Ένα -άνευ προηγουμένου- ρόλερ κόστερ ζουν τα τελευταία 24ωρα οι αγορές ενέργειας, απόρροια των απότομων αλλαγών που βιώνουν εξαιτίας των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Μέχρι το βράδυ της Δευτέρας, η τιμή του πετρελαίου είχε αγγίξει τα 119 δολάρια το βαρέλι, σκορπώντας τον τρόμο στις διεθνείς αγορές για τις επιπτώσεις που αναμενόταν να προκύψουν.
Ωστόσο, μετά τη χθεσινή δήλωση του προέδρου Τραμπ ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να τελειώσει σύντομα, υπήρξε αισθητή διόρθωση στις τιμές, με αποτέλεσμα να υποχωρήσουν μέχρι και στα 88 δολάρια το βαρέλι. Για να ακολουθήσει όμως στη συνέχεια η επίθεση από ιρανικό drone στο μεγαλύτερο διυλιστήριο πετρελαίου στη Μέση Ανατολή, το οποίο βρίσκεται στο Άμπου Ντάμπι, με αποτέλεσμα αυτό να σταματήσει τη λειτουργία του. Ακολούθως, προέκυψε η είδηση ότι η Exxon Mobil αποφάσισε να απομακρύνει τους μη απαραίτητους εργαζομένους από τις δραστηριότητές της στη Μέση Ανατολή.
Όπως γίνεται αντιληπτό, οι εξελίξεις αλλάζουν με την ώρα, με αποτέλεσμα οι όποιες εκτιμήσεις για την εξέλιξη της κρίσης και συναφώς τις τιμές του πετρελαίου να καθίστανται επισφαλείς. Ως εκ τούτου, αγορές και οικονομολόγοι βρίσκονται σε αναμονή περιμένοντας να δουν που θα σταματήσει αυτό το ανεβοκατέβασμα των τιμών του πετρελαίου.
Αυξήσεις στα καύσιμα μέχρι και 40%
Με βάση τα δεδομένα της Δευτέρας, ο ειδικός σε θέματα ενέργειας και Senior Associate / Senior Fellow στο Atlantic Council Τσιαρλς Έλληνας δήλωσε στο ΚΥΠΕ ότι δεν αποκλείονται αυξήσεις έως και 30%-40% στις τιμές βενζίνης και ντίζελ στην Κύπρο τις επόμενες μέρες. Ο κ. Έλληνας σημείωσε ότι εάν οι συγκρούσεις συνεχιστούν για εβδομάδες, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν ξανά τα 120 δολάρια, ενώ θεωρητικά θα μπορούσαν να πλησιάσουν και τα 150 δολάρια σε ακραίο σενάριο, αν και αυτό θα απαιτούσε πλήρη διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, κάτι που χαρακτήρισε δύσκολο. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις εντείνουν την αβεβαιότητα. Όπως εξήγησε, αν πληγούν διυλιστήρια ή μονάδες παραγωγής φυσικού αερίου και LNG, θα χρειαστούν περίπου δύο έως τρεις εβδομάδες για να επανέλθουν σε λειτουργία.
Για την Κύπρο, ο κ. Έλληνας εκτίμησε ότι μέσα στην τρέχουσα ή την επόμενη εβδομάδα, όταν γίνουν νέες εισαγωγές καυσίμων, οι αυξήσεις θα αρχίσουν να μεταφέρονται στην αγορά. «Δεν αυξήθηκαν, αλλά πιστεύω αυτήν την εβδομάδα ή την ερχόμενη θα φτάσουν διότι τα αποθέματα θα εξαντληθούν», είπε.
Αποφύγαμε το ενεργειακό σοκ
Εξάλλου, μιλώντας στον «Φ» ο οικονομολόγος Τάσος Γιασεμίδης ανέφερε ότι μέχρι στιγμής έχουμε αποφύγει αυτό που ονομάζουμε ενεργειακό σοκ, αφού σήμερα (χθες Τρίτη) οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν αισθητή πτώση μετά τις δηλώσεις Τραμπ, αγγίζοντας σε κάποιο στάδιο τα 83-85 δολάρια το βαρέλι. Μάλιστα, όπως είπε χαρακτηριστικά, ανάλογες τιμές υπήρξαν στις 5/3.
Ωστόσο, συνέχισε, το γεγονός ότι το σκηνικό είναι ακόμα ρευστό και οι εξελίξεις αλλάζουν ώρα με την ώρα, δεν μπορούν να γίνουν ασφαλείς προσβλέψεις στο σημείο αυτό. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι σε περίπτωση που τα Στενά του Ορμούζ κλείσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε ασφαλώς θα δημιουργηθεί σημαντικό πρόβλημα, και θα υπάρξει αντίκτυπος στις αγορές και στις οικονομίες των χωρών που επηρεάζονται.
