Ψηφιακές πλατφόρμες, χορηγικά προγράμματα και μεγάλα έργα στο προσκήνιο- αλλά και καθυστερήσεις, υποστελέχωση και θεσμικά κενά στο μικροσκόπιο.
Σε έναν απολογισμό που κινήθηκε σε γνώριμους άξονες και με σαφή πρόθεση ανάδειξης του κυβερνητικού έργου, το Υφυπουργείο Πολιτισμού παρουσίασε τα πεπραγμένα του για το 2025 και τον σχεδιασμό του για τα επόμενα χρόνια, με αιχμή την προετοιμασία της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το 2026.
Η Υφυπουργός Λίνα Κασσιανίδου παρουσίασε ένα εκτεταμένο πλέγμα παρεμβάσεων κι έδωσε έμφαση στη «συνολική προσέγγιση» για τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, στον ψηφιακό μετασχηματισμό και στην ενίσχυση της σύγχρονης δημιουργίας. Ωστόσο, το ενδιαφέρον μετατοπίστηκε ουσιαστικά στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης Τύπου, όπου οι ερωτήσεις των δημοσιογράφων ανέδειξαν τις γνωστές —και σε αρκετές περιπτώσεις χρόνιες— παθογένειες του τομέα: καθυστερήσεις, διοικητικά κενά κι ένα πολιτιστικό οικοσύστημα που εξακολουθεί να λειτουργεί με περιορισμούς.
Η αναδιάρθρωση του Υφυπουργείου από το 2026, με τέσσερις βασικούς πυλώνες -Αρχαιότητες, Σύγχρονος Πολιτισμός, Χειροτεχνία, Κρατικό Αρχείο- επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο συνεκτικό διοικητικό σχήμα.
Παράλληλα, ενισχύονται δράσεις όπως η Κάρτα Πολιτισμού Νέων, με διεύρυνση ηλικιακών ορίων και πρόσβαση στην αγορά βιβλίων, καθώς και η αποκέντρωση πολιτιστικών δραστηριοτήτων.
Ο απολογισμός του 2025 αποτυπώνει ένα Υφυπουργείο που έχει σαφή στρατηγική κατεύθυνση και αυξημένη δραστηριότητα. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει τα όρια του συστήματος μέσα στο οποίο λειτουργεί:
- υποστελέχωση σε κρίσιμες υπηρεσίες
- χρονοβόρες διαδικασίες προσλήψεων
- καθυστερήσεις σε βασικές υποδομές
- θεσμικά κενά σε κομβικούς τομείς
Η εικόνα που προκύπτει είναι μιας πολιτικής που δοκιμάζεται στην πράξη.
Ένα Αρχαιολογικό Μουσείο- διαστημόπλοιο
Κεντρική θέση στον απολογισμό κατέχει το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο, ένα έργο που περιγράφεται από την ίδια τη διοίκηση ως εξαιρετικά σύνθετο. Παρά την πρόοδο, το έργο παραμένει σε φάση κατασκευής, με το Τμήμα Δημοσίων Έργων να διαχειρίζεται αιτήματα εργολάβου για παρατάσεις.
Το νέο Κυπριακό Μουσείο είναι το πιο εμβληματικό και απαιτητικό έργο του Υφυπουργείου κι ένα από τα πιο σημαντικά διαχρονικά σε ό,τι αφορά την πολιτιστική πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας σε επίπεδο υποδομών. Δεν είναι τυχαίο ότι περιγράφηκε από τον Γενικό Διευθυντή Γιώργο Γρ. Παπαγεωργίου ως «διαστημόπλοιο», μια παρομοίωση που αποτυπώνει όχι μόνο το μέγεθος αλλά και την πολυπλοκότητά του.
Διαφέρει από οποιοδήποτε άλλο μουσείο έχει στηθεί στην Κύπρο μέχρι σήμερα, τόσο λόγω των τετραγωνικών του μέτρων όσο και των εξειδικευμένων συστημάτων που διαθέτει. Η διαχείριση αυτού του όγκου και των τεχνικών προδιαγραφών απαιτεί εμπειρογνωμοσύνη που συναντάται μόνο σε μουσεία αντίστοιχου βεληνεκούς στο εξωτερικό.
