Η Κομισιόν απάντησε αρνητικά στο ενδεχόμενο δημοσιονομικής χαλάρωσης μέσω της ενεργοποίησης της Γενικής Ρήτρας Διαφυγής, που θα επέτρεπε στα κράτη μέλη να στηρίξουν με έκτακτα μέτρα τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις λόγω της ενεργειακής κρίσης.
Σε έγγραφο που εκδόθηκε ενόψει του έκτακτου Eurogroup, που θα πραγματοποιηθεί μέσω τηλεδιάσκεψης, τονίζεται ότι «η ενεργοποίηση της Γενικής Ρήτρας Διαφυγής ή των εθνικών ρητρών διαφυγής δεν θα ήταν σκόπιμη αυτή τη στιγμή». Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι, παρά την αύξηση των κινδύνων για τις οικονομικές προοπτικές της ΕΕ, δεν πληρούνται ακόμη οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση αυτών των ρητρών.
Σύμφωνα με το έγγραφο, η ρήτρα διαφυγής μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνο σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής ύφεσης στην ευρωζώνη ή στην ΕΕ στο σύνολό της. Ωστόσο, η Κομισιόν σημειώνει ότι, αν και οι κίνδυνοι για την οικονομία αυξήθηκαν σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες, δεν είναι σίγουρο ότι οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίησή της θα καλυφθούν σύντομα.
Η Εθνική Ρήτρα Διαφυγής (ΕΡΔ) έχει ήδη ενεργοποιηθεί για πολλές χώρες της ΕΕ, κυρίως για τις αμυντικές δαπάνες, αλλά η ενεργοποίησή της εξαρτάται από την μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Η Κομισιόν τονίζει ότι αυτή η συνθήκη πρέπει να αξιολογηθεί πριν από οποιαδήποτε σύσταση για ενεργοποίηση της ρήτρας.
Επιπλέον, η Κομισιόν αναφέρει ανησυχίες για τα μέτρα ενεργειακής στήριξης, καθώς, όπως δείχνει η πρόσφατη εμπειρία, ακόμα και τα προσωρινά μέτρα μπορεί να παραμείνουν σε ισχύ για μεγάλο χρονικό διάστημα ή να καταστούν μόνιμα. Οι κυβερνήσεις, σε αντίθεση με φυσικές καταστροφές, έχουν σημαντικό έλεγχο στο μέγεθος και τον σχεδιασμό αυτών των μέτρων, γεγονός που καθιστά δύσκολη την αντιμετώπισή τους ως έκτακτα.
Η Κομισιόν επίσης επισημαίνει ότι τα μέτρα ενεργειακής στήριξης που εισήχθησαν το 2021 λόγω της αύξησης των τιμών ενέργειας δεν χαρακτηρίστηκαν ως έκτακτα, ακολουθώντας την ίδια λογική που ίσχυσε και για τα μέτρα που ελήφθησαν κατά την πανδημία COVID-19.
Στο πλαίσιο των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ, τονίζεται ότι οποιαδήποτε δημοσιονομικά μέτρα πρέπει να παραμένουν συμβατά με τις καθορισμένες πορείες αύξησης των καθαρών δαπανών που συνιστά το Συμβούλιο της ΕΕ. Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν μέτρα εφόσον η αύξηση των καθαρών δαπανών τους παραμένει εντός των καθορισμένων ορίων.
Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι τυχόν αποκλίσεις από την πορεία των καθαρών δαπανών θα αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, ανεξαρτήτως του αν προέρχονται από μέτρα ενεργειακής στήριξης ή οποιοδήποτε άλλο δημοσιονομικό μέτρο, διασφαλίζοντας την αξιοπιστία και τη διαφάνεια του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ.
