Γεωργία Κουλέρμου, Οδός Καντάρας 1. Εκδόσεις Μελάνι 2025
Πολυκύμαντες αυθεντικές ιστορίες θαλασσινής βιοπάλης και επίμοχθης στεριανής ζήσης, που αναδεικνύουν στο επίκεντρο ενός αξιομνημόνευτου οδοιπορικού μια ζωή σαν μυθιστόρημα αληθινών ανθρώπινων αισθημάτων, θαυμαστών έργων και δημιουργικών ημερών, αλλά και αδόκητων επώδυνων στιγμών. Είναι τα όσα λίαν ενδιαφέροντα καταθέτει η δρ Γεωργία Κουλέρμου με επιδέξια αφηγηματικά σύνεργα στο βιβλίο της «Οδός Καντάρας 1», το οποίο υποτιτλίζεται ως μυθοπλαστική βιογραφία. Το νήμα τουτέστιν της μυθιστορηματικής της πλοκής με προφανές αισθητήριο το Αριστοτελικό μέτρο τού «κατά το εικός και το αναγκαίον» ανελίσσεται μέσα από την περιπετειώδη βιογραφική εξιστόρηση των εκ πατρός οικογενειακών της καταβολών. Ίσως να διερωτηθούν κάποιοι για τα κίνητρα της μυθο-ποιητικής μετουσίωσης και τις προθέσεις της δημοσιοποίησής τους. Την απορία λύει η συμπερασματική απάντηση στο οπισθόφυλλο: «Γιατί πολλές φορές δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να μιλήσει κανείς για τα “μεγάλα” γεγονότα της Ιστορίας, παρά σκαλίζοντας και φέρνοντας στο φως τη φωνή και τη μνήμη όλων εκείνων των ανθρώπων που βίωσαν στο σώμα και την ψυχή τους την αγωνία ενός κόσμου που αλλάζει.».
Υπό όρους αντικειμενικής αποτίμησης βρισκόμαστε μπροστά σε μια πηγαία ανεπιτήδευτη γραφή απέριττης υφολογικής έκφρασης, συνεκτικής συγκρότησης και ρέουσας γοητευτικής ποιητικότητας στη δομή της γραμμικής αλληλοδιαδοχής των δρώμενων και της ζωντανής σκηνικής αποτύπωσής τους με όπου δει παρένθετους αναδιηγηματικούς εγκιβωτισμούς. Τα επί μέρους κεφάλαια στις έξι ενότητες, που εισάγουν οιονεί προμετωπίδων επιγραμματικά ποιήματα της συγγραφέως και εύστοχοι προϊδεαστικοί τίτλοι μάς μεταφέρουν από το Καστελόριζο και την Καρπασία στη Λάρνακα του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα μέχρι την Αμμόχωστο των μέσων της περασμένης εκατονταετηρίδας και έως σήμερα.
Τις 155 σελίδες, ωστόσο, της επεισοδιακής δράσης των βιογραφούμενων πραγματικών προσώπων διατρέχουν παλαιικά ήθη ανθρώπων, παραδοσιακές συνήθειες της Κυπριακής εντοπιότητας, επαγγελματικές ενασχολήσεις και ψυχαγωγικές εκδηλώσεις μιας μεταβατικής περιόδου, από την Τουρκοκρατία στην Αγγλοκρατία, παραπέμποντας προσέτι σε παραστατικές περιγραφές των τότε δύο εμπορικών λιμανιών της Κύπρου και των παρακείμενων περιοχών τους. Εστιάζοντας τον αναγνωστικό φακό ιδίως στην Αμμόχωστο της παλιάς πόλης, όπως και της έξω των τειχών αρχόμενης οικοδόμησής της σε μιαν ευοίωνη προοπτική οικονομικής ανάπτυξης και πολιτισμικής ανθοφορίας. Εκεί όπου διαδραματίζεται το εκτενέστερο μέρος των ιστορούμενων γεγονότων, ψυχογραφούνται με χαρακτηρολογική εμβάθυνση οι πρωταγωνιστές τους, και χαρτογραφείται ο κοινωνικός περίγυρος της ανερχόμενης αστικοποίησής τους, επισημαίνοντας ένα πολυπρισματικό φάσμα αξιόλογων πληροφοριών. Μεταξύ άλλων τα πανηγύρια του Αγίου Λουκά και του Αποστόλου Βαρνάβα, οι επετειακές εθνικές παρελάσεις, η γιορτή του πορτοκαλιού, οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες, όπως τα μαθήματα πιάνου και μπαλέτου στο πνευματικό φυτώριο του Λυκείου Ελληνίδων. Οι ζωηρές εικονοπλαστικές αναφορές, που συναρθρώνονται στις βιωματικές μαρτυρίες και τις ιστορικές καταγραφές των συμφραζομένων, διανθισμένων με αληθοφανείς ευρηματικές προεκτάσεις, τεκμαίρονται, πλην των επεξηγηματικών υποσημειώσεων, στο ένθετο των εύγλωττων φωτογραφιών και των δημοσιευμάτων σε επίλεκτα αποκόμματα εφημερίδων της εποχής, καθώς κα στην παράθεση της Ελληνικής και Αγγλικής βιβλιογραφίας των τελευταίων σελίδων. Ενδεικτικά στοιχεία που δεν συναρμόζουν μόνο τη λογοτεχνική γραφίδα με την εντρύφηση σε σχετικές πηγές, αλλά συνάμα πυροδοτούν το φιλομαθές έναυσμα για περαιτέρω έρευνα σε θεματικά πεδία τής εν λόγω χρονικής καμπής των Βαρωσίων.