Η κατασκευή προχωρεί, με το Τμήμα Δημοσίων Έργων να διαχειρίζεται αιτήματα για παρατάσεις, χωρίς σαφές τελικό χρονοδιάγραμμα. Πίσω από την εικόνα της προόδου, όμως, αναδεικνύεται μια πιο δύσκολη εξίσωση: ποιος και με ποιους όρους θα λειτουργήσει αυτό το «διαστημόπλοιο».
Το Τμήμα Αρχαιοτήτων χαρακτηρίζεται «βαριά υποστελεχωμένο». Σήμερα δεν διαθέτει το ανθρώπινο δυναμικό για να στηρίξει ένα έργο τέτοιου μεγέθους, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια δραστική αύξηση προσωπικού.
Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες για:
- 4 θέσεις αρχαιολόγων
- 16 θέσεις τεχνικών
Παράλληλα, υπάρχει συνεχής ανάγκη και προσπάθεια για πρόσληψη περισσότερων αρχαιοφυλάκων.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, είναι ο χρόνος. Από την έγκριση μιας θέσης μέχρι την πλήρωσή της μπορεί να περάσουν έως και δύο χρόνια, ένας ρυθμός που δύσκολα συμβαδίζει με την ολοκλήρωση ενός τόσο σύνθετου έργου.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Υφυπουργείο στρέφεται σε εμπειρογνώμονες από το εξωτερικό για την εκπόνηση οργανογράμματος και σχεδίου λειτουργίας. Η επιλογή αυτή δεν αφορά μόνο την τεχνογνωσία, αλλά λειτουργεί και ως εργαλείο πειθούς προς το Υπουργείο Οικονομικών, το οποίο καλείται να εγκρίνει σημαντική αύξηση προσωπικού.
Την ίδια στιγμή, έχει ήδη ξεκινήσει ο σχεδιασμός για τη μεταφορά των αρχαιοτήτων και το στήσιμο των εκθέσεων, μια διαδικασία με τεράστιες οργανωτικές απαιτήσεις, που θα δοκιμάσει στην πράξη τις αντοχές της διοίκησης.
Υποδομές σε εκκρεμότητα
Αν το νέο μουσείο είναι το πιο σύνθετο έργο, δεν είναι το μόνο που παραμένει ανοιχτό.
Η δημιουργία νέου κτηρίου για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη εξακολουθεί να αποτελεί στόχο χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα. Το έργο βρίσκεται ακόμη στη φάση της μελέτης βιωσιμότητας από το Υπουργείο Οικονομικών, ενώ το πρόβλημα στέγασης της υφιστάμενης βιβλιοθήκης παραμένει άλυτο.
Η θέση του Διευθυντή της Βιβλιοθήκης έχει προκηρυχθεί και βρίσκεται υπό αξιολόγηση, με τον νέο επικεφαλής να καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τον εκσυγχρονισμό του θεσμού και την προώθηση του νέου κτηρίου.
Σε ό,τι αφορά το Μουσείο Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης η εικόνα είναι ακόμη πιο περίπλοκη. Δεν υπάρχει ακόμη νομικό πλαίσιο λειτουργίας, ενώ οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί αφορούν:
- τη μεταφορά της κρατικής συλλογής στη ΣΠΕΛ
- την ανακαίνιση του κτηρίου Majestic
- την αξιοποίηση του Ελληνικού Περιπτέρου στην Κρατική Έκθεση, μια λύση που όπως ξεκαθάρισε η Υφυπουργός αφορά μάλλον τις «επόμενες γενιές»
Το Υφυπουργείο προκρίνει την πρόσληψη επιμελητή μέσω διεθνούς πρόσκλησης, ο οποίος θα συμβάλει και στη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου. Η προσέγγιση αυτή, αν και πρακτική, αφήνει ανοικτό το ερώτημα της θεσμικής αφετηρίας: σχεδιάζεται πρώτα ο οργανισμός ή το πρόσωπο που θα τον στελεχώσει;
Το Πολιτιστικό Χωριό Λέμπας βρίσκεται για το Υφυπουργείο Πολιτισμού στην τελική φάση υλοποίησης. Με την ολοκλήρωση των υποδομών και την προκήρυξη διαγωνισμού για τη διαχείρισή του, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως χώρος residencies και εκπαιδευτικών δράσεων, συνδέοντας καλλιτέχνες, φοιτητές και σχολεία από την Κύπρο και όλο τον κόσμο.
