Τέλος στις σκιές που επιχείρησε να ρίξει καταγγελία λειτουργού κατά του Τμήματος Φορολογίας έβαλε σήμερα η Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς, δημοσιοποιώντας το πόρισμα πολυσελιδης έρευνας που απορρίπτει πλήρως τους ισχυρισμούς περί διαφθοράς, κατάχρησης εξουσίας και εκδικητικών αντιποίνων.
Ο Επίτροπος Διαφάνειας ενέκρινε την άρση της εχεμύθειας, κρίνοντας πως το δημόσιο συμφέρον επιβάλλει την ενημέρωση των πολιτών, καθώς η καταγγελία στρεφόταν κατά μιας κρίσιμης δημόσιας αρχής με θεσμικό ρόλο.
Η υπόθεση ξεκίνησε μετά από καταγγελία γυναίκας λειτουργού του Τμήματος Φορολογίας, η οποία στρεφόταν κατά των προϊσταμένων της και του ίδιου του Εφόρου Φορολογίας.
Η καταγγέλλουσα υποστήριζε ότι:
• Υπήρξε απώλεια φορολογικών εσόδων λόγω λανθασμένων εσωτερικών διαδικασιών.
• Δεν διερευνήθηκαν παλαιότερες καταγγελίες της από το 2014 για φορολογικές παραβάσεις.
• Υπέστη εκδικητική συμπεριφορά, παραγκωνισμό και τέθηκε σε διαθεσιμότητα ως αντίποινα για τη δράση της ως πληροφοριοδότης δημοσίου συμφέροντος (whistleblower).
Οι τρεις Λειτουργοί Επιθεώρησης που διορίστηκαν από την Αρχή (Δρ. Μαρία Στυλιανίδου, Δικηγόρο – Ειδική σε ζητήματα που άπτονται των Πληροφοριοδοτών (Whistleblowers), Ροβέρτο Βραχίμη, Δικηγόρο από τη Λευκωσία, με πείρα στο χειρισμό ποινικών υποθέσεων, Χρύσανθο Λαζάρου, Δικηγόρο από τη Λάρνακα, με πείρα στο χειρισμό ποινικών υποθέσεων) κατέληξαν σε ξεκάθαρα συμπεράσματα μετά από έξι ακροάσεις και εξέταση όγκου εγγράφων:
• Δεν στοιχειοθετήθηκε οποιαδήποτε πράξη διαφθοράς ή κατάχρησης εξουσίας από πλευράς της ηγεσίας του Τμήματος Φορολογίας.
• Οι ερευνητές προτίμησαν τη μαρτυρία των υπολοίπων εννέα μαρτύρων, σημειώνοντας ότι η εκδοχή της καταγγέλλουσας παρουσίαζε «ασάφειες και αδυναμίες».
• Η διαθεσιμότητα της λειτουργού κρίθηκε ότι δεν αποτελούσε αντίποινα, καθώς είχε επιβληθεί πριν την υποβολή της αναφοράς της και αφορούσε άλλο περιστατικό ανάρμοστης συμπεριφοράς.
• Ο ισχυρισμός περί παραγκωνισμού καταρρίφθηκε, με το πόρισμα να αναφέρει ότι της είχαν ανατεθεί καθήκοντα, τα οποία όμως δεν ολοκληρώνονταν λόγω απουσιών και περιορισμένης συνεργασίας της ίδιας.
•Δεν διαπιστώθηκαν αλλότριοι σκοποί, παραβίαση ιεραρχίας ή πρόθεση εκφοβισμού.
Συστάσεις για βελτίωση
Παρά την πλήρη απαλλαγή του Τμήματος από τις κατηγορίες περί διαφθοράς, η Αρχή δεν άφησε το θέμα στο απυρόβλητο. Στο πόρισμα περιλαμβάνονται νουθεσίες προς το Τμήμα Φορολογίας για:
• Ενίσχυση των εσωτερικών πρωτοκόλλων και της διαφάνειας.
• Καλύτερη εσωτερική εποπτεία για ομοιόμορφη εφαρμογή των διαδικασιών.
