«Ανακαλύψτε ξανά τη γυναίκα μέσα σας» καλεί τις γυναίκες της Κύπρου η νομικός στη Λευκωσία Κατερίνα Στεφάνου ιδρύτρια της μη κυβερνητικής οργάνωσης Step Up Stop Slavery που στηρίζει θύματα εμπορίας. «Μια τεράστια πρόκληση για εμάς ως γυναίκες είναι να αφιερώσουμε χρόνο στον εαυτό μας και να του δώσουμε την άδεια να ξεκουραστεί και να βιώσει χαρά, ευχαρίστηση και διασκέδαση» τόνισε στον «Φ» μιλώντας από καρδιάς με την ευκαιρία της σημερινής Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας που γιορτάζεται ετησίως στις 8 Μαρτίου.
Στο ίδιο πλαίσιο η φοιτήτρια Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ Αριάδνη Παναγιώτου μέλος της ομάδας νεολαίας του Step Up Stop Slavery τόνισε στην εφημερίδα μας ότι «αν θέλουμε σοβαρά να τιμήσουμε τις γυναίκες, τότε πρέπει να ξεκινήσουμε προστατεύοντας τα ανήλικα κορίτσια ιδιαίτερα στον ψηφιακό κόσμο». Για την καλλιτεχνική εκδήλωση «Γυναίκα Εγώ» στη Λάρνακα «που φιλοδοξεί να καθιερωθεί ως θεσμός με στόχο να εξελίσσεται χρόνο με τον χρόνο ανοίγοντας χώρο για διάλογο, έμπνευση και ουσιαστική ανάδειξη της σύγχρονης γυναικείας εμπειρίας» μας μίλησε η δημιουργός της Φανή Ιωάννου τραγουδίστρια, ερμηνεύτρια και μουσικοπαιδαγωγός.
«Ας αρχίσουμε να αγαπάμε και να φροντίζουμε τον εαυτό μας»
«Ως γυναίκες είμαστε… «θαυματουργές» αναλαμβάνοντας στη ζωή μας τόσους πολλούς διαφορετικούς ρόλους, τους οποίους όλοι αναμένουν να αποδίδουμε τέλεια – ως κόρες, αδελφές, μητέρες, σύζυγοι, ερωμένες, επαγγελματίες, επιχειρηματίες, φίλες», μας είπε η Κατερίνα Στεφάνου και πρόσθεσε: «Οι προσδοκίες από εμάς είναι πολύ μεγάλες. Τα επίπεδα αόρατου φόρτου εργασίας που κάνουμε καθημερινά διαχειριζόμενες το νοικοκυριό και καριέρες, μεγαλώνοντας τα παιδιά μας, φροντίζοντας τους ηλικιωμένους, είναι τεράστια. Ισορροπούμε… πολλές μπάλες στον αέρα με τέλειο συντονισμό, φροντίζοντας να μην πέσει καμία, καθώς διαχειριζόμαστε την καθημερινή ρουτίνα, τις απώλειες, τη θλίψη, την κούραση και τη συναισθηματική εξάντληση. Μας λένε να είμαστε εκεί για όλους, να φροντίζουμε τους πάντες, να λέμε «ναι», να μην απογοητεύουμε, να είμαστε καλές, καθησυχαστικές, ευχάριστες, ευγενικές, εξυπηρετικές. Μας διδάσκουν να βάζουμε τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές μας. Και το κάνουμε. Είμαστε…καλά κορίτσια. Αλλά αν μας πέσει μία από τις μπάλες που ισορροπούμε, νιώθουμε ενοχές, ότι έχουμε αποτύχει. Και τελικά το σώμα μας αρχίζει να παραπονιέται. Μπορεί να έχουμε σημάδια επαγγελματικής εξουθένωσης, αλλά τα αγνοούμε και συνεχίζουμε. Μας επισκέπτονται ημικρανίες, πόνοι στο στήθος, εξάντληση. Τι μας λέει το σώμα μας; Ότι πρέπει πρώτα να αρχίσουμε να αγαπάμε και να φροντίσουμε τον εαυτό μας».
