Απεσταλμένος της Άγκυρας έφθασε στα κατεχόμενα παραμονές της συνάντησης του Προέδρου Χριστοδουλίδη με τον κατοχικό ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τετάρτη, στην παρουσία της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γ.Γ. του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελ Ολγκίν Κουεγιάρ.
Ο Τούρκος πρέσβης, Μπουράκ Οζουγέργκιν, ο οποίος έχει την ευθύνη για το Κυπριακό σε τεχνοκρατικό επίπεδο στο τουρκικό ΥΠΕΞ, πραγματοποίησε το ταξίδι αυτό για να παρουσιάσει το πλαίσιο των οδηγιών της Άγκυρας. Για να γίνουν τελευταίες συζητήσεις. Ο Γενικός Διευθυντής Διμερών Σχέσεων (Βορειοανατολική Μεσόγειος), Μπουράκ Οζουγέργκιν , ο οποίος μετατίθεται σε νέο πόστο, αναλαμβάνοντας πρέσβης της Τουρκίας στη Δανία, είναι ο άνθρωπος ο οποίος παρακολουθούσε εδώ και χρόνια το Κυπριακό και ενίοτε διαχειριζόταν θέματα που προέκυπταν στην Κύπρο, έχοντας ανοικτή γραμμή με την κατοχική ηγεσία. Συζητούσε ακόμη και με τα Ηνωμένα Έθνη, όταν και όποτε χρειάσθηκε να υπάρξει απευθείας επαφή της Άγκυρας για ανοικτά ζητήματα. Κυρίως για θέματα που η αποσχιστική οντότητα αδυνατούσε να αποφασίσει, χειριστεί. Οι πληροφορίες από τα κατεχόμενα αναφέρουν ότι τέτοιες επισκέψεις είθισται να γίνονται παραμονές εξελίξεων παρόλο που σε πολιτικό επίπεδο τα κατεχόμενα επισκέφθηκε πρόσφατα ο Τούρκος Αντιπρόεδρος, Τζεβντέτ Γιλμάζ.
Είναι προφανές, πάντως, ότι η Άγκυρα αφήνει περιθώριο κινήσεων στον Έρχιουρμαν μέχρι του σημείου που δεν θα συζητηθούν θέματα, τα οποία αγγίζουν την ουσία και επηρεάζουν τους τουρκικούς σχεδιασμούς.
Τακτική κωλυσιεργίας
Είναι δε σαφές πως η κατοχική πλευρά δεν προτίθεται, σε αυτή τη φάση, να συζητήσει σοβαρά το Κυπριακό επικαλούμενη και την κυπριακή προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι ξεκάθαρο ότι η Τουρκία δεν θέλει εξελίξεις αυτό το εξάμηνο, που ασκεί την Προεδρία της Ε.Ε. η Κυπριακή Δημοκρατία. Γι’ αυτό και ροκανίζει το χρόνο, υιοθετώντας τακτική κωλυσιεργίας. Αυτό επιβεβαιώνεται και από την τακτική που υιοθετεί ο κ. Έρχιουρμαν στις συζητήσεις. Με αυτή τη λογική φαίνεται να προσαρμόζεται και η αξιωματούχος του ΟΗΕ, κ. Ολγκίν, που θα παρατείνει την προ διαπραγματευτική περίοδο και επικεντρώνεται σε ΜΟΕ.
Η τουρκική πλευρά, διά του Έρχιουρμαν, θέτει ως γνωστό όρους για να παρακαθήσει σε διαπραγματεύσεις. Προτάσσει τις τέσσερις προϋποθέσεις, θέτοντας ως προτεραιότητα το θέμα της πολιτικής ισότητας, στην οποία προσθέτει ως ουρά την εκ περιτροπής προεδρία και τη μια θετική ψήφο για όλες τις αποφάσεις, δηλαδή το βέτο. Είναι σαφές πως μέσα από αυτή την προσέγγιση και την αξίωση, η τουρκική πλευρά παραπέμπει στην κυριαρχική ισότητα. Είναι γνωστό ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει, στο παρελθόν, αποδεχθεί κατά τις συζητήσεις την εκ περιτροπής προεδρία και τη μία θετική ψήφο, για περιορισμένες, όμως, περιπτώσεις και θέματα. Αυτό, όμως, έγινε στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συζήτησης και όχι μεμονωμένα, όπως το θέτει ο Έρχιουρμαν, Το αποδέχθηκε στο πλαίσιο των συζητήσεων παρόλο που είναι γνωστό ότι η εκ περιτροπής προεδρία δεν γίνεται αποδεκτή από τους Ελληνοκύπριους και το βέτο οδηγεί σε ένα δυσλειτουργικό κράτος. Υπενθυμίζεται ότι η συμπερίληψη του βέτο στο Σύνταγμα του ‘60 οδήγησε σε παράλυση του κράτους. Εν πάση περιπτώσει η πολιτική ισότητα δεν σημαίνει και εκ περιτροπής προεδρία και βέτο.