Η Αρχή υιοθέτησε ομόφωνα το πόρισμα των 133 σελίδων, το οποίο θα διαβιβαστεί τώρα στην Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ) και στον Έφορο Φορολογίας για τις δικές τους ενέργειες. Με τη δημοσιοποίηση της ανακοίνωσης, η Αρχή ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να προβεί σε περαιτέρω δηλώσεις, θεωρώντας το θέμα λήξαν.
ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ Η ΟΠΟΙΑ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ
Η Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς (“η Αρχή”), προβαίνει στην πιο κάτω Ανακοίνωση:
Α. Άρση της Απαγόρευσης Δημοσιοποίησης Πληροφοριών Αναφορικά με Έρευνες της Αρχής.
1. Δυνάμει της νομοθεσίας που προνοεί για τη σύσταση και λειτουργία της Αρχής (εφεξής ο «Νόμος 19(I)/2022»), απαγορεύεται η δημοσιοποίηση πληροφοριών οι οποίες λαμβάνονται στα πλαίσια της αποστολής της, χωρίς να εξασφαλιστεί προηγουμένως η έγκριση του Επιτρόπου Διαφάνειας.
2. Στην παρούσα περίπτωση, ο Επίτροπος Διαφάνειας, ενέκρινε, στη βάση του Άρθρου 18 (1) του Νόμου 19(I)/2022, την άρση απαγόρευσης και η Αρχή, σε Συνεδρία της, αποφάσισε την έκδοση της παρούσας Ανακοίνωσης.
3. Η αιτιολογία του Επιτρόπου για την εν λόγω άρση είναι ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η καταγγελία στρέφεται κατά του Τμήματος Φορολογίας, το οποίο αποτελεί δημόσια αρχή με θεσμικό ρόλο και υποχρέωση λογοδοσίας προς το κοινό. Ως εκ τούτου, για λόγους δημοσίου συμφέροντος και ενίσχυσης της διαφάνειας, κρίθηκε αναγκαίο να δημοσιοποιηθεί και το αποτέλεσμα της Έρευνας, ώστε να ενημερωθεί δεόντως το κοινό.
4. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, οι Έρευνες της Αρχής διεξάγονται υπό καθεστώς πλήρους εχεμύθειας. Η εχεμύθεια αυτή φαίνεται να έχει τηρηθεί στην παρούσα περίπτωση, αφού, μέχρι και σήμερα, δεν έχει διαρρέυσει οτιδήποτε σχετικά με την παρούσα Έρευνα.
Β. Η Καταγγελία.
5. Η Καταγγελία υποβλήθηκε στην Αρχή από Λειτουργό του Τμήματος Φορολογίας (εφεξής η «Καταγγέλλουσα») εναντίον του Τμήματος Φορολογίας, Αξιωματούχων αυτού και των διαχρονικά προϊσταμένων της (εφεξής «Καταγγελλόμενοι») και αφορούσε, μεταξύ άλλων, σε ισχυρισμούς για πράξεις διαφθοράς και/ή κατάχρησης εξουσίας, εκδικητική συμπεριφορά-στοχοποίηση και αντίποινα στη βάση των προνοιών του περί της Προστασίας Προσώπων που Αναφέρουν Παραβάσεις του Ενωσιακού και Εθνικού Δικαίου Νόμου του 2022 (εφεξής ο «Νόμος του Whistleblowing»).
6. Στην Καταγγελία καταγράφονται,μεταξύ άλλων, τα εξής:
(α) Ισχυρισμοί για απώλεια φορολογικών εσόδων λόγω συγκεκριμένης εφαρμογής νομοθεσιών και εσωτερικών διαδικασιών που ακολουθούσαν οι Καταγγελλόμενοι.
(β) Ισχυρισμοί για μη διερεύνηση καταγγελιών της Καταγγέλλουσας από το 2014 για παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας και μη λήψη μέτρων διά τον σκοπό αποκατάστασης της νομιμότητας.
(γ) Ισχυρισμοί για αντίποινα, άδικη και/ή εκδικητική μεταχείριση, μετακίνηση και παραγκωνισμό της Καταγγέλλουσας από την εργασία της, τα οποία, κατά τους ισχυρισμούς της, συνδέονται με την υποβολή των πιο πάνω καταγγελιών της.
