Με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος και την ελαχιστοποίηση του οικονομικού βάρους για τους πολίτες, η Κυβέρνηση προχωρά οριστικά στην εφαρμογή του Φόρου Υγειονομικής Ταφής Δημοτικών Αποβλήτων, λόγω του υψηλού ποσοστού αποβλήτων που οδηγούνται σε τελική διάθεση και της ανάγκης συμμόρφωσης με τους ευρωπαϊκούς στόχους.
Συγκεκριμένα, έως το 2035 το ποσοστό των δημοτικών αποβλήτων που καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής πρέπει να περιοριστεί στο 10% των συνολικά παραγόμενων ποσοτήτων.
Η απόφαση λήφθηκε σήμερα από το Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο υιοθέτησε σχετική πρόταση της Υπουργού Γεωργίας.
Παρά τις αρχικές ανησυχίες, το τελικό πλαίσιο των Κανονισμών του 2026 φέρνει μια ευχάριστη έκπληξη για το πορτοφόλι των καταναλωτών, καθώς η εκτιμώμενη επιβάρυνση ανά νοικοκυριό στο ετήσιο τέλος σκυβάλων χωρίς το Πληρώνω όσο Πετώ (ΠΟΠ) φτάνει τα €10,60 έως το 2027, ενώ με την εφαρμογή του ΠΟΠ, η επιβάρυνση περιορίζεται ακόμη περισσότερο, από τα €2,54 έως τα €6,76 περίπου.
Αξίζει να σημειωθεί η σημαντική μείωση του αρχικού συντελεστή που εισηγήθηκαν οι Ευρωπαίοι εμπειρογνώμονες. Ενώ η αρχική πρόταση της Ε.Ε. προέβλεπε φόρο €35 ανά τόνο, η Κύπρος κατάφερε, μετά από διαβουλεύσεις στα τέλη του 2024, να τον περιορίσει στα €10 ανά τόνο.
Η κλιμάκωση του φόρου θα είναι σταδιακή (αύξηση €5 ετησίως από το 2028), δίνοντας τον χρόνο στις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τους πολίτες να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα χωρίς απότομα σοκ.
Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, από την έναρξη ισχύος των Κανονισμών έως τις 31/12/2027, ο συντελεστής ορίζεται στα €10 ανά τόνο. Από την 01/01/2028 και εφεξής, θα αυξάνεται κατά €5 ανά τόνο ετησίως, με ανώτατο όριο τα €70 ανά τόνο.
Χωρίς το σύστημα ΠΟΠ, η πρόσθετη επιβάρυνση των νοικοκυριών θα ανέλθει σε €10,60, το 2030 θα εκτοξευόταν στα €26,50 και το 2035 στα €53,00. Με την ορθή ανακύκλωση και τη μείωση της ταφής, το κόστος περιορίζεται στα €6,76.
Αντίθετα, η εκτιμώμενη πρόσθετη επιβάρυνση ανά νοικοκυριό με την εφαρμογή του ΠΟΠ, πέραν του υφιστάμενου τέλους σκυβάλων, υπολογίζεται σε €2,54 το 2026, €6,76 το 2030 και €10,51 το 2035, σε περίπτωση επίτευξης ποσοστού ταφής 30%. Σε περίπτωση επίτευξης του εθνικού στόχου περιορισμού της ταφής στο 10%, η επιβάρυνση το 2035 εκτιμάται σε €3,50 ανά νοικοκυριό.
€48 εκατομμύρια επιστρέφουν ως αντισταθμιστικά μέτρα
Η μεταρρύθμιση έχει δημοσιονομικά ουδέτερο χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει πως κάθε ευρώ που εισπράττεται από τον φόρο, θα επιστρέφει στους Δήμους και τις Κοινότητες ως αντιστάθμισμα για:
• Προμήθεια οικιακών κομποστοποιητών και ειδικών κάδων.
• Αγορά σύγχρονου εξοπλισμού (συμπιεστές, θρυμματιστές).
• Χρηματοδότηση συμβάσεων για τη χωριστή συλλογή ανακυκλώσιμων και οικιακών αποβλήτων.
Επιπλέον, η Κυβέρνηση διαθέτει προς την προσπάθεια αυτή με €48 εκατ. συνολικά συνδυάζοντας πόρους από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας €23 εκατ. και το Πρόγραμμα Πολιτικής Συνοχής «ΘΑΛΕΙΑ» €25 εκατ., διασφαλίζοντας ότι οι Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα έχουν τα εργαλεία να στηρίξουν τον πολίτη στην πράξη.
Σε δηλώσεις της η Υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου ανέφερε ότι ο στόχος της κυβέρνησης είναι ξεκάθαρος και τα τέλη αυτά δεν θα μετακυλιστούν στους πολίτες. Για τον σκοπό αυτό, εξήγησε, οι Τοπικές Αρχές θα λάβουν συνολικά €48 εκατομμύρια για την εφαρμογή του ΠΟΠ, εκ των οποίων €23 εκατ. προέρχονται από την έγκριση του Φόρου Ταφής – ένα κρίσιμο ορόσημο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Εντός του 2026 θα ξεκινήσει η σταδιακή διάθεση των €48 εκατομμυρίων για τη χωριστή συλλογή αναλόγως της προόδου υλοποίησης των σχεδίων δράσης των ΑΤΑ. Παραμένουν βεβαίως εκκρεμότητες, όπως η κατάθεση των σχεδίων δράσης και η ολοκλήρωση της αναβάθμισης των υποδομών στις ΟΕΔΑ. Το κράτος έχει ήδη αναθέσει ειδική μελέτη για να διασφαλίσει ότι η αναβάθμιση θα γίνει σωστά, αποφεύγοντας τα λάθη του παρελθόντος, όπως αυτά που είδαμε στο Πεντάκωμο.
«Η σημερινή εξέλιξη δεν είναι απλώς μια τεχνική ρύθμιση. Είναι ένα αποφασιστικό βήμα προς μια νέα εποχή στη διαχείριση αποβλήτων: μείωση του όγκου, ενίσχυση της ανακύκλωσης, προστασία του περιβάλλοντος και – κυρίως – δίκαιη μετάβαση χωρίς επιβάρυνση των πολιτών.