Ακολουθώντας το μονοπάτι της προσωπικής μεταμόρφωσης
«Μας έχουν διδάξει τι σημαίνει να είσαι «γυναίκα» μέσα από ένα πατριαρχικό πρίσμα και πρέπει να αλλάξουμε την αντίληψή μας», μας ανέφερε η Κατερίνα Στεφάνου και συνέχισε. «Πρέπει να «επιτρέψουμε» στον εαυτό μας να έχει ανάγκες, να τις εκφράσει και να τις διεκδικήσει, να νιώσει και να δείξει τη θλίψη, τον θυμό, την οργή. Οι γυναίκες των παλαιότερων γενεών έχουν καταπιέσει και κρύψει κομμάτια του εαυτού τους και τώρα πρέπει να τα ανακτήσουμε. Όλα ξεκινούν ακολουθώντας το μονοπάτι της προσωπικής μας μεταμόρφωσης, κάνοντας την «εσωτερική» μας δουλειά. Για μένα προσωπικά η ψυχοθεραπεία ήταν η πιο πολύτιμη επένδυση που έχω κάνει όχι μόνο στον εαυτό μου αλλά και στα παιδιά μου. Τα παιδιά μας μεταμορφώνονται όταν μεταμορφωνόμαστε κι εμείς. Ως γυναίκες μεγαλώνουμε με ενοχές και ντροπή. Πρέπει να εντοπίζουμε πότε αυτό συσσωρεύεται και να το απομακρύνουμε. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε πολλές ενοχές σχετικά με τη φροντίδα του εαυτού μας και νιώθουμε ότι είμαστε εγωίστριες αν δώσουμε προτεραιότητα στις ανάγκες μας, αν θέτουμε τα όριά μας και αν λέμε «όχι». Το «όχι» δεν είναι αρνητική λέξη. Αν το δεις από την αντίθετη πλευρά, το ΟΧΙ σε κάτι είναι θετικό – είναι ΝΑΙ σε κάτι άλλο! Με την ηλικία και την εμπειρία έρχεται η διαύγεια, η σοφία, η αυτοεκτίμηση. Προσωπικά έχω ζήσει τα τελευταία 20 χρόνια προσπαθώντας να ανταποκριθώ όσο καλύτερα μπορώ στον ρόλο μου ως μητέρα, αλλά ταυτόχρονα αγωνιζόμενη καθημερινά για τον τερματισμό της εμπορίας ανθρώπων ως ιδρύτρια του Step Up Stop Slavery. Ναι είναι μια πραγματικά σημαντική δουλειά και εκεί είναι η καρδιά μου και το πάθος μου. Εκεί που με καλεί η ψυχή μου. Αλλά στην πορεία έχω χάσει τον εαυτό μου. Αναρωτιέμαι ποια είμαι, όταν δεν είμαι μητέρα και αγωνίστρια για τα δικαιώματα των άλλων; Στην ηλικία των 50 ετών έχω επιτέλους δώσει στον εαυτό μου την άδεια να ανακαλύψω ξανά τη γυναίκα μέσα μου».