Είναι σαφές πως η κατοχική πλευρά θέτει το θέμα αυτό χωρίς να αποδέχεται τη συζήτηση και των άλλων πτυχών, παράλληλα και ταυτόχρονα. Δεν αποδέχεται να συζητήσει τις άλλες πτυχές του Κυπριακού.
Η κίνηση Χριστοδουλίδη
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, παρουσίασε κατά τη συνάντηση πρόταση πέντε σημείων, με απώτερο στόχο να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που βαθμηδόν- και μέσα από ενδιάμεσους σταθμούς- να οδηγήσει στην έναρξη των διαπραγματεύσεων. Τα ΜΟΕ δεν τίθεται προς συζήτηση αυτόνομα και αποκομμένα από την ουσία. Θέτει, άλλωστε, το θέμα της διάνοιξης των προτεινόμενων οδοφραγμάτων σε συνάρτηση με την πραγματοποίηση της Πενταμερής Διάσκεψης. Δηλαδή, οι όποιες ενέργειες επί τούτων των θεμάτων να γίνουν στη διάρκεια της διευρυμένης συνάντησης, που δεν φαίνεται να πραγματοποιείται σύντομα.
Η λογική της Λευκωσίας είναι να υπάρξουν παράλληλες συζητήσεις, ώστε να μην επικεντρωθούν οι συζητήσεις στα ΜΟΕ, όπως θέλουν Άγκυρα, Έρχιουρμαν και Ολγκίν. Η θέση της Τουρκίας είναι η συζήτηση ΜΟΕ καλής γειτονίας. Ενδεχομένως ο Έρχιουρμαν να έχει μια διαφορετική προσέγγιση από την Άγκυρα, αλλά το θέμα είναι πως αυτό που επικρατεί στο τέλος, είναι εκείνο που εκφράζεται από την Άγκυρα. Ο κατοχικός ηγέτης, σε μερικές περιπτώσεις, κατά τις συναντήσεις που έχει, παρουσιάζεται να ευνοεί την έναρξη συζήτησης και υλοποίησης Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης χωρίς να αποκλείει το ενδεχόμενο να οδηγήσει τούτο στην έναρξη διαπραγματεύσεων.
Τα Ηνωμένα Έθνη από την πλευρά τους αναγνωρίζουν τις δυσκολίες και για να διατηρήσουν το μομέντουμ ευνοούν τη συζήτηση ΜΟΕ. Η κ. Ολγκίν αποδέχεται εν πολλοίς ότι δύσκολα θα γίνει οτιδήποτε αυτό το εξάμηνο λόγω Προεδρίας της Κύπρου στην Ε.Ε. Ζητά, ωστόσο, μονομερείς κινήσεις από τη Λευκωσία. Αυτή η προσέγγιση της κ. Ολγκίν δεν είναι καινούργια, την επαναλαμβάνει συνεχώς υποστηρίζοντας ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά μπορεί και πρέπει να προβεί σε μονομερείς κινήσεις διερωτώμενη «τι στοιχίζει στους Ελληνοκύπριους να προχωρήσουν προς αυτή την κατεύθυνση». Δεν διερωτήθηκε, βέβαια, ποτέ γιατί δεν κάνουν ανάλογη ενέργεια οι Τούρκοι.
Οι αντιδράσεις ένθεν κακείθεν της γραμμής Αττίλα και ο Ναμί
Αντιδράσεις στα κατεχόμενα αλλά και στις ελεύθερες περιοχές προκάλεσε η κίνηση του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, να καταθέσει πρόταση πέντε σημείων, στη διάρκεια της συνάντησης της περασμένης Τετάρτης. Το γιατί καταγράφονται αντιδράσεις στις ελεύθερες περιοχές τούτο μπορεί να εξηγηθεί αλλά δεν είναι της παρούσης. Απάντηση, πάντως, έδωσε σε σχέση με τα όσα σχολιάζονται για την πρόταση Χριστοδουλίδη, ο πρώην Τουρκοκύπριος διαπραγματευτής, Οζντίλ Ναμί. Είπε πως η καταγραφή των συγκλίσεων που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα μπορούν να αποτελέσουν ένα έγγραφο «Συγκλίσεις Τουφάν Έρχιουρμαν – Νίκος Χριστοδουλίδης» κι αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό σημείο εκκίνησης και να θέσει τις βάσεις για μια διαδικασία επίλυσης.