7. Για σκοπούς πληρότητας και διαφάνειας, σημειώνεται ότι εναντίον της Καταγγέλλουσας έχει διαταχθεί η διενέργεια πειθαρχικής έρευνας, η οποία τελεί σε αναστολή μέχρις ότου η Αρχή ολοκληρώσει τη δική της Έρευνα. Επιπλέον, η Καταγγέλλουσα τέθηκε σε διαθεσιμότητα με την απόφαση της Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ) ημερομηνίας 02/09/2022, η οποία είναι σε ισχύ μέχρι και σήμερα. Κατ’ ισχυρισμόν της Καταγγέλλουσας, η διαθεσιμότητα συνιστούσε αντίποινα λόγω των καταγγελιών που είχε υποβάλει, και για το λόγο αυτό ζητούσε προστασία βάσει των διατάξεων του Νόμου του Whistleblowing.
8. Η Αρχή, ως προνοείται από την κείμενη νομοθεσία και Κανονισμούς, προβαίνοντας σε Προκαταρκτική Εξέταση της Καταγγελίας, και αξιολογώντας όλα τα δεδομένα, αποφάσισε να προχωρήσει στη διεξαγωγή Έρευνας για την πιο πάνω Καταγγελία και διόρισε ως Λειτουργούς Επιθεώρησης τους:
i. Δρ. Μαρία Στυλιανίδου, Δικηγόρο – Ειδική σε ζητήματα που άπτονται των Πληροφοριοδοτών (Whistleblowers).
ii. κ.Ροβέρτο Βραχίμη, Δικηγόρο από τη Λευκωσία, με πείρα στο χειρισμό ποινικών υποθέσεων.
iii. κ.Χρύσανθο Λαζάρου, Δικηγόρο από τη Λάρνακα, με πείρα στο χειρισμό ποινικών υποθέσεων.
9. Οι Όροι Εντολής των Λειτουργών Επιθεώρησης περιλάμβαναν την εξέταση των ακόλουθων ζητημάτων:
(α) Kατά πόσον η συμπεριφορά λειτουργών και/ ή λειτουργών ανώτερης βαθμίδας του Τμήματος Φορολογίας (συμπεριλαμβανομένου και του Εφόρου Φορολογίας) και ή άλλων πιθανών εμπλεκομένων μερών προς το πρόσωπο της Καταγγέλλουσας, συνιστούσε κατάχρηση εξουσίας.
(β) Κατά πόσον οι ισχυρισμοί που προβάλλονται στην Καταγγελία στοιχειοθετούν εύλογη υποψία διάπραξης πράξεων διαφθοράς, ως αυτές καταγράφονται και εμπίπτουν στο Νόμο 19(Ι)/2022.
(γ) Κατά πόσον οι ισχυρισμοί που καταγράφονται στην εν λόγω Καταγγελία συνιστούν παραβιάσεις των προνοιών του Νόμου του Whistleblowing.
Γ. Η Έρευνα
10. Οι Λειτουργοί Επιθεώρησης διεξήγαγαν Έρευνα στη βάση των πιο πάνω Όρων Εντολής που τους είχαν δοθεί από την Αρχή και προς τον σκοπόν αυτόν, κάλεσαν μάρτυρες για κατάθεση και ζήτησαν την προσκόμιση σχετικών στοιχείων/εγγράφων.
11. Συγκεκριμένα, διεξήχθησαν συνολικά έξι (6) Συνεδρίες / Ακροάσεις με σκοπό τη λήψη μαρτυρίας και εγγράφων, κλήθηκαν προς κατάθεση συνολικά εννέα (9) πρόσωπα (συμπεριλαμβανομένης της Καταγγέλλουσας), μελετήθηκε και αξιολογήθηκε πλειάδα εγγράφων, ενώ καταχωρίστηκαν δέκα (10) τεκμήρια, πολλά εκ των οποίων είναι πολυσέλιδα.
12. Όλα τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα και Υπηρεσίες που παρέλαβαν τις σχετικές κλήσεις για λήψη μαρτυρίας και/ή εγγράφων ανταποκρίθηκαν άμεσα και θετικά, προσκομίζοντας αριθμό εγγράφων και/ή παρέχοντας διά ζώσης μαρτυρία. Απάντησαν δε σε όλες τις ερωτήσεις που τους τέθηκαν.