Τα προγράμματα φιλοξενίας θα λειτουργούν παράλληλα με εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης, καθώς και για φοιτητές Σχολών Καλών Τεχνών.
Πέρα από τη διαμονή και τη δημιουργία, το χωριό θα διαθέτει χώρους για εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις, ενισχύοντας την προβολή του έργου που παράγεται κατά τη διάρκεια των residencies.
Η διαδικασία αξιολόγησης των αιτήσεων ολοκληρώθηκε πρόσφατα και το Υφυπουργείο αναμένεται να προχωρήσει σύντομα στην ανάθεση στον επιτυχόντα αιτητή, ο οποίος θα αναλάβει τη λειτουργία του χώρου και των προγραμμάτων του.
Χορηγίες, αριθμοί και το χρονίζον καθεστώς του καλλιτέχνη
Ο απολογισμός παρουσίασε μια εκτεταμένη εικόνα χρηματοδότησης:
- 159 φορείς, 25 ομάδες και 153 δημιουργοί ενισχύθηκαν μέσω του «Πολιτισμός ΙΙ» με €2,2 εκατ.
- 34 θεατρικές παραγωγές έλαβαν €1,56 εκατ. μέσω του «ΘΥΜΕΛΗ»
- 82 κινηματογραφικά έργα χρηματοδοτήθηκαν
- €2,33 εκατ. διατέθηκαν σε φεστιβάλ και θεσμούς
- 22 φορείς έλαβαν στήριξη για τεχνολογική αναβάθμιση
Παράλληλα, προωθείται πρόταση για φορολογικά κίνητρα σε δωρεές προς τον πολιτισμό.
Κι όμως, το βασικό αίτημα του χώρου, η κατοχύρωση της ιδιότητας του καλλιτέχνη, παραμένει σε εκκρεμότητα. Το Υφυπουργείο δηλώνει ότι βρίσκεται σε διαβούλευση με το Υπουργείο Εργασίας και τις συντεχνίες, χωρίς όμως να δίνει σαφές χρονοδιάγραμμα. Πρόκειται για ένα ζήτημα που επανέρχεται διαρκώς και παραμένει άλυτο, παρά την αναγνώριση της σημασίας του.
Ψηφιακές πρωτοβουλίες και όρια
Η πλατφόρμα «Let’s Culture» παρουσιάστηκε ως βασικό εργαλείο προβολής της πολιτιστικής δραστηριότητας. Με περίπου 170 εκδηλώσεις καταχωρημένες σε έξι μήνες και σχεδιασμό για σύνδεση με τα αεροδρόμια μέσω της Hermes Airports, το εγχείρημα δείχνει προοπτική.
Ωστόσο, η λειτουργία της βασίζεται στους ίδιους τους φορείς, που καλούνται να ενημερώνουν το περιεχόμενο. Αυτό περιορίζει την πληρότητα της πλατφόρμας και μεταθέτει την ευθύνη από το κράτος στους χρήστες της.
Η Υφυπουργός πάντως εμφανίστηκε ιδιαίτερα ικανοποιημένη, τονίζοντας ότι η πλατφόρμα «Let’s Culture» εισέπραξε θετικά σχόλια από τον Υπουργό Πολιτισμού του γερμανικού ομόσπονδου κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ, Ράινερ Ρόμπρα, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Κύπρο.
Παράλληλα, προχώρησε η δημιουργία ψηφιακών οδηγών με QR codes για σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους, ενισχύοντας την εμπειρία των επισκεπτών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πολιτιστική παιδεία, την αποκέντρωση των δράσεων και την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της χώρας μέσω στρατηγικών συνεργασιών. Τέλος, υπογραμμίζεται η προσπάθεια για διαφάνεια και αξιοκρατία στην κατανομή κρατικών χορηγιών προς τους δημιουργούς και τα κατεχόμενα σωματεία.
Εγγραφή στο Newsletter
