Ένα από τα σοβαρότερα ποινικά αδικήματα, το οποίο δυστυχώς τα τελευταία χρόνια, λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις, είναι η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών.
Μία πράξη που μπορεί να συμβεί οπουδήποτε και με θύτη τον οποιοδήποτε – γνωστό ή άγνωστο πρόσωπο του θύματος, ανήλικο ή ενήλικα – χωρίς διακρίσεις.
Τα σχολεία, ως σημαντικά κοινωνικά πλαίσια, καθώς και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά στην πρόληψη του φαινομένου και στην προστασία των παιδιών.
Αυτό επισημαίνεται σε ένα ιδιαίτερα κατατοπιστικό εγχειρίδιο που έχει ετοιμαστεί από την Επιτροπή Πρόληψης και Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης Παιδιού του υπουργείου Παιδείας και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
Πρόκειται για το «εγχειρίδιο εκπαιδευτικού για αναγνώριση και διαχείριση περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών», το οποίο τονίζει πως ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι ιδιαίτερα καθοριστικός στο να διδάξουν τα παιδιά πώς να κάνουν υγιείς επιλογές και να λαμβάνουν πληροφορημένες αποφάσεις για τη ζωή τους, ώστε να προστατεύουν τον εαυτό τους από τη σεξουαλική κακοποίηση.
Επίσης, καλλιεργώντας την εμπιστοσύνη και τις θετικές σχέσεις με τα παιδιά μπορούν να τα ενδυναμώσουν και να τα ενισχύσουν, προκειμένου να μιλήσουν για σοβαρά θέματα που τα απασχολούν και τα βασανίζουν.
Οι εκπαιδευτικοί χαρακτηρίζονται ως οι άνθρωποι της πρώτης γραμμής και για αυτό η επιμόρφωση τους ώστε να αντιλαμβάνονται και να διαχειρίζονται με τον σωστό τρόπο περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, κρίνεται υψίστης σημασίας.
Στο εγχειρίδιο αφού περιγράφονται οι μορφές και τα είδη σεξουαλικής κακοποίησης, αναφέρεται πως η δυσκολία που πιθανόν να αντιμετωπίσει ένας εκπαιδευτικός, αφορά στην αξιολόγηση των συμπτωμάτων που παρατηρεί στη συμπεριφορά μαθητών και στον χειρισμό μιας εύλογης υποψίας για κακοποίηση ενός παιδιού.
Αυτό που θα βοηθήσει στο να καταλήξει κάποιος εκπαιδευτικός να έχει βάσιμες υποψίες ότι ένα παιδί κακοποιείται σεξουαλικά, πέραν από την αναφορά του παιδιού ή άλλου προσώπου, είναι η παρατήρηση συμπτωμάτων.
Τονίζεται πως όταν παρατηρηθούν δραστικές ή/και απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά ενός παιδιού, αυτό μπορεί να είναι ένδειξη που συνιστά την προσοχή των εκπαιδευτικών, ακόμα και αν οι αλλαγές που παρατηρούνται θεωρούνται θετικές, όπως βελτίωση στην επίδοση.
Αυτό, σημειώνεται, μπορεί να είναι ο τρόπος που χρησιμοποιεί το παιδί για να αντιμετωπίσει το τραύμα, να νιώσει ότι έχει κάποιου είδους δύναμη και έλεγχο στην κατάσταση ή να προσπαθήσει να ευχαριστήσει τους άλλους.
Οι πρώτες ενδείξεις για σεξουαλική κακοποίηση ανήλικου ατόμου πιθανόν να μην είναι σωματικές, αλλά συμπεριφορικές και συναισθηματικές.
Στο εν λόγω εγχειρίδιο, πέραν της μεγάλης ανάλυσης του θέματος, περιλαμβάνεται και μια κωδικοποιημένη κάρτα με τα βασικά βήματα που πρέπει να γίνουν στην περίπτωση που εκπαιδευτικοί και σχολείο έχουν πληροφορίες, αποκάλυψη ή εύλογες υποψίες για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκου, τονίζοντάς τους προς οφείλουν να δράσουν με βάση τον Περί Πρόληψης και της Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμο.
Πότε προχωρούν σε αναφορά: Όπου υπάρχουν πληροφορίες – αποκάλυψη, ακόμα και εύλογη υποψία ότι παιδί πιθανόν να υπόκειται σε σεξουαλική κακοποίηση ή/και εκμετάλλευση, πρέπει να αναφέρεται και να προωθείται αναφορά στις αρμόδιες Αρχές.
H άσκηση σεξουαλικής βίας μπορεί να περιλαμβάνει: Βιασμό, αγγίγματα, πρόσκληση για συμμετοχή σε σεξουαλική πράξη, σεξουαλικά αγγίγματα, συμμετοχή ή παρακολούθηση πορνογραφικού υλικού, προώθηση πορνογραφικού υλικού με ανηλίκους ή προς ανηλίκους, φωτογράφηση παιδιού σε σεξουαλικές στάσεις.
Ποιες ενέργειες πρέπει να γίνουν από το Σχολείο: Η αναφορά είναι νομική υποχρέωση του ατόμου στο οποίο γίνεται η αποκάλυψη από το παιδί ή εύλογα υποψιάζεται.
Το άτομο αυτό προβαίνει σε συγκεκριμένα βήματα, ανάλογα με την περίπτωση του υποτιθέμενου θύτη.
Ειδοποιεί άμεσα τηλεφωνικά την Ειδική Ανακριτική Ομάδα της Αστυνομίας, ειδοποιεί άμεσα τηλεφωνικά και γραπτώς τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, αποστέλλει γραπτή αναφορά στη Γενική Εισαγγελία μέσα σε επτά μέρες, το σχολείο ενημερώνει τον οικείο εκπαιδευτικό ψυχολόγο.