Ο κ. Ναμί σχολιάζοντας την πρόταση πέντε σημείων που κατέθεσε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, είπε ότι εάν αυτό θεωρηθεί ως μια διαδικασία που προχωρά σημείο προς σημείο, αντί για μια δέσμη μέτρων, η τουρκοκυπριακή πλευρά θα πρέπει να ανταποκριθεί θετικά σε αυτήν την προσέγγιση.
Τα παράπονα του Τουφάν Έρχιουρμαν
στον Νίκο Χριστοδουλίδη, η Ούρσουλα και το χαλούμι
Ο κατοχικός ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν, έχει… παράπονα από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, την Κυπριακή Δημοκρατία και τα προτάσσει στις συναντήσεις που έχουν. Αλλά και τα αναφέρει στα Ηνωμένα Έθνη όπως και σε ξένους συνομιλητές του, με τους οποίους έχει συναντήσεις.
Ο κ. Έρχιουρμαν φαίνεται να ενοχλείται με το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης συνοδεύει ξένους αξιωματούχος στην γραμμή αντιπαράταξης, στην παλιά Λευκωσία, και τους δείχνει την κατοχή. Ενοχλήθηκε ειδικά με την εκεί μετάβαση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τα όσα δήλωσε. Με κάθε ευκαιρία το κατοχικό καθεστώς εκφράζει τη δυσφορία του γι’ αυτές τις επισκέψεις.
Σημειώνεται συναφώς ότι η τουρκική πλευρά κάνει λόγο, με ειρωνικό τρόπο, για «διπλωματία του βαρελιού» και για «διπλωματία της τρύπας», θέλοντας να αναδείξει την αντίδραση και ενόχληση της.
Είναι πρόδηλος, ωστόσο, ο λόγος που αντιδρά η τουρκική πλευρά στις επισκέψεις αυτές καθώς αναδεικνύεται η συνεχιζόμενη κατοχή εδαφών της Κύπρου από την Τουρκία. Και το σημείο, στην παλιά Λευκωσία, με τα βαρέλια και τα συρματοπλέγματα, τα οποία χωρίζουν την πόλη, σε ελεύθερη και κατεχόμενη, δεν αφήνει ανεπηρέαστους τους επίσημους επισκέπτες. Κι αυτό γιατί αντιλαμβάνονται την ουσία του προβλήματος, την κατοχή.
Πάντως και τα Ηνωμένα Έθνη παρουσιάζονται, επίσης, να ενοχλούνται από τις επισκέψεις αυτές, επιστρατεύοντας το αφήγημα πως τέτοιες ενέργειες επηρεάζουν αρνητικά το κλίμα των προσπαθειών στο Κυπριακό. Το «καλό κλίμα» στις διαπραγματεύσεις δεν το επικαλούνται καθώς διαδικασία συνομιλιών δεν υφίσταται σε αυτή τη φάση.
Ο Τουφάν Έρχιουρμαν εκφράζει και παράπονα και για το θέμα του χαλουμιού, υποστηρίζοντας πως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε δεσμευθεί στη συνάντησής τους της 11ης Δεκεμβρίου, να τελειώσει η εκκρεμότητα σύντομα. Το θέμα δεν προχώρησε και βεβαίως τούτο δεν έγινε με ευθύνη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Έγινε εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε ενέργεια λόγω του αφθώδους πυρετού στα κατεχόμενα.
Η τουρκική πλευρά εκφράζει περαιτέρω παράπονα για το γεγονός ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν συναινεί στην παρουσία του κατοχικού καθεστώτος σε διεθνείς εκθέσεις και συνάξεις. Η Λευκωσία διαχρονικά θέτει βέτο στην παρουσία του ψευδοκράτους, που θέλει να παρουσιάζεται με τα κατοχικά σύμβολα, και στις πλείστες φορές τούτο επιτυγχάνεται. Η αποσχιστική οντότητα, αξιοποιώντας και τους μηχανισμούς της Τουρκίας διαμαρτύρεται και παρουσιάζεται… αδικημένη. Εξ ου και τα παράπονα του Έρχιουρμαν.