Ως απαύγασμα ενός ολόκληρου κόσμου, που εικονογραφείται εδώ στις κομβικές συνιστώσες του εγγενούς ψυχικού του σύμπαντος και τις κοινωνικές διαστάσεις του καθημερινού του βίου αποφαίνονται οι αποφθεγματικοί στίχοι της Κουλέρμου υπό τον ομώνυμο τίτλο: «Και φως και σκότος/[…]/Η Ζωή.». Προανάκρουσμα της χαρούμενης και αισιόδοξης όψης της τα υποβλητικά έντονα χρώματα μιας θαλασσογραφίας και ενός πανηγυριού. Καστελοριζιώτες σφουγγαράδες με προορισμό την Κύπρο και την Αίγυπτο αγκυροβολούν στην πόλη του Ζήνωνος, για να ανεφοδιαστούν και να πουλήσουν στη γιορτή του Κατακλυσμού την πραμάτεια τους. Ανάμεσά τους ο λυράρης και καλοφωνάρης Μικέλλης, ένας από τους γιους του καπετάνιου, που θα ερωτευτεί παράφορα την αγέρωχη Καρπασίτισσα Αννεζού. Θα παντρευτούν και θα ζήσουν στη Λάρνακα, δημιουργώντας την οικογένειά τους. Ο πρωτότοκος χειροδύναμος γιος τους Αντρέας Μικέλλης, ο επονομαζόμενος «Κουλέρμος», ιδιοκτήτης μαούνων και πολυνίκης παγκυπριονίκης δόξασε το Γ.Σ.Ζ., ενώ ο αδελφός του Γιώργος είχε εγκατασταθεί στην Αμμόχωστο, ο οικιστικός πυρήνας της οποίας με τους 350 Τούρκους και τους ελάχιστους Έλληνες ήταν γύρω από τον μεγαλοπρεπή Άγιο Νικόλαο. Με την εργατικότητά του στην ολοένα αυξανόμενη κίνηση εμπορικών πλοίων στο πολυσύχναστο λιμάνι της έγινε επιχειρηματίας φορτοεκφορτώσεων, έχοντας στη δούλεψή του εκατόν πενήντα εργάτες, κυρίως Τούρκους και μερικές φορές Αρμένηδες, για να αναδειχθεί εν τέλει ένας από τους πλουσιότερους κατοίκους της πόλης. Λεβεντόκορμος με το πλατύ μουστάκι του, όπως εικονίζεται στο εξώφυλλο, κάποτε ο Τούρκος καφετζής Ναζίρ από μια φωτογραφία σε εφημερίδα τον πήρε για τον αυτοκράτορα Γουλιέλμο τον Β΄. Προπάντων όμως ανθρωπιστής, καταδεκτικός και γενναιόδωρος συμπονούσε τους φτωχούς υπαλλήλους του και συνέτρεχε όσους είχαν ανάγκη, χωρίς να ξεχωρίζει «αφέντες και μισταρκούς», γλεντζές και εραστής του ωραίου φύλου, επέλεγε να μένει ελεύθερος, καταφεύγοντας στην πιστή αγκαλιά της Σαμιώτισσας Αμπάρο. Και αν έκανε κάποιες σοβαρές σκέψεις για την άξια μοδίστρα της Δερύνειας, τη Δέσποινα, δεν μπόρεσε να ξεφύγει από τα θέλγητρα της μαθήτριάς της και της κατά πολύ μικρότερής του Δερυνειώτισσας Μαργαρίτας, που τη ζήτησε από τον καρεττάρη πατέρα της, για να την κάμει γυναίκα του και βασίλισσα της καρδιάς του.
Από το αρχοντικό τους, το πρώτο που κτίστηκε στην οδό Καντάρας εξορμούσαν τα καλοκαίρια για το εξοχικό τους στο θέρετρο της Καντάρας και μοιράζονταν τις χαρές των τεσσάρων παιδιών τους μέχρι που μια μέρα αρρώστησε, αντιμετωπίζοντας στην απομόνωση τον θάνατο, αφήνοντας νεότατη χήρα την αφοσιωμένη του σύζυγο με τρεις γιους και μια κόρη. Προσωπικότητες που διακρίθηκαν στο Κυπριακό και διεθνές στερέωμα.
Συγκινητικές οι αναπολήσεις της συγγραφέως, που επισφραγίζουν το αξιέπαινο πόνημά της, ανάθημα στην πατρογονική της εστία.
Εγγραφή στο Newsletter