13. Οι Λειτουργοί Επιθεώρησης προέβησαν σε λεπτομερή και συστηματική αξιολόγηση των κατατεθειμένων μαρτυριών και των εγγράφων που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο της έρευνας, λαμβάνοντας υπόψη την αξιοπιστία, τη συνέπεια και τη συνάφεια εκάστης μαρτυρίας με τα εξεταζόμενα γεγονότα και τους ισχυρισμούς της Καταγγέλλουσας.
Δ. Η Έκθεση των Λειτουργών Επιθεώρησης
14. Με τη συμπλήρωση της Έρευνας και τη μελέτη όλης της μαρτυρίας και δεδομένων, οι Λειτουργοί Επιθεώρησης προέβησαν στη σύνταξη Έκθεσης (Πορίσματος), η οποία αποτελείται από 133 σελίδες (περιλαμβανομένων των Παραρτημάτων Α έως Δ) , την οποία υπέβαλαν στην Αρχή προς έγκριση.
15. Βάσει της αξιολόγησης των κατατεθειμένων εγγράφων και μαρτυριών, καθώς και των ακροάσεων που πραγματοποιήθηκαν, η μαρτυρία της Καταγγέλλουσας συνεκτιμήθηκε με εκείνη των υπολοίπων κληθέντων προσώπων για την αποτύπωση των γεγονότων και την τεκμηρίωση της έρευνας. Ωστόσο, προτιμήθηκε η μαρτυρία των υπολοίπων προσώπων, καθώς η μαρτυρία της Καταγγέλλουσας παρουσίαζε ασάφειες και αδυναμίες που περιόρισαν τη δυνατότητα των Λειτουργών Επιθεώρησης να στηριχθούν στην εκδοχή της.
Σύνοψη ευρημάτων:
16. Όσον αφορά στην αξιολόγηση των ισχυρισμών που περιλαμβάνονται στην Καταγγελία σχετικά με τη συμπεριφορά λειτουργών ή ανώτερων στελεχών του Τμήματος Φορολογίας (συμπεριλαμβανομένου του Εφόρου Φορολογίας) και άλλων πιθανών εμπλεκόμενων προσώπων απέναντι στην Καταγγέλλουσα, από την προσκομισθείσα μαρτυρία δεν προκύπτει κατάχρηση εξουσίας. Επιπλέον, δεν διαπιστώθηκαν αλλότριοι σκοποί, παραβίαση ιεραρχίας ή πρόθεση εκφοβισμού ή αντιποίνων.
17. Η μετακίνηση της Καταγγέλλουσας από την εργασία της δεν συνιστούσε εκδικητική ενέργεια, αλλά αξιολογήθηκε ως εντός αρμοδιοτήτων και πλήρως αιτιολογημένη.
18. Η πειθαρχική διαδικασία που άρχισε εναντίον της Καταγγέλλουσας δεν σχετίζεται με την Καταγγελία που υπέβαλε στην Αρχή κατά της Διαφθοράς, αλλά αφορά σε συγκεκριμένο περιστατικό κατ’ισχυρισμόν ανάρμοστης συμπεριφοράς.
19. Παρά τους ισχυρισμούς της Καταγγέλλουσας περί παραγκωνισμού και μη ανάθεσης καθηκόντων, διαπιστώνεται ότι στην Καταγγέλλουσα είχαν ανατεθεί καθήκοντα, τα οποία όμως δεν ολοκληρώνονταν ικανοποιητικά λόγω απουσιών και περιορισμένης συνεργασίας.
20. Ως προς την αξιολόγηση των προβληθέντων από την καταγγελία ισχυρισμών κατά πόσον οι αναφερόμενες σε αυτήν πράξεις στοιχειοθετούν εύλογη υποψία διάπραξης πράξεων διαφθοράς και κατάχρησης εξουσίας, ως αυτές καταγράφονται και εμπίπτουν στον Νόμο 19(Ι)/2022, σημειώνεται ότι δεν στοιχειοθετήθηκαν στη βάση της προσκομισθείσας μαρτυρίας οποιεσδήποτε πράξεις διαφθοράς σύμφωνα με το Νόμο 19(Ι)/2022.