Κρίσιμος παράγοντας το νερό
Ο κ. Γιασεμίδης έθιξε ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα, το οποίο, όπως ανέφερε ενδεχομένως να κρίνει και την τύχη του πολέμου. Αυτό, είπε, δεν είναι άλλο από τα στοχευμένα πλήγματα σε αφαλατώσεις. Επικαλούμενος δημοσίευμα του Bloomberg, ο κ. Γιασεμίδης σημείωσε ότι ένα από τα πολυτιμότερα αγαθά στον Αραβικό κόσμο είναι το νερό. Η CIA το αποκαλεί «το στρατηγικό εμπόρευμα» της Μέσης Ανατολής. Ο Περσικός Κόλπος είναι προικισμένος με έναν τεράστιο υδρογονανθρακικό πλούτο, αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό που δεν διαθέτουν οι ερημικές χώρες της περιοχής είναι το νερό. Από τη δεκαετία του 1970 και μετά, τα πετροδολάρια αγόρασαν μια λύση: μονάδες αφαλάτωσης. Σήμερα, η περιοχή βασίζεται σε σχεδόν 450 εγκαταστάσεις για να αποτρέψει τη δίψα του πληθυσμού. Περίπου 100 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στις χώρες που ανήκουν στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου -τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν- οι οποίες σήμερα βρίσκονται όλες υπό ιρανική επίθεση.
Τέλος, ερωτηθείς για τις επιπτώσεις στην Κύπρο, αλλά και για το στοιχείο, το οποίο επισήμανε χθες η Eurostat, ότι το 86% της διαθέσιμης ενέργειας στην Κύπρο προερχόταν από αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου, ενώ η χώρα εισήγαγε το 96% της ενέργειάς της από πετρελαϊκά προϊόντα, ανέφερε αρχικά ότι στο παρόν στάδιο, δεν προκύπτει μεγάλη ανησυχία, πέραν από το γεγονός ότι τα φορτία πετρελαίου που αναμένονται από βδομάδας, πιθανό να είναι ακριβότερα σε σχέση με τα προηγούμενα.
Συναφώς, σε σχέση με το θέμα της εξάρτησης από το πετρέλαιο, είπε ότι ως νησί και ως χώρα που εισάγουμε σχεδόν τα πάντα, τα πιο πάνω είναι αναμενόμενα. Δεδομένου μάλιστα ότι εδώ και χρόνια δεν είχαμε αναπτύξει ικανοποιητικό δίκτυο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σημείο πάντως που τα τελευταία χρόνια βελτιώνεται με την αύξηση κυρίως των φωτοβολταϊκών.
Ενεργειακά εξαρτώμενοι
Σημειώνεται, ότι η Eurostat ανακοίνωσε χθες ότι η Κύπρος παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ενεργειακής εξάρτησης από πετρελαϊκά προϊόντα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με την έκδοση 2026 «Ενέργεια στην Ευρώπη». Πιο συγκεκριμένα, το 2024 το 86% της διαθέσιμης ενέργειας στην Κύπρο προέρχονταν από αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου, ενώ η χώρα εισήγαγε το 96% της ενέργειάς της από πετρελαϊκά προϊόντα, καταγράφοντας τον υψηλότερο δείκτη εξάρτησης στην ΕΕ. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά, η διαθέσιμη ενέργεια το 2024 προήλθε κατά 43% από εγχώρια παραγωγή και κατά 57% από εισαγωγές.
Αυξήσεις στα αεροπορικά εισιτήρια
Στο μεταξύ χθες, προέκυψαν οι πρώτες επιπτώσεις από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου, με ορισμένες αεροπορικές εταιρείες να ανακοινώνουν αύξηση στις τιμές των εισιτηρίων. Συγκεκριμένα, την αύξηση των ναύλων τους, λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ανακοίνωσαν την Τρίτη η αυστραλιανή Qantas Airways και η Air New Zealand.
Η αυστραλιανή αεροπορική εταιρεία αναφέρει ότι οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων έχουν αυξηθεί στα δρομολόγια Ασίας-Ευρώπης. Η Air New Zealand αναφέρει ότι αύξησε τα ναύλα οικονομικής θέσης για εσωτερικές διαδρομές κατά 10 δολάρια Νέας Ζηλανδίας (6 δολάρια ΗΠΑ), 20 δολάρια Νέας Ζηλανδίας σε διεθνείς πτήσεις μικρών αποστάσεων και 90 δολάρια Νέας Ζηλανδίας σε πτήσεις μεγάλων αποστάσεων.
Η Hong Kong Airlines αναφέρει ότι θα αυξήσει τις επιβαρύνσεις καυσίμων έως και 35,2% από την Πέμπτη, με την πιο απότομη αύξηση να καταγράφεται στις πτήσεις μεταξύ Χονγκ Κονγκ και Μαλδίβων, Μπαγκλαντές και Νεπάλ, όπου οι χρεώσεις θα αυξηθούν στα 384 δολάρια Χονγκ Κονγκ (49 δολάρια ΗΠΑ) από 284 δολάρια Χονγκ Κονγκ. Η Cathay Pacific αναφέρει ότι επανεξετάζει τις επιβαρύνσεις καυσίμων σε μηνιαία βάση. Η Vietnam Airlines ζήτησε από τις τοπικές αρχές να καταργήσουν έναν περιβαλλοντικό φόρο στα καύσιμα για να τη βοηθήσουν να διατηρήσει τις δραστηριότητές της.