«Μην είσαι…θορυβώδης ή υπερβολική…»
«Το να μεγαλώνεις ως έφηβη στην Κύπρο αποτελεί ένα είδος…αντίφασης αφού είναι ελευθερία και επιτήρηση ταυτόχρονα» μας είπε η 22χρονη φοιτήτρια Αριάδνη Παναγιώτου και συνέχισε: Όλοι γνωρίζουν τη μαμά σου, τη γιαγιά σου, την μεγαλύτερη ξαδέρφη σου και κάπως επίσης…το καθήκον σου. Είναι σαν να σου λένε ότι μπορείς να είσαι οτιδήποτε, αλλά παράλληλα σου υπενθυμίζουν σιωπηλά να μην είσαι πολύ…θορυβώδης ή υπερβολική, από φόβο για το ποιος μπορεί να σε κρίνει. Στην Κύπρο η παιδική ηλικία βιώνεται δημόσια αλλά συζητείται ιδιωτικά. Μεγαλώνεις στην παραλία, σε καφετέριες και σε τάξεις όπου η φήμη γύρω από το όνομα σου, σχηματίζεται πιο γρήγορα από όσο μπορείς να την υπερασπιστείς. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μόνο μεγεθύνει αυτό που υπήρχε ήδη. Ένα στιγμιότυπο οθόνης μπορεί να ταξιδέψει πιο γρήγορα από ό,τι έκαναν ποτέ τα κουτσομπολιά και ένα λάθος σπάνια είναι «απλώς ένα λάθος», όταν είσαι κορίτσι. Γίνεται μια ετικέτα. Υπό αυτό το πρίσμα φαίνεται να υπάρχει ένα άρρητο μάθημα που μαθαίνουμε νωρίς: Προστατέψτε τον εαυτό σας, μην εμπιστεύεστε πολύ εύκολα, σκεφτείτε πριν δημοσιεύσετε, πριν υπάρξετε στο διαδίκτυο. Και όταν κάτι πάει στραβά, η πρώτη ερώτηση σπάνια είναι «ποιος παραβίασε τη συγκατάθεσή της και την εμπιστοσύνη της;». Η πρώτη ερώτηση είναι «γιατί το κορίτσι έβγαλε αυτή τη φωτογραφία;» Γι’ αυτό δημιουργήσαμε ως Step Up Youth το φιλμάκιμε τίτλο «Σπάσε τη Σιωπή» για το τι πρέπει να κάνει ένα ανήλικο κορίτσι αν διαρρεύσουν οι προσωπικές του φωτογραφίες. Βασίζεται σε ιστορίες που έχουμε ακούσει σε διαδρόμους, σε συνομιλίες που αποσιωπούνται,σε περιπτώσεις κοριτσιών που ξαφνικά σταματούν να βγαίνουν, που απομονώνονται, που πρέπει να ζητήσουν συγγνώμη για κάτι που τους έκανε κάποιος άλλος. (σ. σ. Το φιλμάκι προβλήθηκε την περασμένη Τρίτη 3 Μαρτίου στο Πανεπιστήμιο Κύπρου με τη στήριξη της Έδρας Unesco για την Έμφυλη Ισότητα). Ο ψηφιακός κόσμος έχει προσθέσει ένα νέο επίπεδο στη ζωή των κοριτσιών στην Κύπρο, όπου η οικειότητα μπορεί να γίνει όπλο. Η αλήθεια είναι ότι η κακοποίηση που βασίζεται στην εικόνα, δεν αφορά ποτέ μόνο την εικόνα, αφορά την εξουσία. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο εξακολουθούμε να «μετράμε» τα κορίτσια με βάση την αγνότητα ενώ δικαιολογούμε τα αγόρια ως «απρόσεκτα» ή «παρορμητικά». Αφορά το πόσο γρήγορα μετατοπίζεται η συμπάθεια ανάλογα με το πόσο «τέλειο» φαίνεται το θύμα. Σε ένα μέρος τόσο μικρό όσο το δικό μας, αυτό το βάρος γίνεται ακόμα…βαρύτερο επειδή δεν υπάρχει ανωνυμία, δεν υπάρχει εξαφάνιση στο πλήθος. Όταν κάναμε την ταινία δεν θέλαμε να προκαλέσουμε πανικό, αλλά να δείξουμε στους νέους τι μπορούν να κάνουν αν τους συμβεί αυτό. Θέλαμε να απαντήσουμε σε ερωτήσεις που δεν έχουν απαντηθεί ποτέ πραγματικά, όπως «ποιον καλείς;», «πώς τεκμηριώνεις και πώς αναφέρεις τα στοιχεία;», «πώς επιβιώνεις την εβδομάδα που ακολουθεί;». Θέλαμε τα κορίτσια να βλέπουν τον εαυτό τους όχι ως «προειδοποιητικές ιστορίες», αλλά ως άτομα με επιλογές, με δικαιώματα και – το πιο σημαντικό – με φωνή».