21. Ως προς τους ισχυρισμούς που προβάλλονται στην καταγγελία και αφορούν στο πεδίο εφαρμογής του περί της Προστασίας Προσώπων που Αναφέρουν Παραβάσεις του Ενωσιακού και Εθνικού Δικαίου Νόμου του 2022 («Νόμος του Whistleblowing») και, συνακολούθως, σε οποιαδήποτε παραβίαση της εν λόγω νομοθεσίας, σημειώνονται τα εξής:
(α) Κρίθηκε ότι η Καταγγέλλουσα καλύπτεται από τις πρόνοιες της Νομοθεσίας, καθώς πρόκειται για δημόσιο υπάλληλο που υπέβαλε αναφορά εντός του εργασιακού της πλαισίου.
(β) Η Μονάδα Ελέγχου του Υπουργείου Οικονομικών λειτούργησε ως εσωτερικός δίαυλος αναφοράς (δηλ.η υπηρεσία στην οποία υπέβαλε εσωτερική αναφορά η Καταγγέλλουσα) δυνάμει του Νόμου του Whistleblowing και προέβη σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες, παρότι υπήρξε καθυστέρηση στην αποστολή της βεβαίωσης παραλαβής. Η καθυστέρηση αυτή δεν επηρεάσε τη νομιμότητα της διαδικασίας, καθώς η σχετική εκ του Νόμου προθεσμία έχει ενδεικτικό χαρακτήρα.
(γ) Η Μονάδα Ελέγχου του Υπουργείου Οικονομικών λειτούργησε νόμιμα ως εσωτερικός δίαυλος αναφοράς.
(δ) Διαπιστώθηκε ότι η διαδικασία εσωτερικής αναφοράς ολοκληρώθηκε ορθά μετά την ενημέρωση ότι η Καταγγέλλουσα προσέφυγε τελικά σε εξωτερικό δίαυλο.
(ε) Οι προϋποθέσεις προστασίας από αντίποινα δεν πληρούνται, δεδομένου ότι το πειθαρχικό μέτρο (διαθεσιμότητα) είχε επιβληθεί στην Καταγγέλλουσα πριν από την υποβολή της αναφοράς, σύμφωνα με τον Νόμο.
(στ) Δεν διαπιστώνονται στοιχεία κατάχρησης εξουσίας, εκφοβισμού ή αντίποινων.
Νουθεσίες – Παρατηρήσεις Λειτουργών Επιθεώρησης:
Παρά την απουσία τεκμηριωμένων στοιχείων κατάχρησης εξουσίας ή άσκησης καθηκόντων για σκοπούς άλλους από τους ανατιθέμενους, οι Λειτουργοί Επιθεώρησης διαπίστωσαν ότι, σε κάποιο βαθμό, στο Τμήμα Φορολογίας αναδείχθηκαν ζητήματα διοικητικού και διαδικαστικού χαρακτήρα, τα οποία καταδεικνύουν περιθώρια για:
(α) περαιτέρω ενίσχυση των εσωτερικών διαδικασιών και πρωτοκόλλων, με στόχο τη βελτίωση της άσκησης αρμοδιοτήτων και την ενίσχυση της διαφάνειας, και,
(β) ενδυνάμωση της εσωτερικής εποπτείας, ώστε να διασφαλίζεται η συνεκτική και ομοιόμορφη εφαρμογή των διαδικασιών που ακολουθούνται.
Ε. Εξέταση από την Αρχή της Έκθεσης των Λειτουργών Επιθεώρησης.
22. Η Αρχή σε Συνεδρία της υιοθέτησε και ενέκρινε στην ολότητά της την πιο πάνω Έκθεση.
23. Στο πλαίσιο των όσων αναφέρονται ανωτέρω, η Έκθεση θα διαβιβαστεί στην ΕΔΥ και στον Έφορο Φορολογίας.
24. Πέραν της παρούσας Ανακοίνωσης, κανένα Μέλος της Αρχής δεν θα προβεί σε οποιαδήποτε περαιτέρω δήλωση επί του θέματος.
