «αντιμετωπίζεται κυρίως, ως ζήτημα της αγοράς και όχι ως κοινωνικό δικαίωμα». Πρόσθεσε ότι «η έμφαση που δίνεται στα κίνητρα για τους ιδιώτες επενδυτές και τους κατασκευαστές ενδέχεται να ενισχύσει την κερδοσκοπία στον τομέα των ακινήτων, χωρίς να εγγυάται πραγματικά, εις βάθος χρόνου, προσιτή κατοικία για τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα».
Είπε επίσης ότι η Eurostat παρουσιάζει την Κύπρο ως το κράτος με το υψηλότερο ποσοστό σε όλη την Ευρώπη σε άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στέγασης. «Ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι λιγότερο από 5%, ενώ στην Κύπρο ξεπερνά το 11%», επισημαίνοντας ότι η στεγαστική κρίση στην Κύπρο «δεν είναι μονάχα το αποτέλεσμα των κανόνων της αγοράς, όπως ορισμένοι αρέσκονται να λένε, ούτε μια αναπόφευκτη διεθνής εξέλιξη. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων αποφάσεων, στις οποίες οι τράπεζες έπαιξαν κεντρικό ρόλο, με πλήρη πολιτική και θεσμική κάλυψη από το κράτος αλλά και συγκεκριμένα κόμματα. Χωρίς αυτήν τη συγκάλυψη, πολλές από τις πρακτικές που μας καταπλακώνουν σήμερα δεν θα υπήρχαν».
Εξακολουθεί να απουσιάζει ένας ολοκληρωμένος στρατηγικός σχεδιασμός που θα έχει στο επίκεντρο την κοινωνική στέγαση, τον έλεγχο των ενοικίων, την αυστηρότερη ρύθμιση της αγοράς ακινήτων και την προστασία της πρώτης κατοικίας από τις πρακτικές των τραπεζών.
Ο Γ. Γεωργίου αναφέρθηκε επίσης στην έκθεση της ειδικής επιτροπής για τη στέγαση, η οποία ψηφίστηκε πρόσφατα από το Ευρωκοινοβούλιο, σημειώνοντας ότι περιέχει ορισμένες θετικές αναφορές για την προστασία των ενοικιαστών, την κοινωνική στέγαση και τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις. Ωστόσο, δίδεται προτεραιότητα στα εργαλεία της αγοράς και στην αύξηση της δραστηριότητας της κατασκευαστικής βιομηχανίας, με την απλούστευση των διαδικασιών και την προσέλκυση νέων επενδύσεων, «αγνοώντας πως εάν δεν ληφθούν κοινωνικά μέτρα για να αντιμετωπιστούν οι ανισότητες στην πρόσβαση, η στεγαστική κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί».
Τριπλασιάστηκε το κόστος των ενοικίων στη Λάρνακα είπε ο Α. Βύρας
Στην Λάρνακα, τα τελευταία τέσσερα με πέντε χρόνια, από 500 ευρώ περίπου ένα διαμέρισμα 75-80 τ.μ., έφτασε σήμερα στα 1200-1500 ευρώ, ενώ η αγορά ενός διαμερίσματος των ίδιων τετραγωνικών από περίπου 120 χιλιάδες ευρώ πριν τέσσερα-πέντε χρόνια, σήμερα φτάνει τις 210-220 χιλιάδες ευρώ, όχι σε προνομιακές περιοχές. Όπως είπε ο δήμαρχος Λάρνακας και Πρόεδρος της Ένωσης Δήμων Ανδρέας Βύρας, το 90% αυτών των μονάδων απευθύνεται αποκλειστικά σε επενδυτές από το εξωτερικό.
Σημειώθηκε επίσης ότι στα Λειβάδια παρατηρείται έντονη κατασκευαστική δραστηριότητα, ωστόσο «ούτε το 5% απευθύνεται σε Κύπριους αγοραστές, αλλά στοχεύουν ακριβώς σε ξένους επενδυτές», όπως είπε ο
Ανέφερε ότι ίσως υπήρξε καθυστέρηση στο θέμα της κοινωνικής κατοικίας, προσθέτοντας ότι αυτό που πρέπει να γίνεται είναι η πρόληψη και όχι η αντιμετώπιση ενός θέματος εκ των υστέρων.
«Είναι ξεκάθαρο ότι οι περισσότεροι νέοι σήμερα δεν μπορούν να φύγουν από το σπίτι τους. Αλλά μια βασική αρχή όταν πας να κάνεις στεγαστικό δάνειο στην τράπεζα είναι ότι περίπου το 40% των εισοδημάτων ενός ζευγαριού πρέπει να πηγαίνει στη δόση του δανείου. Περισσότερο από σαράντα τοις εκατό δεν στο εγκρίνουν το δάνειο. Ε, σήμερα δεν ξέρω ποια ζευγάρια μπορούν ακριβώς να ικανοποιήσουν αυτόν τον βασικό δείκτη για να πάρουν στεγαστικό δάνειο» είπε.
Πρόσθεσε ότι οι τιμές έχουν φτάσει από 12 ευρώ/τ.μ. μέχρι 25 ευρώ/τ.μ. στη Λεμεσό και ότι πλέον οι παραλιακές πόλεις έχουν ακριβότερα ενοίκια και κόστος αγοράς από τη Λευκωσία. «Πλέον η Λάρνακα έχει ξεπεράσει τη Λευκωσία στα ενοίκια, κάτι πάρα πολύ ανησυχητικό».
Επιπλέον, ανέφερε ότι το 90%-95% των ακινήτων στα κέντρα των πόλεων έχουν μετατραπεί σε Airbnb, γεγονός που αυξάνει τις τιμές για μόνιμη ενοικίαση, προσθέτοντας ότι αυτό είναι και αποτέλεσμα της αύξησης του τουρισμού.
«Μια καλή πολιτική είναι όπως έγινε και στο εξωτερικό, σε κάποιες περιοχές πρέπει να απαγορευτεί η ενοικίαση του Airbnb, της βραχυχρόνιας ενοικίασης, πρέπει ακριβώς αυτό το νομοθετικό όπλο να έρθει στα χέρια μας, όπως έγινε στην Βαρκελώνη και σε αρκετές άλλες πόλεις», είπε.
Πρόσθεσε ότι οι προϋπολογισμοί των δήμων επιτρέπουν την κάλυψη βασικών αναγκών, όχι όμως επενδύσεις στην κοινωνική κατοικία. Ανέφερε επίσης ότι υπάρχει σκέψη για αξιοποίηση μέρους του Ταμείου Πολιτικής Συνοχής για ανέγερση πολυκατοικιών με προσιτό ενοίκιο, ωστόσο, όταν απευθύνθηκαν στο Υπουργείο Εσωτερικών, δεν κατέστη δυνατή η παραχώρηση κρατικής γης για τον σκοπό αυτό.
Τέλος, ανέφερε ότι εξετάζεται η δυνατότητα, μέσω πολεοδομικών ρυθμίσεων, να μπορούν οι δήμοι να αξιοποιούν γη για κοινωνικές κατοικίες, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη παροχής κινήτρων για αξιοποίηση κενών κατοικιών και αναξιοποίητων περιουσιών, ώστε να ενταχθούν σε προγράμματα προσιτής στέγασης.
ΚΥΠΕ