Προστατεύοντας ανήλικες στον ψηφιακό κόσμο
Όπως επεσήμανε η Αριάδνη Παναγιώτου «η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας είναι συχνά γεμάτη με στατιστικά στοιχεία και συνθήματα και ενώ αυτά μπορούν να έχουν αντίκτυπο, πιστεύω ότι στην πράξη η ενδυνάμωση μπορεί να είναι πιο πρακτική. Μπορεί να είναι το να διδάσκεις σε μια ανήλικη ότι αν κάποιος διαδώσει τις προσωπικές της εικόνες χωρίς τη συγκατάθεσή της, δεν είναι το τέλος του κόσμου. Μπορεί να είναι το να διδάσκεις σε αγόρια από μικρή ηλικία τη σημασία της συγκατάθεσης. Μπορεί να είναι το να διδάσκεις στους νέους τη σωστήγλωσσική εργαλειοθήκη για να είναι σε θέση να περιγράψουν ένα περιστατικό κακοποίησης, παραβίασης, εγκλήματος. Μπορεί να είναι το να υπενθυμίζεις ιδιαίτερα στα έφηβα κορίτσια ότι το μέλλον τους είναι μεγαλύτερο από στιγμιότυπα οθόνης και από κουτσομπολιά.
“Η κοριτσίστικη ζωή στην Κύπρο σημαίνει και αλληλεγγύη, πέρα από εξισορρόπηση της παράδοσης και του μοντερνισμού. Η ταινία μας είναι ένα μικρό παράδειγμα αυτής της αλληλεγγύης – μια άρνηση να αφήσουμε τη ντροπή να είναι η τελευταία λέξη. Το γράφω αυτό ως ενήλικας τώρα, αλλά δεν πέρασε πολύς καιρός από τότε που ήμουν έφηβη. Θυμάμαι πόσο θορυβώδης ήταν ο κόσμος και πόσο μόνιμο φαινόταν κάθε λάθος. Είχα την τιμή να συμμετάσχω σε αυτό το έργο ως σεναριογράφος, καθώς είμαι μεταπτυχιακή φοιτήτρια Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ και πάντα με έλκυαν οι ιστορίες που συχνά αποσιωπούνται ή αγνοούνται. Γι’ αυτό και πιστεύω ότι γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να έχει χώρο η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Αν θέλουμε σοβαρά να τιμήσουμε τις γυναίκες, τότε πρέπει να ξεκινήσουμε προστατεύοντας τα κορίτσια, ιδιαίτερα γιατί οι ιστορίες τους εξακολουθούν να γράφονται».
Η γυναίκα στη σκηνή της τέχνης και της δύναμης
Με την ευκαιρία της εκδήλωσης «Γυναίκα Εγώ – Η γυναίκα στη σκηνή της τέχνης και της δύναμης» που πραγματοποιήθηκε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά την περασμένη Κυριακή 1η Μαρτίου 2026 στο Δημοτικό Θέατρο «Γεώργιος Λυκούργος» Λάρνακας, είχαμε μια σύντομη συνομιλία με τη δημιουργό της εκδήλωσης Φανή Ιωάννου που μας είπε ότι «ήταν μια βραδιά αφιερωμένη στη γυναικεία παρουσία, την έκφραση και τη δύναμη της γυναίκας μέσα από την τέχνη και τον λόγο». Σημειώνουμε ότι στο πλαίσιο της φετινής διοργάνωσης παρουσιάστηκε στην αίθουσα υποδοχής του Δημοτικού Θεάτρου έκθεση πορτραίτων γυναικών που εργάζονται σε παραδοσιακά ανδροκρατούμενα και απαιτητικά επαγγέλματα «που λειτουργούν ως ένα οπτικό σχόλιο για τη θέση της γυναίκας σε χώρους που δοκιμάζουν αντοχές και στερεότυπα» όπως μας ανέφερε η κυρία Ιωάννου.
Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα της Προέδρου της Βουλής Αννίτας Δημητρίου και είχε τη στήριξη του Δήμου Λάρνακας. Συμμετείχαν αφιλοκερδώς οι επαγγελματίες ηθοποιοί Αγνή Scott, Άντρη Κυριαζή, Χριστιάνα Λάρκου και Μαρία Κούβαρου. Τα έσοδα της εκδήλωσης δόθηκαν στην οργάνωση Step Up Stop Slavery για τις ανάγκες θυμάτων εμπορίας ανθρώπων.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης τιμήθηκαν και φέτος όπως και πέρσι οκτώ γυναίκες της Κύπρου που διακρίθηκαν για το έργο και την προσφορά τους. Φέτος τιμήθηκαν για τον τομέα «Επιστήμη, Γνώση και Καινοτομία» η δρ Κωνσταντία Αλεξάνδρου, για τον τομέα «Ηγεσία και Επιχειρηματικότητα» η Δέσποινα Παναγιώτου Θεοδοσίου, για τον τομέα «Δικαιοσύνη, Ισότητα και Θεσμοί» η ΆνναΚουκκίδηΠροκοπίου, για τον τομέα «Πολιτισμός και Πνευματική Προσφορά» η ΔέσποιναΜπεμπεδέλη, για τον τομέα «Υγεία και Ανθρώπινη Φροντίδα» η δρ ΓιόλαΜάρκου, για τον τομέα «Κοινωνική Προσφορά και Κοινότητα» η ΜαρίναΣιακόλα, για τον τομέα «Αθλητισμός και Διάκριση στον Αθλητισμό» η ΕλευθερίαΧριστοδούλου και για τον τομέα «Παιδεία και Διαμόρφωση Ανθρώπων» η δρ ΜυρτάνηΠιερή. Στην περσινή πρώτη εκδήλωση είχαν τιμηθεί για την προσφορά τους στην κυπριακή κοινωνία και για τον αγώνα τους για την ισότητα και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, η Αννίτα Δημητρίου, Σκεύη Κουκουμά, Ρούλα Μαύρονικόλα, Ρίτα Σούπερμαν, Κατερίνα Στεφάνου, Σουσάνα Παύλου, Τζόζη Χριστοδούλου και Μαρία Κούσιου.
«Διεκδικούμε χώρο χωρίς να ζητούμε… άδεια ύπαρξης»
Όπως υπογράμμισε η Φανή Ιωάννου η εκδήλωση «Γυναίκα Εγώ» «φιλοδοξεί να καθιερωθεί ως θεσμός με στόχο να μεγαλώνει και να εξελίσσεται χρόνο με τον χρόνο, ανοίγοντας χώρο για διάλογο, έμπνευση και ουσιαστική ανάδειξη της σύγχρονης γυναικείας εμπειρίας. Είναι – πρόσθεσε – μια ζωντανή, πολυδιάστατη πρωτοβουλία αφιερωμένη στην ταυτότητα, στη φωνή, στη διαδρομή και στη δύναμή της γυναίκας. Γεννήθηκε από την ανάγκη για ένα χώρο όπου η γυναικεία εμπειρία δεν παρουσιάζεται ως αφήγηση τρίτων, αλλά ως αυθεντική, βιωμένη αλήθεια. Μέσα από τη σύμπραξη μουσικής, χορού, θεάτρου, ποίησης και εικαστικών παρεμβάσεων, η σκηνή μετατρέπεται σε τόπο συνάντησης, μνήμης, αναγνώρισης και διεκδίκησης. Η βράβευση δεν λειτουργεί απλώς ως τυπική αναγνώριση, αλλά ως δημόσια δήλωση ότι η προσφορά, η συνέπεια, η ακεραιότητα και η δημιουργικότητα αξίζουν να προβάλλονται και να αποτελούν πρότυπα. Το «Γυναίκα ΕΓΩ» είναι τελικά μια στάση ζωής – η απόφαση να υπάρχουμε με φως, ακόμα κι όταν οι συνθήκες είναι σκοτεινές. Είναι η επιλογή να διεκδικούμε χώρο χωρίς να ζητούμε άδεια ύπαρξης. Είναι η πίστη ότι η γυναικεία δύναμη δεν εκφράζεται μόνο μέσα από αγώνες, αλλά και μέσα από δημιουργία, ευαισθησία, γνώση και προσφορά. Και πάνω απ’ όλα είναι η υπενθύμιση ότι κάθε γυναίκα έχει μια ιστορία που αξίζει να ακουστεί και μια φωνή που αξίζει να υψωθεί».
Εγγραφή στο Newsletter
